Thursday, Jan 19th

Last update06:53:34 AM GMT

You are here:

Иқтисодиёт

ИНТИЛГАНГА ТОЛЕ ЁР

“Саид” хусусий корхонаси раҳбари Саидрасул Жовунов Қўшработ туманидаги таниқли тадбиркорлардан. У туманда илк бор
мева-сабзавотни сақлаш учун мўлжалланган юз тонналик совуткич барпо этди. 18 ўринли хусусий меҳмонхона қургани ҳам тилга тушди. 200 ўринли ўқув маркази ташкил этганда ёшлар бир қувонишдики...

Эътиборлиси, ишбилармон O`zLiDeP бош­ланғич  ташкилоти раиси сифатида партия дастурий ғоя ва мақсадларини оммалаштиришга ҳисса қўшмоқда. Бу жараёнда орттирган тажрибаси яқиндагина кўтаринки руҳда ўтган Президент сайловида ҳам ғоят асқотди.

– Сиёсий куч ўз олдига қўйган вазифалар моҳиятини аҳолига тушунтиришда маслакдошларим кўмагига таянаяпман, – дейди етакчи. – Айниқса, Бобур Жовунов, Носир Дўстёров ва Олим Хўжақуловнинг жонбозлиги алоҳида эътирофга ло­йиқ. Бевосита мулоқотларга депутатлар, ҳуқуқшунослар, давлат ва жамоат ташкилотлари вакилларини ҳам таклиф этаяпмиз. Тадбирларда жойлардаги айрим ижтимоий-иқтисодий  масалалар ҳам ўртага ташланмоқда.

Муҳаббат РАВШАНОВА,
“ХХI asr”мухбири

ҲУДУДЛАРДАН ХАБАРЛАР

Хоразм

ОЛМАЛАР ЭКСПОРТГА

Пойтахтимизда бўлиб ўтган I Халқаро мева-саб­завот ярмаркасида ўнлаб нуфузли мамлакатларнинг ишбилармон доиралари қатнашгани нур устига нур бўлди. Ярмарка доирасида мева-саб­завотларни қайта ишлаш, мева сақлаш инфратузилмасини ривожлантириш ва экспортга йўналтириш борасида билим оширдик.

Фермер хўжалигимиз олма етиштиришга мўлжалланган. Ўтган йил олма сотишдан 5 миллион сўм соф фойда олган эдик, бу йил кўрсаткич уч баробар ортди. Чунки “Ҳазорасп – Турон” масъулияти чекланган жамияти орқали асосий ҳосилимизни хорижга экспорт қилдик.

Янги йилда мева сақлаш самарадорлигини ошириш учун замонавий совутгич камераси қуриш ва мевани қайта ишлаш корхонаси бунёд этиш ниятидамиз. Бу йўналишда ярмаркада ҳамфикр бўлганимиз – хорижлик ҳамкасблар билан ҳамкорликни йўлга қўйиш айни муддаодир.

Ҳусан ОЛЛОБЕРГАНОВ,

Ҳазорасп туманидаги “Ҳасан – Ҳусан”

фермер хўжалиги раиси

СОҲА РИВОЖИ ЙЎЛИДА

Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг VIII съездида иқтисодиётимизни модернизация ва диверсификация қилиш, халқ хўжалигининг барча тармоқларини ривожлантириш билан боғлиқ устувор вазифаларга алоҳида эътибор қаратилди. Айниқса, балиқчилик равнақи аҳолининг табиий ва сифатли озиқ-овқат маҳсулотларига бўлган эҳтиёжини тўла таъминлашнинг муҳим манбаи экани таъкидланди.

Вилоятимизда ҳам бу тармоқ ривожига кенг йўл очилмоқда. Мавжуд балиқчилик хўжаликларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, банк кредити ажратиш борасидаги оқилона тадбирлар ўз самарасини бермоқда.

Жамоамиз ҳам 1 минг 595 гектар сув ҳавзасида карп, дўнгпешона, оқ амур каби балиқ турларини етиштирмоқда. Жорий йилнинг ўтган даврида аҳолига 806 тонна парҳез маҳсулот етказиб бердик.

Ибодулла МАҲМУДОВ,

“Хоразмбалиқ” масъулияти чекланган
жамияти раиси

Самарқанд

ЯНГИ ОДИМЛАРДАН ЯНГИ ЛОЙИҲАЛАРГА

“Самарқандкимё” акциядорлик жамиятида қишлоқ хўжалиги учун нитрафос ва нитрофоска маданли ўғитлар ишлаб чиқариш йўлга қўйилди. Мутахассисларнинг фикрича, бу икки маҳсулот тупроқни минераллар билан озиқлантириш ҳамда юмшатиш орқали унумдорликни янада оширишга хизмат қилади.

– Ўтган йили хитойликлар билан ҳамкорликда “Samarqand NPK” қўшма корхонаси ташкил этилган эди, – дейди “Самарқандкимё” акциядорлик жамияти бошқаруви раиси Нурали Раҳимов. – Натижада йилига 240 миллион тонна моноаммонийфосфат – мураккаб минерал ўғит ишлаб чиқариш имкони туғилди.

Таъкидлаш керак, Сингапур давлатидан “Indorama Corporation Pt. Ltd.” компанияси ва “Самарқандкимё” акция­дорлик жамияти ўртасида инвестиция киритиш бўйича меморандум имзоланди. Унга мувофиқ “Самарқандкимё” АЖ ҳудудида бешта кўшма корхона ташкил этилади. Жумладан, ҳозирда фаолият юритаётган “Samarkand NPK” фаолияти янада кенгайтирилади, кислород ва суюқ азот, аммоний фосфат, моноаммоний фосфат ишлаб чиқариш йўлга қўйилади. Натижада  яна беш мингта иш ўрни яратилади.

Муҳаббат РАВШАНОВА,

“ХХI asr”мухбири

МУВАФФАҚИЯТ КАЛИТИ

Иштихон туманидаги “Омонбой Фармонов” фермер хўжалиги бошлиғи Мастура Ўроқова деҳқончиликда эришган натижалари билан

эл орасида ҳурмат-эътибор қозонган.

– Мактабни ҳам, олий ўқув юртини ҳам имтиёзли равишда тугатганман, – дейди Мастура опа. – Ўшанда олдимда икки йўл турарди: ё  шаҳарда қолиб, бирор нуфузли идорада ишлаш ёки қишлоғимга қайтиб, меҳнат қилиш. Мен иккинчи йўлни танладим ва уйга қайтиб, деҳқончилик билан астойдил шуғуллана бошладим. Баъзан кечалари ҳам даламни қўмсаб қолардим. Шунда турмуш ўртоғим билан экинларни оралаб келардик. Ерга меҳр ва ўз вақтида амалга оширилган агротехник ишловлар туфайли ҳосилдорлик ортиб борди. Шу боис хўжалигимиз ихтиёрига қўшимча экин майдони қўшиб берилди. Эндиликда 104 гектардан зиёдроқ майдонда деҳқончилик қилаяпмиз.

Мастура опа аёл боши билан деҳқончиликнинг барча қийинчиликларини мардонавор енгиб, ҳар йили пахта ва ғалла режасини ортиғи билан уддаламоқда. Бу фермер хўжалигининг иқтисодий аҳволини янада мустаҳкамлаш ва ишчилар моддий манфаатдорлигини оширишда муҳим омил бўлаётир.

Ўз мухбиримиз

Қашқадарё

ФАРОВОНЛИККА ХИЗМАТ ҚИЛАЯПТИ

Қашқадарё вилоятида барқарор меҳнат бозори ривожлантирилгани жорий йилнинг тўққиз ойида 70 минг 245 нафар  аҳоли бандлиги таъминланишига замин яратди. Энг муҳими, мазкур иш жойларининг 74,2 фоизи қишлоқларда ташкил этилди.

– Аҳолини иш билан таъминлаш ҳудудий дастурига кўра жорий йилнинг октябригача туман ва шаҳар Бандликка кўмаклашувчи марказлари томонидан 14 минг 752 нафар фуқаро рўйхатга олиниб, уларнинг 13 минг 853 нафари ишга жойлаштирилди, – дейди вилоят Меҳнат бош бошқармаси бошлиғи Абдурауф Қодиров. – Шунингдек, банд бўлмаган аҳоли, айниқса, олий таълим муассасалари ва касб-ҳунар коллежлари битирувчиларини иш билан таъминлаш мақсадида бўш иш ўринлари ярмаркаси ўтказилиб, 2 минг 463 нафар ёшлар ва хотин-қизларнинг фойдали меҳнат билан шуғулланишига имконият яратилди.

Сайфулла ИКРОМОВ,

“ХХI asr” мухбири

БАХТИ БУТУН ЭЛНИНГ БАХТЛИ АЁЛИМАН!

Одинахон ОТАХОНОВА,

Шаҳрихон туманидаги чорвачиликка ихтисослашган

“Иномжон файз” фермер хўжалиги раҳбари

...Бобом катта ер эгаси бўлган. Шўролар даврида “қулоқ” сифатида йўқ қилинган. Қишлоғимиз оқсоқолларининг айтишларича, ҳозир бизнинг “Пане люкс” хусусий ишлаб чиқариш корхонамиз ишчилари меҳнат қилаётган ерлар айнан бобом эгалик қилган жойлар экан. Кечаги ва бугунги кунимизни таққослар эканман, чирой очиб бораётган юртим жамолидан, унинг равнақига ҳисса қўшаётган инсонлар камолидан ғурурланиб кетаман.

Яқинда эълон қилинган имзолаган “Тадбиркорлик фаолиятининг жадал ривожланишини таъминлашга, хусусий мулкни ҳар томонлама ҳимоя қилишга ва ишбилармонлик муҳитини сифат жиҳатидан яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармонни бандма-банд синчиклаб ўқиб чиқдим. Бу ҳужжат юртимизда қулай ишбилармонлик ва инвестициявий муҳитни янада яхшилаш, тадбиркорларнинг эркин фаолият кўрсатишини қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантиришга хизмат қилиши табиий.

Асли касбим ўқитувчи. 1997 йили ўзим тиккан кийим-кечакларим билан республикада “Ўқувчи либослари” кўрик-танловида қатнашдим.  Биринчи ўринни олиб, 4 та замонавий тикув дастгоҳи билан мукофотландим. Уларни қишлоғимизга олиб келдим ва мактабимиз қошида кичик цех очиб, тўрт нафар қиз билан иш бошладик. Дастлаб мактаб формаси, келинлик либослари тиккан бўлсак, биз тайёрлаган болалар кийимларига ҳам тез орада талаб кўпайиб кетди.

2003 йили “Ҳамкорбанк” дан 2 миллион сўм миқдорида кредит олиб, ишчилар сонини 20 нафарга етказдик. Қаранг, ҳозир корхонамизда қиш­лоғимиздан 120 нафар аёл ишлаяпти. Уларнинг тенг ярми касб-ҳунар коллежларининг тикувчилик йўналишини битирган қизлар. Ўша йиллари 400 миллион сўм соф фойда олган бўлсак, ҳозир бундан уч-тўрт баравар кўп даромад олиш имкониятига эга бўлдик. Чунки экспорт салоҳиятимиз кенгаймоқда-да.

Мамлакатимизда ҳукуматимиз томонидан биз тадбиркорларга кўрсатилаётган ғамхўрлик­лар туфайли технологик жиҳозлар, бутловчи буюмлар импортида божхона божи ва солиқлардан озод этилганимиз катта маблағни иқтисод қилиш имтиёзини берди. Айни пайтда мактаб ва коллежлар ўқувчилари учун либослар тикиб бериш юзасидан буюртмалар олаяпмиз, маҳсулотларимизнинг бир қисмини Рос­сия ва Қозоғистонга экспорт қилаяпмиз.

Илғор технологиялар  ютуқлар гарови

Хусусий корхонамиз имкониятларидан келиб чиқиб, 2008 йилда чорвачиликни йўлга қўйиш мақсадида банкдан имтиёзли кредит олиб, Германия, Голландия давлатларидан 200 бош зотдор, наслли қорамоллар олиб келдик. Тажрибали мутахассислар ёрдамида белгиланган қорамолларни парваришлаш ҳамда сунъий уруғлантириш ҳисобига уларнинг сонини мингтага етказдик. Ҳозир сигирлар ҳар куни ўртача 25-30 литрдан сут бераяпти. Ҳисоблаб чиқдик: дастлаб эҳтиёж­дан ташқари 2,5-3 тонна сут ортиб қолаётган эди. Бора-бора бу миқдор кўпайди. Демак, бизга сутни қайта ишлаш корхонаси керак. Айни пайт­да бу иш тўла-тўкис поёнига етди. Сут ва сут маҳсулотларини қайта ишловчи “Рич Милк” корхонамизнинг 12 турдаги маҳсулотлари эл дастурхонига етиб бораяпти. 1 суткада 15 тонна сутни қайта ишлаш имкониятига эгамиз. Энг муҳими, Италиядан келтирилган замонавий технология асосида  соғиб олинаётган сут оқими тўғридан-тўғри цехга йўналтирилган. Ўртада узилиш, вақт йўқолишига чек қўйилгани маҳсулот сифатини таъминловчи омиллардан биридир.

Маълумки, қишлоқ хўжалиги учун зарур бўлган маҳаллий ўғит тайёрлашда чорвачиликнинг ўрни беқиёс. Биз ҳам чорвачиликда ҳосил бўладиган чиқитдан маҳаллий ўғит тайёрлаб, 50 сотих ерда иссиқхона барпо этдик. Натижада 5 минг тонна биогумус тайёрлаш имконияти пайдо бўлди. Бу жиҳатларга кенг тўхталаётганимнинг боиси – биз бугун энг илғор ютуқларни жорий этган ҳолда чиқитсиз технология асосида ишлашга ўтганлигимизни таъкидлашдир. Мана, ишлайман, деган тадбиркорга имконият эшиклари катта очилмоқда.

Президент фармонида республиканинг экспорт салоҳияти ўсиши, тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни фаол жалб этиш ва маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг ташқи бозорда рақобатдошлигини оширишни рағбатлантирадиган валютани тартибга солиш ва валюталар курси сиёсатининг илғор бозор механизмларини жорий этиш вазифалари қўйилган. Бу фаолиятимиз ривожи учун ёрқин жиҳатлардан биридир. Айниқса, тадбиркорларнинг, энг аввало, давлат органларига бўлган ишончини мустаҳкамлаш, республиканинг инвестициявий жозибадорлигини оширишга қаратилган қонунчиликни мустаҳкамлаш борасидаги фикрлар мағзини чақиб, ишлайдиган давр келди, деб ўйлайман.

Ушбу ҳужжатда белгиланган чора-тадбирларнинг изчил амалга оширилиши мамлакатимизда ишбилармонлик муҳитини сифат жиҳатидан яхшилаб, соҳани янада либераллаштиришда муҳим омил бўлади.  Қолаверса, у хусусий секторни жадал ривожлантиришнинг узоқ муддатли истиқболларини белгилаб бергани билан аҳамиятлидир.

Азизлар, яна бир қувончли, унутилмас воқеани сиз билан баҳам кўрмоқчиман. Ўзим аъзо бўлган O‘zLiDePдан Президентликка номзод Шавкат
Мирзиёев билан Андижон вилоятида бўлиб ўтган учрашувдан бир олам таассуротлар олдим. Номзоднинг сайловолди дастурида давлат ва жамият тараққиёти учун ҳисса қўшадиган ҳеч бир соҳа четда қолмаган. Кези келганда айтиш жоизки, вилоятимизда саноат, ишлаб чиқариш, хусусий сектор юқори суръатлар билан ривожланмоқда. 2010 йилдан буён ялпи ҳудудий маҳсулот 1,7 баробар ўсган. Саноат маҳсулотининг 95 фоиздан ортиғи автомобилсозлик, енгил саноат, кимё, нефть-кимё, озиқ-овқат саноати каби замонавий тармоқларда ишлаб чиқарилмоқда. Ҳудуддаги 140 та қўшма корхонанинг ярмидан кўпи илгари бундай корхоналар бўлмаган туманларда охирги 5 йилда ташкил этилган. Андижоннинг экспорт ҳажми ҳозирги кунда қарийб 160 миллион долларга етган ва бу 2011 йилга нисбатан 6 баробар кўпдир.

Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари кенг қўллаб-қувватланаётгани туфайли уларнинг сони ва вилоят иқтисодиётидаги салмоғи тобора ортиб бораётир. Кейинги беш йилда вилоят­да 10 мингдан зиёд янги кичик бизнес субъекти ташкил этилиб, улар 2,5 баробар кўпайган. Меҳнат билан банд аҳолининг 84 фоизи шу соҳада фаолият кўрсатмоқда. Шавкат Мирзиёевнинг сайловолди дастурида илгари сурилган аниқ таклифларнинг барчаси тадбиркорларга яратилаётган имконият­ларни янада кенгайтириб, уларнинг ишончли фаолият юритишида муҳим ҳуқуқий асос бўлади, десам янглишмайман.

Мактабда ўқиб юрган йилларимни эслайман. Келажак ҳақида аниқ мақсадларни ўз олдига
қўйиб интиладиган тенгқурларим саноқли эди. Мактабни битириб, бамисоли туман ичида қолгандек бўлганимиз, ҳавасу иштиёқимиз аро йўлда турганини энди тасаввур қилаяпман. Бугун-чи? Ҳозирги ёшларнинг келажакка қараши, талаб-истаклари эмин-эркин рўёбга  чиқмоқда. Мана шуни ўйлаб Шаҳрихоннинг энг гавжум жойида “Одина файз” ўқув марказини ташкил қилдик. Уни ҳар босқичда 76 нафар ёш тамомлаб чиқмоқда. Хорижий тилларни ўргатиш, чеварлик, пазандалик, уй ҳамшираси, турли сервис хизмати учун ходимлар тайёрлаш йўналишларида йигит-қизлар ҳам таҳсил, ҳам малака олмоқда.

Хорижлик фермернинг ҳайрати

Мақтаниш эмас, Германия, Голландия, Польша, Исроил, Туркия, Хитой сингари ўнлаб давлатларда бўлдим. Ишбилармон доиралар билан ҳамкорлик ришталарини ўрнатдик. Хориждан ҳам ҳамкорларимиз тез-тез келиб туришади. Масалан, Германиядаги фермерлар сулоласининг тўққизинчи авлоди, оилавий фермерлар – жаноб Маркус ва унинг турмуш ўртоғи билан яқин бўлиб қолдик. Мамлакатимизда озиқ-овқат дастури ижросини мустаҳкамлаш юзасидан амалга оширилаётган ишлар билан танишиб, лол қолганини яширишмади. Ҳозир ривожланган мамлакатлар чорвачилигида турли касалликларга қарши курашиш, уларнинг олдини олиш долзарб муаммога айланган. Жаноб Маркус биздаги табиий шароит, иқлимни кўриб, ҳайратга тушди. Қуёшнинг оловли тафтидан баҳра олган ўт-ўланлар билан озиқланадиган чорва ҳайвонларида ана шундай касалликлар кам учрар экан. Офтобда пишган, витаминларга бой, серҳосил экинлар билан боқилган ҳайвонлардан олинадиган маҳсулотлар эк­спорт талабига тўла жавоб бериши исботланди.

Биз бир вақтлар 50-60 йил мобайнида наслчиликни яхшилаш юзасидан қанчадан-қанча таж­рибалар ўтказдик. Бироқ кўзланган натижаларга тўла эриша олмадик. Мустақиллик йилларида илғор технологиялар дадил кириб келди. Ҳозир чорвадор фермер наслдор қорамолларни парвариш­лаш йўлидан бориб, катта муваффақиятга эришмоқда. Хорижий ҳамкорларимиз иш фаолиятимиз билан танишиб, биздаги меҳнат шароитларига, айниқса, солиқ имтиёзларида катта афзалликка эга эканлигимизни эътироф этишади.

Элни суйганни эл ҳам суяр

Ўзимиздан ортиб, халққа нима беряпмиз, деган ўй ҳар куни хаёлимдан ўтади. Юрган йўлимизни, босган изимизни оқлаб яшашимиз керак. Мен бир қишлоқ аёли сифатида иқтисодиётимиз ривожига тадбиркорлар қўшаётган ҳиссаларни аниқ-тиниқ ҳис қиламан. Ўзимдан қиёс: ҳалол меҳнатимиз туфайли эришаётган йиллик даромаднинг соф фойдасидан барча баҳраманд бўлсин, дейман. Қишлоғимиздаги кам таъминланган  хонадонларга ўндан ошиқ соғин сигир бердик. Мана, 15 йилдан ошяптики, Шаҳрихондаги ақли заиф болалар махсус мактаб-интернатини ҳомийликка олганмиз. Мурувват уйидаги ногирон аёллар ҳолидан ҳамиша хабар олиб турамиз. Ардоқли шоиримиз Оразий домланинг музейини таъмирлашга баҳоли қудрат ҳисса қўшдик. Мададга муҳтожларга кўмак беришдан ортиқ таскин-тасалли бормикан бу дунёда! “Сарой” маҳалла фуқаролар йиғинида барпо этган гузаримиз кундан кун чирой очиб боряпти.

2017 йилда минг тонналик совутгични ишга туширишни режалаштирдик. Ана шу орзуимиз амалга ошса, ҳамқишлоқларимиз ва бошқа ҳудудлар фермерлари етиштирган сара сабзавоту мева-чеваларнинг сифатини бузмай, баҳоргача сақлаш имкониятига эга бўламиз. Оддий қишлоқ аёли сифатида ҳар бир кишининг эмин-эркин, кундалик ҳаётидан кўнгли тўқ, юз-кўзи ёруғ бўлиб меҳнат қилиши учун шарт-шароитлар яратилаётганига беадад шукроналар айтаман. Шахсан мен бахти бутун элнинг энг бахтли аёлларидан бириман!

ИМКОНИЯТ ИЗЛАНИШГА УНДАЙДИ

Неварасини боғчага олиб кетаётган Гулмира опа нон ва нон маҳсулотлари сотиладиган дўкондан иссиққина творогли пишириқ харид қилиб, эркатойи­га тутқазди. Ҳозиргина инжиқланиб турган Алишер кўзлари яшнаганча,  ширинликни зўр иштиёқ билан ейишга тушди.

Қувалик тадбиркор Хожиакбар Хожиматов дўконларга турли хил нон, мураббо, творог, ёнғоқ, майиз солиб тайёрланган маҳсулотлар тарқатиб, маҳалла-кўйнинг дуосини олмоқда. У “Қуббо Принт Назиржон” масъулияти чекланган жамияти раҳбари сифатида тўртта йўналишда тадбиркорлик қилаётир.

– Болалигимдан ушбу соҳага қизиқишим катта эди. Коллежда ўқиб юрган кезларимда O‘zLiDePнинг партиявий лойиҳаларида иштирок этиб, бизнес-режа тузиш, банк кредитларидан фойдаланишни ўргандим. Қийинчиликка дуч келган пайтларим ҳам бўлди. Бундай пайтда яқинларим мени қўллаб қувватлади, – дейди у.

Дарҳақиқат, “Қуббо Принт Назиржон”  масъулияти чекланган жамияти томонидан ишлаб чиқарилаётган турли буклет, китоб, буюк алломаларимизнинг сурати туширилган дафтарлар жуда харидоргир.  Хожиакбар ўтган йили O‘zLiDePнинг “Тадбиркорлар ва мулкдорлар синфига беғараз ёрдам кўрсатаётган, касаначилик ва оилавий тадбиркорликни йўлга қўйишда фаол иштирок этаётган бошланғич партия ташкилоти раиси” номинацияси, “Ташаб­бус – 2015” кўрик-танловининг Қува тумани босқичи ғолиби бўлди. Ўзи раҳбарлик қилаётган корхонада O‘zLiDeP бошланғич партия ташкилотини ташкил этиб, кўплаб ёшларга тадбиркорликни бошлаш учун йўл-йўриқ кўрсатиб, қўллаб-қувватлаб келмоқда.

Яқинда АТБ “Қишлоқ қурилиш банк” туман филиалидан 150 миллион сўмлик имтиёзли кредит олиб, хориждан қурилиш маҳсулотлари ишлаб чиқарадиган технологиялар олиб келди.

– Бугунги кунда мамлакатимизнинг барча вилоятларида намунали уй-жойлар қурилмоқда, – дейди Ҳожиакбар. – Уларни кўриб баҳри дилингиз очилади. Мана шундай эзгу ишларга мен ҳам ўз ҳиссамни қўшмоқчиман.

Дилноза НОМОЗОВА,

“XXI asr” мухбири

ЎЗБЕКИСТОН МАҲСУЛОТЛАРИ ХАРИДОРГИР

Ҳар бир давлат иқтисодиётининг барқарор ривожланиши, дунё андозаларига мос маҳсулот ва хизматлар кўрсатишида маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ҳамда уларга хизмат кўрсатувчи ташкилотлар учун яратиб берилган эркин ишбилармонлик муҳити катта роль ўйнайди. Эътироф этиш жоизки, айнан ана шу омиллар мамлакатимизда мустақилликнинг дастлабки кунлариданоқ Биринчи Президентимиз Ислом Каримов томонидан илгари сурилган ривожланишнинг “ўзбек модели”да қамраб олинган эди. Жаҳоннинг йирик иқтисодчилари, нуфузли ташкилотлар, хусусан Жаҳон банкининг эътирофига кўра Ўзбекистон дунё давлатлари орасида “Бизнес юритиш” рейтингида шунингдек, “янги бизнесни қўллаб-қувватлаш”, тузилган шартномалар ижросини таъминлаш бўйича ҳар йили юқори поғонага кўтарилиб бораётгани тадбиркорларга бизнесни юритиш учун ўта қулай шароит ва имтиёзлар яратилаётганидан далолат беради.

Ана шундай имкониятлар сирасига Ўзбекистон Респуб­ликаси Биринчи  Президентининг 2013 йил 8 августдаги “Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари экспортини қўллаб-қувватлаш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорига кўра Ташқи иқтисодий фаолият “Миллийбанк” ҳузурида ташкил этилган Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари экспортини қўллаб-қувватлаш жамғармаси фаолияти мисол бўла олади.

Мухбиримизнинг мазкур жамғарманинг ижрочи директори Жаҳонгир Мустафоев билан мулоқоти ҳам айнан ана шу мавзуда бўлди.

– Жаҳонгир ака, бизга тақдим этилган таҳлиллар кўрсаткичи шундан далолат бермоқдаки, жамғарма бежизга ташкил этилмаган. Бунинг туб замирида нималар  мужассам?

– Жамғармамиз бугунги кунда тадбиркор, фермерларимиз ишлаб чиқараётган турли хилдаги маҳсулотларни жаҳоннинг ўнлаб давлатларига экспорт қилиш, харидор топиш, ишбилармонларимизга ҳуқуқий маслаҳат ва молиявий кўмак беришда етакчи бўлмоқда. Биргина жорий йилнинг январь-октябрь ойларида 2 миллиард 425 миллион АҚШ долларилик экспорт шартномалари имзоланиб, улар доирасида 443 та тадбиркорлик субъекти томонидан 1 миллиард 165 миллион АҚШ долларилик, чунончи 718 миллион АҚШ доллари миқдорида саноат, 406 миллион АҚШ долларилик қишлоқ хўжалик ва бошқа маҳсулот ҳамда хизматлар экспорти амалга оширилди. Шунингдек, 2 минг 250 дан ортиқ тадбиркорлик субъектларига ўз товар ва хизматларини ташқи бозорларга чиқариш бўйича тегишли хизматлар кўрсатилди. Жорий йилнинг ўзида 54 нафар тадбиркоримиз жамғарманинг яқин кўмагида ўз маҳсулотини экспорт қилишга муваффақ бўлди.

– Ўтган йиллар сарҳисоби бўйича ўнга яқин давлатда ўтказилган кўргазмаларда жамғарманинг ёрдами билан тадбиркорларимиз ўз маҳсулотларини намойиш этган эди. Бу йилги натижалар қандай?

– Бугунгача 231 та тадбиркорлик субъектининг 8 та халқаро кўргазма ва анжуманда иштирок этишига кўмак­лашилди. Мазкур тадбирлар доирасида 424 миллион АҚШ долларилик шартномалар имзоланди ва 71 миллион долларлик маҳсулот экспорт қилинди. Ушбу кўрсаткичлар ўтган йиллар билан солиштирилганда анча ўсишга эришилганига гувоҳ бўлишимиз мумкин. Хусусан, Москва шаҳрида сентябрь ойида ўтказилган “Текстильлегпром – 2016” халқаро текстиль маҳсулотлари кўргазмасида қатнашган 92 нафар тадбиркор учун 154 минг АҚШ долларига 500 м.кв. миллий павильон ташкил этилди. Ушбу кўргазмада 243 миллион АҚШ долларлик экспорт шартномалари имзоланди. Худди шу шаҳарда сентябрь ойида бўлиб ўтган  “World Food Moscow – 2016” халқаро қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат маҳсулотлари кўргазмасида ҳам 10 нафар  тадбиркорнинг иштироки таъминланиб, уларга 24 минг АҚШ долларига кўргазма майдонлари харид қилинди. “Ўзагроэкспорт” акциядорлик жамиятига кўргазма стендини ташкил этиш учун 3 минг евро маблағ ажратилди. Амалга оширилган ишлар натижасида 116 миллион АҚШ долларига тенг экспорт шартномалари имзоланди. Италиянинг Милан шаҳрида ўтказилган “Mare D’Amare” халқаро текстиль маҳсулотлари кўргазмасида жамғармамиз 10 нафар тадбиркор ишлаб чиқарган маҳсулотлар билан қатнашди ва якунда 5 миллион АҚШ долларилик экспорт келишувларига эришилди. Олма-ота шаҳрида июнь ойида ўтказилган “Мебель ва интерьер” халқаро мебель жиҳозлари кўргазмасида 10 та тадбиркорнинг иштироки имтиёзли тарзда ташкиллаштирилди ва ушбу кўргазма натижасида ҳам 2 миллион АҚШ доллари миқдорида экспорт келишувларига эришилди. Жамғарма томонидан ушбу кўргазма учун 2400 АҚШ доллар молиявий кўмак ажратилди. Ашхобод шаҳрида бўлиб ўтган “Turkmen Build – 2016” қурилиш материаллари халқаро кўргазмасида, Туркиянинг Истанбул шаҳрида ўтказилган “AYMOD – 2016” халқаро чарм-пойабзал кўргазмасида, Франциянинг Париж шаҳрида январь ойида дунёнинг кўплаб давлатлари тадбиркорлари иштирокида бўлиб ўтган “Who’s Next – Pret-a-Porter Paris – 2016” текстиль кўргазмасида, Германияда ўтказилган анъанавий “Яшил ҳафта – 2016” халқаро кўргазмаларида юзга яқин тадбиркорнинг иштирок этишига яқиндан кўмак берилиб, қарийб 60 миллион АҚШ долларилик экспорт шартномалари имзоланди ва 30 миллион АҚШ долларидан ортиқ маҳсулот экспорти амалга оширилди. Бундан ташқари Москва, Уфа, Милан, Сеул, София шаҳарларида жамғарманинг хорижий ваколатхоналари очилиши ушбу давлатлар ва уларга қўшни мамлакатлар бозорларига ҳам кириб боришимизга замин ҳозирлади.

“Миллийбанк” ва жамғарма таъсислигида “Ўзинвестлойиҳа” қошида хорижий ҳамда маҳаллий мева-сабзавот, озиқ-овқат маҳсулотларининг бозор конъюктураси, шунингдек, ушбу соҳада лойиҳаларни амалга оширишда кўмак кўрсатувчи, барча ҳудудларда филиалларига эга бўлган илмий-лойиҳа ишлаб чиқариш марказининг ташкил этилиши ўлароқ хориж бозорларини ўрганиш ҳамда маҳсулотларимизга харидор топиш доираси яна бирмунча кенгайди. Жорий йилнинг апрель, июнь, август, сентябрь ойларида жамғарма мутасадди ташкилотлар билан биргаликда мева-сабзавот маҳсулотлари етиштиришга ихтисослашган республиканинг 66 та туманига хорижий мутахассисларни жалб қилган ҳолда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини экспортга чиқариш масалаларига бағишланган семинар-учрашувлар ташкил этди. Бундан ташқари, октябрь ойида Савдо-саноат палатаси билан ҳамкорликда Шаҳрисабз, Китоб, Самарқанд, Тойлоқ, Жомбой, Фарғона, Олтиариқ, Қува, Қувасой, Андижон, Булоқбоши, Асака, Чортоқ, Янгиқўрғон, Тўрақўрғон, Косонсой, Қибрай, Паркент, Зангиота туманларида бевосита даланинг ўзида хорижий агрономлар иштирокида тўқсонбости экинларини етиштириш, интенсив боғларда замонавий технологияларни жорий қилишга бағишланган туркум семинарлар ўтказилди.

–  Бугун Тошкентда 1-Халқаро мева-сабзавот ярмаркаси якунланади. Унда кўплаб хорижлик ишбилармонларнинг маҳсулотларимизга харидор бўлишаётганига гувоҳ бўлдик. Айтинг-чи, дастлабки натижалар қандай?

– Биласизми, бир яхши мақол бор: “Яхши маҳсулот бозор ҳам, харидор ҳам танлайди”. Мен ярмарка давомида бунга яна бир бор гувоҳ бўлдим. Илк бор ташкил этилаётганига қарамай, ярмаркада дунёнинг 30 га яқин давлати ишбилармонлари иштирокининг ўзиёқ унинг нуфузи юқорилигини кўрсатди. Баъзи хорижлик тадбиркорлар, истеъмолчилар билан гаплашганимизда улар авваллари Ўзбекистондан фақат пахта толаси, текстиль ва шунга ўхшаш маҳсулотларга харидор бўлишгани, аммо сархил меваларимиз – узум, анор, гилос ва ўрикларимиз борлигидан бехабарлигини айтишади. Уларнинг сифатли қишлоқ хўжалик маҳсулотларимиздан хабардор бўлишларига эса давлатимизда ўтказиб турилаётган озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалик маҳсулотлари кўргазмалари, хусусан Биринчи Президентимиз Ислом Каримовнинг 2016 йил 1 июндаги “Халқаро мева-сабзавот ярмаркасини ташкил этиш ва уни ҳар йили ўтказиб туриш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори муҳим аҳамият касб этди, десам янглишмайман. Жорий йилнинг 12-16 июль кунлари Тошкентда бўлиб ўтган мева-сабзавот маҳсулотлари ярмаркасида тадбиркорларимиз томонидан жамғарма кўмагида 485 миллион АҚШ долларига тенг экспорт шартномалари тузилиб, улар доирасида июль-сентябрь ойларида 5,3 миллион долларлик экспорт амалга оширилган эди. Ўйлайманки, ана шундай кўргазмалар эвазига юртимизда етиштирилаётган қишлоқ хўжалик маҳсулотлари дунёнинг 80 дан ортиқ давлатига экспорт қилинмоқда. Жамғармамиз мутахассислари томонидан Германия, Россия, Болтиқбўйи давлатлари, Шарқий Осиё бозорлари ўрганилганда уларда 3 миллион тоннадан ортиқ олма, узум, гилос, олхўримизга талаб борлиги аниқланди. Бу эса “Made in Uzbekistan” ёрлиғи туширилган маҳсулотларимиз дунё бозорида харидоргир, деб бемалол айтишимизга асос бўлади.

Ярмарка павильонларида намойиш этилган маҳсулотларнинг сифати, ташқи кўриниши ҳар қандай хорижлик мижозга маъқул келмоқда. Масалан, жамғармамизнинг Фарғона вилояти бўлими ярмаркада қарийб 50 миллион АҚШ долларидан ортиқ, Навоий, Тошкент, Хоразм вилоятлари бўлимларимиз томонидан ҳам 100 миллион АҚШ долларилик қишлоқ хўжалик маҳсулотлари сотиб олиш бўйича жорий йил якунигача ва келгуси йил учун экспорт шартномалари имзоланди. Фахр билан айта оламанки, давлатимиз, ҳукуматимиз томонидан яратиб берилаётган қулай шароитлар оқибатида ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларимизни хорижий давлатларда тарғибот-ташвиқот қилишга деярли ўрин қолмади. Агарда яқин йилларгача биз харидор қидирган бўлсак, бугун уларнинг ўзлари юзлаб турдаги маҳсулотларимизга қизиқиш билдиришмоқда. Айниқса, бунда мамлакатимизда ва хорижий давлатларда ўтказилаётган кўргазмаларнинг ўрни катта бўлаяпти.

Кўргазмада намойиш этилаётган маҳсулотлар, унинг қатнашчилари, шартнома натижаларини кузатар эканмиз, жамғарма мутахассислари билан маҳсулот харид қилиш мақсадида музокара олиб бораётган Бирлашган Араб Амирликларидан келган Вишвас Хотнинг кўргазма ҳақидаги фикрлари билан қизиқдик.

– Мен Ўзбекистонда бир неча йил аввал бўлганман. Тўғриси, сизларда етиштирилаётган мевалар, узум, полиз ва сабзавот маҳсулотлари, тилими тилни ёрар қовун-тарвузлар ҳақида кўп бора эшитганман-у, лекин аввал келганимда ҳам тўйиб татиб кўриш насиб этмаган эди. Тошкентда бўлиб ўтаётган Халқаро мева-сабзавот ярмаркасида қатнашиб, тан бердим. Чунки дунёнинг кўпгина давлатларида бўлганман. Аммо қуёшли юртингиздагидек неъматларни, тўғриси, жуда кам учратганман. Аслида бошқа мақсадда, яъни, деҳқонларингиз етиштирган дуккакли экинлардан харид қилиш ниятида келган эдим. Бу қадар ширин мева-узум, сабзавот маҳсулотларини татиб кўриб, уларга ҳам харидор бўлаяпман, – дейди хорижлик тадбиркор.

Ҳа, юртимизда яратилаётган имкониятлар, имтиёзлар самараси ўлароқ ишлаб чиқарилаётган маҳсулотлар салмоғи ортиб, уларнинг экспорт салоҳияти ошмоқда. Буни биргина тадбиркорларга яқин ҳамкор ва кўмакчи бўлаётган мазкур жамғарма томонидан кўрсатилаётган ёрдам мисолида ҳам  кўриш мумкин.

Зиёдулла МЎМИНОВ,

“XXI asr” мухбири

ҚИШЛОҚДАГИ ИСЛОҲОТЛАР ЛОКОМОТИВИ

Мамлакатимизнинг барча жойларида бўлгани каби Қорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида ҳам фермерлик ҳаракати қиш­лоқда амалга оширилаётган кенг қамровли иқтисодий ислоҳотларнинг ҳаракатлантирувчи кучига айланди.

Ўзбекистон Республикаси Президенти вазифасини бажарувчи, Бош вазир, мамлакат Президентлигига номзод Шавкат Мирзиёев Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг VIII съездида аграр шўъбада ислоҳотларга етакчилик қилаётган фермерлик ҳаракатини сифат жиҳатидан янги поғонага кўтариш кераклигини алоҳида таъкидлагани бежиз эмас. Ҳақиқатан ҳам истиқлолнинг чорак асри давомида фермерлик ҳаракати юрт тараққиётининг муҳим локомотивларидан бирига, наинки саноатнинг хомашё негизига, балки ўз ишлаб чиқаришини ташкил этаётган, эскпортбоп маҳсулотларини кўпроқ жаҳон бозорига чиқаришга ҳаракат қилаётган, қишлоқда аҳолининг турмуш даражаси ва сифатини кўтаришда, бандлиги ва фаровонлигини таъминлашда асосий куч бўлган мулкдорлар синфига айланди.

– Яқин кунларда 2017 – 2020 йилларга мўлжалланган кўп тармоқли фермер хўжаликларини ривожлантириш дастурини ишлаб чиқиш якунига етказилади, – деди Шавкат Мирзиёев партия съездидаги маърузасида. – Дастурга мувофиқ, экин майдонларини оптималлаштириш, пахта майдонларини босқичма-босқич қисқартириш таъминланади. Асосий эътибор экспортга йўналтирилган мева-саб­завот ва озиқ-овқат ҳамда чорвачилик маҳсулотлари етиштиришни кўпайтириш, шунингдек, кичик ишлаб чиқариш шохобчаларини ташкил этиш ва сервис хизматлари кўрсатишга  қаратилади!

Маърузада урғу берилганидек, бу ишларнинг ижроси барқарор ҳосил олиш, бутун агросаноат комплексини изчил ривожлантириш, айни чоғда фермерларнинг моддий манфаатдорлигини ошириш ва қишлоқ жойларда турмуш даражасини яхшилашга хизмат қилади. Мустақиллик шарофати билан фермерлик ҳаракатининг йўлга қўйилиши натижасида одамларнинг ерга, мулкка бўлган муносабати тубдан ўзгарди, уларда чинакам эгалик ҳисси, ўз меҳнатидан манфаатдорлик туйғуси пайдо бўлди. Бугунги фермерлар нафақат пахта, ғалла, сут, гўшт, сабзавот, узум, асал ва бошқа маҳсулотларнинг етиштирувчиси, балки замонавий қишлоқ инфратузилмасининг яратувчиси, бунёдкори, маҳсулотларни қайта ишлаб чиқарувчи янги иш ўринларининг муаллифи, илғор бизнес эгасидир. Соҳа эгаларининг ҳар томонлама қўллаб-қувватланиши натижасида бугунги кунда Қорақалпоғистон Республикасида 5 минг 357 та фермер хўжалиги фаолият кўрсатмоқда.

– Фермер хўжаликларимиздан 4 минг 163 таси кўп тармоқли фермер хўжаликларига айланган, – дейди Қорақалпоғистон Республикаси Фермерлар кенгаши раиси, Жўқорғи Кенгес депутати, Ўзбекис­тон Қаҳрамони Сарсенбой Сейитназаров. – Ҳудуддаги фермер хўжаликларидан 3 минг 663 таси пахтачилик ва ғаллачилик, 530 таси боғдорчилик ва узумчилик, 448 таси чорвачилик билан шуғулланмоқда. Диверсификация жараёни фермерлик ҳаракатига ҳам дадил кириб бормоқда. Бунинг тасдиғи сифатида авваллари эътибордан четда қолган, аммо эл дастурхонини тўлдириш, озиқ-овқат тўкинлигини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга бўлган паррандачилик, балиқчилик ва асаларичилик борасида салмоқли натижаларга эришилаётганини қайд қилиш мумкин.

Айни кунда иккала ҳудудда ҳам фермер хўжаликлари нафақат қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш, балки уни қайта ишлаш, ўз рақобатбардош маҳсулотини асосан экспортга чиқариш, қишлоққа саноатни олиб кириш орқали янги иш ўрни яратиш бўйича таҳсинга лойиқ ишларни бажаришмоқда. Қишлоқда фермерлик ҳаракатини ривожлантириш бўйича ишлаб чиқилган комплекс чора-тадбирларнинг изчил бажарилиши, шу жумладан, қишлоқ мулкдорларига яратиб берилаётган шарт-шароитлар соҳадаги ўзгаришларга йўл очмоқда. Фермер хўжалиги хақли равишда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг етакчи бўғинига, уни ташкил этишнинг асосий шаклига айланди. Мамлакатимизнинг барча жойларида бўлганидек, Қорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида ҳам жами ҳайдаладиган ерлар ҳамда етиштирилаётган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг асосий қисми фермерларимиз ҳиссасига тўғри келмоқда.

– Вилоятимизда қишлоқ мулкдорлари тасарруфига жами 240 минг 869 гектар ер берилган, – дейди Хоразм вилоят фермерлар кенгаши раиси Қурбонбой Сафоев. – Шундан 189 минг 606 гектари ҳайдаладиган, унумдорлиги муттасил оширилиб, мелиоратив ҳолати яхшиланиб бораётган ерлардир. Ҳудудда 8 минг 517 та фермер хўжалиги тўлақонли фаолият кўрсатмоқда. Азалдан воҳамиз ўзининг болдай ширин мевалари билан шуҳрат таратган. Юқорида қайд қилинган фермер хўжаликларидан 33 минг 874 таси боғдорчилик ва узумчилик билан шуғулланаётгани ана шу довруғимизни тиклаш йўлидаги хайрли қадамлардир. Ўтган тўққиз ойда вилоятда 1 минг 270 та фермер хўжалиги кўп тармоқли мақомини олди. Демак, бугунги фермер саноатчи, товар ишлаб чиқарувчи, модернизация ва маҳаллийлаштириш жараёнларининг фаол иштирокчисига айланмоқда. Улар орасида лидерлик иқтидорига эга мулкдорлар кўпаймоқда.

Бу хулосанинг ёрқин исботини иккала ҳудуд мисолида ҳам яққол кўриш мумкин. Биринчиси Тахтакўпир туманида Ўзбекистон Қаҳрамони Ағитой Адилов яратиб кетган бетакрор мактаб бўлса, иккинчиси яна бир Ўзбекистон Қаҳрамони, боғотлик миришкор, мулкдор Машариф Қувақовдан қолган “Қаҳрамон орзуси” фермер хўжалигидир. Иккала фидойи инсон ҳам қишлоқ хўжалигини ривожлантириш борасида ибратли ишлар қилишди. Энг муҳими, уларнинг издошлари бу эзгу ишларни янги поғонага кўтарди. Пировардида тахтакўпирлик Сарсенбой Сейитназаров, боғотлик Шарифбой Ражабовлар меҳнати юксак қадрланиб, мамлакатимизнинг Биринчи Президенти фармонига биноан “Ўзбекистон Қаҳрамони” деган шарафли номга сазовор бўлишди.

– Фермерлик ҳаракати нафақат аграр шўъба ривожига, балки бутун иқтисодиётимизнинг жадал тараққий топиши, халқимизнинг ҳаёт даражасини кескин оширишга хизмат қилмоқда, – дейди Боғот туманидаги “Боғот” фермер хўжалиги раиси Шарифбой оға. – Мазкур ҳаракат чин маънодаги замон талаби, ҳаёт тақозосидир. Мен салкам ярим асрдан буён қишлоқ хўжалик соҳасида ишлаб келаман. Лекин ҳеч бир замонда қишлоқ аҳли бундайин эркин нафас олган эмас. Ҳеч қачон деҳқоннинг бу қадар ошиғи олчи бўлган эмас. Эсимда: азиз устозим, кейинчалик истиқлол шарофати билан мамлакатимизнинг эъзозли кишиларидан бирига айланган Машариф Қувақов вилоят миқёсида катта лавозимда ишлаб юрган кезлари бир йиғинда гапирганида ундан бошқа миллат тилида сўзлашни талаб қилишган эди. Раҳматлик Машариф ака ўша минбарнинг ўзида ишдан бўшаш ҳақидаги аризасини ёзиб, зални тарк этганини ҳалиям кўпчилик гапириб юради. Аллоҳга беадад шукрки, шундай фидойи инсон мустақиллик меваларидан баҳраманд бўлди.

Шахсан мен партия анжуманида Шавкат Мирзиёевнинг маърузасини тинглаб ўтириб ниҳоятда тўлқинланиб кетдим. Ўзим ва ўз жамоам, бошланғич партия ташкилотимиз учун янги режаларни ўйладим. Маърузада фермерлик ҳаракати орқали диёримизнинг ободлиги ва иқтисодий фаоллигини ошириш, аграр соҳани янада ривожлантириш, қишлоқ мулкдорларига яратиб берилаётган шарт-шароитларни юқори поғонага кўтариш каби муҳим вазифалар илгари сурилди. Айниқса, ундаги “Партиямизнинг асосий электорати бўлган тадбиркорлар фаолия­тини жадал ривожлантириш жамиятимиз тараққиёти ва фаровон ҳаётимизнинг мустаҳкам таянчи, иқтисодиётимиз барқарор ўсишининг энг муҳим кафолатидир”, деган сўзлар бизга ўзгача руҳ бағишлади.

Мухтасар айтганда, шу йилнинг 4 декабрида ўзим ва кўп сонли сафдошларим мамлакатимизни барқарор ривожлантириш, унинг жаҳон ҳамжамиятидаги ўрнини янада мустаҳкамлаш, мулк­дорлар синфи манфаатларини ҳар томонлама ҳимоя қилиш ташаббускори сифатида танилган Ўзбекистон Либерал-демократик партиясидан Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод, ҳурматли Шавкат Мирзиёев номзоди учун овоз берамиз!

Янгибой ҚЎЧҚОРОВ,

“XXI asr” мухбири

САХОВАТЛИ ЗАМИНИМИЗ НОЗ-НЕЪМАТЛАРИ дунёнинг ўнлаб мамлакатларидан келган нуфузли компания ва фирмалар, халқаро ташкилотлар ҳамда етакчи мутахассис, экспертлар эътиборини қозонмоқда


Маълумки, шу йил 1 июнда давлатимиз раҳбарининг “Халқаро мева-сабзавот ярмаркасини ташкил этиш ва уни ҳар йили ўтказиб туриш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинди. Мазкур ҳужжатга мувофиқ янги ва қайта ишланган мева-саб завот маҳсулотларини ташқи бозорларга олиб чиқишнинг замонавий халқаро талаб лар ва стандартларга мос келадиган самарали, шаффоф бозор механизмини шакл лантириш, Ўзбекистонда экологик соф, истеъмолбоп хусусиятлари бўйича тенги йўқ сабзавот, мева, узум ва полиз маҳсулотлари етиштиришнинг ғоят катта имкониятлари, шунингдек, уларнинг саноат асосида қайта ишланган тайёр сифатли маҳсулотлари тўғрисида чет эллардаги қайта ишловчи ва савдо компанияларини хабардор қилиш, ҳамкор шерикларни излаш ва улар ўртасида мева-сабзавот маҳсулотлари етказиб бериш шартномаларини тузишда қулай шарт-шароитлар яратиш ва бу борада ҳар томонлама кўмаклашиш  ҳамда республикамиз қишлоқ хўжалигини ривожлантириш, экспорт салоҳиятини юксалтиришга қаратлган бошқа чора-тадбирлар Халқаро мева-сабзавот ярмаркасининг асосий вазифалари этиб белгиланди.

Зеро, жаҳон иқтисодиётининг глобаллашуви жараёнида ҳар бир мамлакат ташқи иқтисодий сиёсатининг энг муҳим йўналишларидан бири бу – мамлакатнинг экспорт салоҳиятини янада ошириш ҳамда унинг жаҳон бозоридаги рақобатбардошлигини таъминлашдан иборат. Чунки экспорт салоҳиятини юксалтириш нафақат муайян бир мамлакатнинг, балки ҳар бир ташқи иқтисодий фаолият субъектининг ҳам туб манфаатларини кўзда тутади. Мамлакатимиздаги қулай сармоявий муҳит хорижий давлатлар билан савдо-иқтисодий муносабатларни янада кенгайтириш, барча соҳага замонавий технологияларни жалб этишда муҳим омил бўлаётир. Хусусан, мева-сабзавотчилик соҳасида замонавий талабларга жавоб берадиган, сифатли маҳсулотлар ишлаб чиқаришга ихтисослашган кўплаб корхоналар самарали фаолият юритмоқда.

Қайд этиш зарурки, бугунги кунда жаҳон бозорида савдо ўрни учун қаттиқ рақобат кураши олиб борилмоқда. Бунда маҳсулотнинг нархи ва сифати, шунингдек, кўрсатиладиган хизматлар даражаси ҳал қилувчи аҳамият касб этади. Жаҳон бозоридаги кескин рақобатга қарамай, Ўзбекис­тон дунёнинг 80 та давлатига 180 турдан ортиқ сархил мева-сабзавот ва уларни қайта ишлаш асосида тайёрланган маҳсулотларни экспорт қилмоқда.

Бу бежиз эмас, албатта. Экспертларнинг фик­рича, Ўзбекистонда етиштирилган мева-саб­завотлар таркиби табиий шакар, органик кислоталар, саломатлик учун энг муҳим бўлган микроэлементлар ва озиқ-овқат рационида ўрнини алмаштириб бўлмайдиган турли биологик моддаларга бойлиги билан бошқа минтақаларда етиштирилган ана шундай маҳсулотлардан сезиларли равишда афзалдир.

Ўзбекистон ўз имкониятларини жаҳонга намойиш қилиш мақсадида бир қатор нуфузли халқаро тадбирларда, семинарларда мунтазам иштирок этмоқда. Масалан, жорий йилнинг 15–24 январь кунлари Берлинда дунёдаги энг йирик “Яшил ҳафта – 2016” қишлоқ хўжалиги ярмаркаси ҳамда жаҳон давлатлари қишлоқ хўжалиги вазирларининг саммити бўлиб ўтди. Бу йили кўргазма ишида 68 давлатдан, жумладан, Ўзбекистондан 1730 компания ва фермер хўжалиги иштирок этди. Кўргазма натижаларига кўра Европа давлатларига 91,2. млн доллардан кўпроқ қийматдаги мева-сабзавот маҳсулотларини экспорт қилиш бўйича шартнома ва келишувлар имзоланди.

Шу ўринда 2015 йилнинг 10 июнь куни Римда БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилотига аъзо давлатларни очарчиликка барҳам бериш бўйича саъй-ҳаракатлари учун мукофотлаш маросими бўлиб ўтганини, унда Ўзбекистон озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш соҳасида Мингйиллик ривожланиш мақсадларига эришганлиги учун мукофотланган 14 мамлакатдан бири бўлганини алоҳида фахр билан эслаш мақсадга мувофиқ.

Бўлиб ўтаётган халқаро ярмаркада АҚШ, Буюк Британия, Бирлашган Араб Амирликлари, Жанубий Корея, Япония, Италия, Франция, Малайзия, Ҳиндистон, Россия, Латвия, Озарбайжон, Туркманистон, Эрон, Афғонистон, Қозоғистон каби қирқдан зиёд мамлакатдан кўплаб халқаро савдо ташкилотлари, савдо-саноат палаталари, қишлоқ хўжалиги соҳасига ихтисослашган вазирлик ва идоралар, логистика компаниялари, мамлакатимизнинг мева-сабзавотчилик соҳасида иш юритувчи корхоналари иштирок этмоқда.

Ушбу йирик анжуман озиқ-овқат саноати ва қишлоқ хўжалиги соҳасининг барча замонавий йўналишларини ўзида мужассам этган. Унда ҳўл ва қуруқ мевалар, цитруслар, сабзавотлар, кўкатлар, полиз экинлари, дуккакли ўсимликлар, ёнғоқлар, зираворлар, ичимликлар, қадоқлар ва қадоқлаш технологиялари, транспорт ва логистикага оид кўп­лаб бўлимлар ишлаб турибди.

Ўзбекистон мева-сабзавотчилик соҳаси вакилларининг маҳсулотлари мамлакатимизнинг барча вилоятларидан келган компаниялар экспозицияларида кенг ўрин эгаллаган. “Afruz-Kamol-Nabi”, “Delta Ekspress”, “Fergana Agroexport Biznes”, “Qashqadaryo Agroeksport Info”, “Different Med”, “Business Diamond Invest” корхоналари шулар жумласидандир. Улар хилма-хил турдаги мева-саб­завот маҳсулотларини намойиш қилиб, ўз хизматларини таклиф этмоқда.

Ярмарка доирасида экспортчилар ва Ўзбекис­тон мева-сабзавот маҳсулотлари харидорлари ўртасида ўзаро учрашувлар, давра суҳбатлари ўтказилмоқда. Тадбир қатнашчилари мева-сабзавот маҳсулотларини қайта ишлайдиган корхоналар, интенсив боғлар, музлаткичли омборлар билан таништирилмоқда.

Миришкор, иш кўзини биладиган фермерларимиз, тадбиркорларимиз ушбу ярмарка улар учун айни муддао бўлганини мамнуният билан таъкидлашмоқда. Кўргазманинг фаолиятни кенгайтириш, даромадни кўпайтириш, маҳсулот сифатини янада оширишда беқиёс аҳамият касб этиши, тажриба алмашиш, ўзаро ҳамкорлик режаларини белгилаш, икки томонлама манфаатли шартномалар имзолаш, хорижий инвестицияларни жалб этишга хизмат қилиши  ҳақида қувониб сўзламоқдалар.

 

Орзу САИДОВ,

Ургут туманидаги “Urgut zamin sohibkori”
агрофирмаси директори, O`zLiDeP аъзоси:

 

– Президентимизнинг халқаро мева-саб­завот ярмаркасини ўтказиш тўғрисидаги қарори соҳага қанчалик юксак эътибор қаратилаётганининг яна бир амалий ифодаси бўлди. Изчил ғамхўрлик, яратилаётган қулай бизнес муҳити бизга улкан далда бераяпти, кучимизга куч қўшаяпти. Хусусан, буни шундан ҳам билиш мумкинки, фирмамиз ташкил қилинганига эндигина 6 ой тўлган бўлса-да, хорижга 300 тонна мева-сабзавот экспорт қилишга муваффақ бўлдик.

Тасарруфимизда 5 гектар ер бор. Астойдил тер тўкилса, замин саховатини аямайди, албатта. Сара маҳсулотларимизнинг харидори кўп. Кўргазманинг илк кунидаёқ россиялик тадбиркор, 150 дан зиёд “Сладкая жизнь” дўкони соҳиби А.Зуев биз билан ўзаро манфаатли ҳамкорлик қилиш истагини билдирди. Бошқа мамлакатлардан келган ишбилармонлар билан ҳам ҳар икки томон учун фойдали турли таклифлар, ғояларни муҳокама қилаяпмиз.

O`zLiDeP аъзоси сифатида озиқ-овқат соҳасида амалга ошириладиган манзилли дастурлар ва чора-тадбирлар ижросини таъминлашга баҳоли қудрат ҳисса қўшаётганимдан хурсандман. Чунки бу йўналишдаги вазифаларни муваффақиятли амалга ошириш кўп жиҳатдан партия электорати – тадбиркор ва фермерлар фаолияти билан боғлиқлиги сиёсий кучнинг бу борадаги масъулияти янада жиддийлигини исботлайди.

 

Фурқат БЕРДИАЛИЕВ,

Бағдод туманидаги “Арамати Багдада”
хусусий корхонаси раҳбари, партиямиз фаоли:

 

– Ушбу ярмарка биз кутгандан ҳам кўра аъло даражада ўтяпти. Ташриф буюрувчилар учун ҳам, маҳсулотларини намойиш қилувчилар учун ҳам барча шарт-шароитлар муҳайё қилинган. Жумладан, ҳамкасблар, кўплаб ташкилотлар вакиллари билан  мулоқотга киришиб, тажриба алмашяпмиз, фикрлашяпмиз. Умуман, кўргазма биз учун ҳар жиҳатдан маъқул.

Ўлкамиз тупроғининг ҳар бир мисқоли дурри гавҳар, деган таърифда сира муболаға йўқ. Чунончи, ҳатто қалампиримизнинг ҳам қиймати баланд, талабгори бисёр. Корхонамизда асосан шу турдаги маҳсулот қайта ишланиб, Россия ва Украинага экспорт қилиняпти. Ўтган йили  175 минг долларга тенг маҳсулотларни чет элга жўнатгандик. Амалдаги йилда эса 90 минг АҚШ доллари миқдорида шартномалар имзоладик. Кўргазма бу борадаги имкониятларимизни янада кенгайтиради. Осиёнинг бир неча давлатидан келган ишбилармонлар маҳсулотимизга қизиқиш билдиришяпти.

Яна шуни ҳам қайд этишни истардимки, 2013-2014 йилларда 55 минг АҚШ долларига келтирилган, қадоқловчи, қуритувчи, майдаловчи ускуналаримиз бизга ҳиндистонлик ва хитойлик корхоналар билан бемалол рақобатлашиш имконини бераяпти.

Беҳзод ИСРОИЛОВ,

Солиҳ ЗОИР (сурат)

“XXI asr” мухбирлари

“ЖИЯН” ҚОВУНЛАРИ – ЭКСПОРТГА

Қашқадарёлик фермерлар нафақат пахта ва ғалла, балки полиз ва сабзавот маҳсулотлари етиштиришнинг ҳам ҳадисини олишган. Бундан бир неча йил муқаддам косонлик миришкорлар саъй-ҳаракати билан “Жиян” навли шираси тилёрар қовун етиштирилган ва уни хорижга экспорт қилиш бошлаб юборилган эди. Фермер Илҳом Эгамовнинг таъкидлашича, қовунчилик бошқа тармоқларга нисбатан анча сердаромад ҳисобланади. Бу йил ҳам унинг ўзи 25 гектар майдондаги полиз экинларидан мўмай даромад олишни режалаштирган.

– Қовунчилик тажрибаси вилоятимизда кенг оммалашаяпти, – дейди Косон туманидаги “Диёр бобо” фермер хўжалиги раҳбари Саид Турсунов. – Фермер хўжалигимизда 59 гектар ер майдони бўлиб, шунинг 28 гектарида мўл-кўл ғалла ҳосили етиштирдик. Шу кунларда ҳосилни ўриб-йиғиб олаяпмиз. Хўжалигимиз аъзолари Равшан Воисов, Жамшид Турсунов, Пирмат Каримов деҳқончиликнинг сир-асрорларини пухта билишади. Эришаётган қувончли ютуқларда уларнинг ҳам салмоқли ҳиссаси бор.

Айни пайтда эртапишар ҳандалаклар юртдошларимиз дастурхонига тортиқ этилмоқда. Даромаднинг ўзига хос буромадини эса “жиян” қовунлари экспортидан кутаяпмиз. 31 гектар майдонда қовун уруғи экиб, уни меҳр билан парвариш қилдик. Айни кунда ҳосил ғарқ пишган. Уни пешма-пеш узиб, махсус қоғоз қутилар орқали дунёнинг ўндан ортиқ мамлакатларига экспорт қилаяпмиз. Экспорт қилиш учун қовуннинг оғирлиги 3 килограммдан ошмаслиги керак. Шу мақсадда яхши пишган, сершира қовунлар сараланмоқда.

Воҳада полиз маҳсулотлари экспорти билан асосан тумандаги “Олтин воҳа агро инвест” масъулияти чекланган жамият шуғулланади. Йил бошида 3 та фермер хўжалиги билан шартнома имзоланиб, 86 гектар майдонга “жиян” навли қовун уруғлари экилган эди. Мана, ҳосил нишона бериб турибди.

Мутасаддиларнинг таъкидлашича, бу йил хорижлик ҳамкорлар билан 1000 тонна қовун етказиб бериш бўйича шартнома имзоланган. Демакки, “жиян” қовунлари хорижликлар дастурхонини безайдиган кунлар узоқ эмас.

Сайфулла ИКРОМОВ,

XXI asr” мухбири

“ЎЗБЕКИСТОН ФЕРМЕРЛАРИ — ДУНЁ ЭЪТИРОФИДА”

Аввал хабар берганимиздек, O`zLiDeP Сиёсий Кенгаши Ижроия қўмитаси ҳамда Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги партия фракцияси ҳамкорлигида шу шиор остида мамлакатимиз бўйлаб амалий семинарлар ўтказилди.

Маълумки, O`zLiDeP мамлакатимизнинг ижтимоий-сиёсий ҳаётига кириб келгандан бери ўзининг сиёсий платформаси — либерал-демократик ғоя ва мақсадларни тарғиб қилиш асносида тадбиркор, фермер ва ишбилармонларнинг янада кенгроқ  фаолият юритишлари учун янги имкониятлар очиш, уларни ҳам назарий, ҳам амалий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш, жамиятнинг ушбу ижтимоий қатлами ҳуқуқий савиясини янада юксалтиришга алоҳида эътибор қаратиб келмоқда.

Кенг аудиторияни қамраб олган галдаги ўқув-семинарлари ҳам ана шу ишларнинг узвий давоми десак асло муболаға бўлмайди. Зотан, тадбир замирида фермерларнинг касбий билим ва кўникмаларини ошириш, сўнгги йилларда қабул қилинаётган фармон ва қарорларнинг мазмун-моҳиятини тушунтириш, соҳага доир халқаро тажрибалар билан ўртоқлашиш, фермер хўжалигига консультатив хизмат кўрсатаётган тузилмалар билан ўзаро ҳамкорлик алоқаларини кенгайтириш ҳамда уларнинг ҳуқуқий саводхонлиги ва сиёсий фаоллигини ошириш каби масалалар мужассам.

Очиғини айтганда, ушбу тадбирдан кўзланган амалий натижаларга қайсидир маънода эришилди, десак янглишмаймиз. Боиси, жойларда қизғин ва кўтаринки руҳда ўтган ушбу ўқув семинарларига нафақат бевосита таклиф қилинганлар, балки кўнгилли равишда қатнашиш истагини билдирганлар ҳам кўпчиликни ташкил этди. Бу эса кишини қувонтиради, албатта. Нега деганда, бугун ҳар бир юртдошимиз мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларга бефарқ эмас. Улар ташаббускор, фаол ва синчков. Даставвал водий вилоятларида старт олган тадбир кишида ана шундай таассурот уйғотади.

Водийдаги партиявий воқелик

Президентимизнинг 2016 йил 12 апрелдаги “Мева-сабзавот, картошка ва полиз маҳсулотларини харид қилиш ва улардан фойдаланиш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарорида белгилаб берилган устувор вазифаларни тадбиркор ва фермерлар орасида тарғибот-ташвиқот қилишга қаратилган мазкур тадбир Асака туманидаги “Грин-Ярд” фермер хўжалиги дала шийпонида Андижон, Фарғона ва Наманган вилоятлари фермерлари иштирокида бўлиб ўтди. Унда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш, уларни экспортга йўналтириш, бу борада ҳукуматимиз томонидан сўнгги йилларда олиб борилаётган ислоҳотлар ҳақида атрофлича сўз юритилди.

Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги O‘zLiDeP фракцияси аъзоси Комилжон Эрназаровнинг таъкидлашича, водий вилоятларидаги деҳқонлар азалдан тупроқ билан тиллашиб, табиат инжиқликларини ўзларининг бой тажрибалари билан енгиб, мўл ҳосил етиштириб келганлар. Амалий семинар эса уларнинг бу борадаги тажрибаларини янада бойитишга хизмат қилади, албатта. Зеро, уларга қарорда назарда тутилган мамлакатимизда қайта ишлаш корхоналарини хомашё билан мунтазам таъминлаш, ички истеъмол бозорини йил давомида сабзавотлар, картошка, мева ва полиз маҳсулотлари билан барқарор тўлдириш, шунингдек, ташқи бозорда харидоргир ва рақобатбардош бўлган ҳўл мева ва қайта ишланган мева-сабзавот маҳсулотларини экспорт қилиш ҳажмини кўпайтириш ва турларини кенгайтириш учун уларни етиштириш, ишлаб чиқариш ва харид қилиш бўйича ягона тизимни шакллантиришнинг мазмун-моҳияти семинарда жам бўлган фермер ва тадбиркорларга атрофлича тушунтирилди.

— Семинарда бевосита қатнашиб, шунга амин бўлдимки, бундай амалий тадбирлар қанча кўп ташкил этилса, шунча фойдали бўлади, — дейди Избоскан туманидаги “Жаноат заминдори” фермер хўжалиги раҳбари Азизбек Даминов. — Негаки, замон шиддат билан ўзгараяпти. У билан бирга қадам ташланмас экан, қайси соҳа бўлмасин, орқада қолиб кетиш турган гап. Шу маънода ушбу семинар қишлоқ хўжалиги соҳасига оид замонавий билимларимизни оширишда қўл келди. Кўплаб ҳамкасбларим билан суҳбатлашганимда, улар энди нафақат пахта ва ғалла экинларини етиштириш, балки фаолият доирасини янада кенгайтириб, мева ва сабзавотчиликда ҳам ўз имкониятларини синаб кўриш ниятида эканликларини билдиришди. Фермерларнинг ўз олдига бундай катта мақсад қўйиши мамлакатимизда кейинги йилларда қишлоқ хўжалиги соҳасида олиб борилаётган туб ислоҳотлар туфайли уларнинг нуфузи янада ортаётгани ва табиий равишда фермерлар аграр тармоқнинг етакчи кучига айланганини кўрсатади.

Вилоятимизда эришилган кўрсаткичлар ҳам шундан далолат бериб турибди. Ўтган йили 1357 та кўп тармоқли фермер хўжаликлари шакллантирилди. 2015 йилнинг ўзида 566, 5 минг тонна сабзавот, 43,8 минг тонна узум, 305,1 минг тонна мева етиштирилди. Жорий йилда эса 968 гектар янги ер майдони ташкил қилиниши натижасида янги интенсив боғлар ва 371 гектар ерга токзорлар барпо этилиши режалаштирилмоқда. Бу эса қишлоқларда янги иш ўринлари яратилишига ҳамда фермернинг даромадига даромад қўшилишига олиб келади.

Семинар доирасида иштирокчилар ҳудудларда барпо этилган интенсив боғлар, улар орасида экилган сабзавот ва полиз маҳсулотлари, уларни сақлайдиган музлатгичлар, маҳсулотлар экспортини йўлга қўйиш ва бу ишларни амалга оширишда яқиндан ёрдам бериш учун ташкил этилган агрофирмалар фаолияти билан танишдилар.

Навбатдаги бекат — «Бекобод қўрғони»

Бекобод туманидаги “Бекобод қўрғони” фермер хўжалиги дала шийпонида Тошкент ва Сирдарё вилояти фермерлари ҳамда соҳага дахлдор эксперт ва мутахассислар жам бўлишди. Иштирокчиларнинг семинарга бўлган иштиёқи шундоққина юз кўзларида акс этди, десак хато бўлмайди. Чунки мазкур йиғинда соҳага доир янги билимлар, халқаро тажрибалар ҳамда кейинги йилларда қабул қилинган қарор ва фармонларнинг мазмун-моҳияти очиб берилди. Очиқ мулоқот шаклида ташкил этилган тадбирда кўпчилик ўзларини қизиқтирган саволларга атрофлича жавоб олишди. Энг муҳим жиҳати, ўзаро мулоқотларда самимийлик сезилиб турди.

Учрашувда сўзга чиққанлар Президентимизнинг “Мева-сабзавот, картошка ва полиз маҳсулотларини харид қилиш ва улардан фойдаланиш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори моҳияти хусусида тўхталиб ўтдилар.

— Илгари фақат даромад кўриш, машина олиб, уй қуриш мақсадида меҳнат қилган фермер бугун ўз хўжалиги қошида қайта ишлаш корхоналари очиш, янги иш ўринлари яратиб, ёшларни иш билан таъминлаш ва юрт равнақига ҳисса қўшишдек эзгу ниятлар билан яшамоқда, — дейди Янгийўл туманидаги “Мегафортс” агрофирмаси раҳбари Зубайдулло Худойназаров. — Кейинги йилларда фермер ва тадбиркорлар манфаатини кўзлаб қабул қилинаётган қатор фармон ва қарорлар ер эгасига ана шундай имтиёз ва имкониятни туҳфа этмоқда. Президентимизнинг яқинда имзолаган қарори биз учун ҳам айни муддао бўлди. Қайси маънодаки, агрофирмамизда ўзимиз етиштирган бақлажон, помидор, саримсоқ пиёз, булғор қалампири, бодринг, кунжут маҳсулотларини қайта ишлашни йўлга қўйганмиз. Маҳсулотларимиз чет элда жуда харидоргир. Энди яратилган қулай имконият, солиқ ва божхона имтиёзларидан фойдаланиб, ишлаб чиқариш қувватини оширмоқчимиз. Қолаверса, семинар-тренингдан олган назарий билимларимизни амалиётга ҳеч иккиланмасдан тадбиқ этиб, фаолият кўламини бунданда кенгайтиришга ҳаракат қиламиз.

Тадбирда, шунингдек, мева-сабзовот етиштиришда илғор усул ва технологияларни қўллаш, қир-адирлардаги боғларни томчилатиб суғоришни йўлга қўйиш, мавжуд боғ ва токзорлар қатор ораларига картошка, сабзавот ва полиз экинлари экиш, иссиқхоналар ташкил этиш, аҳоли томорқасидан унумли фойдаланиш, етиштирган маҳсулотларни экспорт қилиш бўйича илғор фермерларнинг тажрибаси билан танишилди.

Тилга олинган факт ва рақамларда эса ҳар иккала вилоятнинг қишлоқ хўжалиги соҳасидаги муваффақиятлари акс этди. Хусусан, биргина Тошкент вилоятида 2015 йилнинг ўзида 772,9 минг тонна сабзавот, 133,5 минг тонна картошка, 105,3 минг тонна полиз маҳсулотлари, 93,9 минг тонна узум, 102,2 минг тонна мева етиштирилди. Жорий йилда эса 1,2 минг гектар ерга боғ ва токзорлар барпо этилиши ва бунинг натижасида 1010 та иш ўринлари ташкил этилиши режалаштирилган. Шунинг баробарида вилоятда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлайдиган 4 та корхона реконструкция қилинди. Ҳисобот даврида вилоятда жами қиймати 9 млрд. 270 млн.сўм инвестициялар ўзлаштирилиши эвазига умумий қуввати 9,3 минг тонна сиғимга эга бўлган 11 та лойиҳа амалга оширилиб, ҳозирги кунда ушбу музлатгич омборлари қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қабул қилишга шай ҳолатга келтирилган.

Ташаббус — воҳа мулкдорлари талқинида

— Аввало мазкур семинарнинг хўжалигимизда ўтказилгани биз учун катта бахт, — дейди Ғузор туманидаги “Истиқлол” фермер хўжалиги раиси Ғайрат Пўлатов. — Фермерлик қилаётганимга йигирма йилдан ошди. Ўтган йиллар мобайнида тинимсиз изланиб, берилаётган преференция ва имтиёзлардан самарали фойдаланган ҳолда замонавий ишлаб чиқаришни йўлга қўйишга эришдим. Бизда 59 нафар киши иш билан банд бўлса, уларнинг 40 нафари тумандаги касб-ҳунар коллежларининг битирувчилари ҳисобланади.

Ўтган йили 60 гектар майдондан 45 центнердан ошириб пахта ҳосили йиғиб-териб олдик. 50 гектар ғалла майдонидан 400 тонна ғалла ҳосили кўтариб, йиллик режаларни ортиғи билан бажардик. 17 гектар майдондаги боғимизда йигирмага яқин сархил мевалар етиштирилади. 1 гектар майдондаги иссиқхонада лимон, помидор етиштирамиз. Германия технологияси асосида нон ва нон маҳсулотлари ишлаб чиқариб, туман аҳолисини таъминлаяпмиз. Шу билан бирга боғларимиздаги дарахтлар оралиғида сабзавот маҳсулотлари етиштиришни йўлга қўйганмиз. Бу дарахтлар ҳосилдорлигига таъсир этмасдан, ерларнинг унумдорлигини ошираяпти. Семинар-тренингдан сўнг яна 5 та янги лойиҳани амалга оширишни режалаштириб олдик.

Фермер айни пайтда иқтисодчи, агроном, мироб, керак бўлса, ҳуқуқшунос бўлиши талаб этилади. Қайси фермер буларни ўзлаштирмаса, кўзлаган мақсадига эришолмайди. Ғайрат акада бу хислатларнинг барчаси мужассамлиги кўриниб турибди.

***

“Ер – хазина. Унинг ҳар қаричидан унумли фойдаланиш мўл ҳосил ва барака дегани. Кимки, бу ҳаётий ақидага қатъий амал қилса, ютуқ ўшаники деяверинг”...

Сурхондарё вилояти Сариосиё туманидаги “Абдураҳмон Абдуғаффор Давр” фермер хўжалиги иш бошқарувчиси Нурбобо Турсунов билан кечган қизғин гурунгимиз шундай сўзлар билан бошланди. Суҳбатдошимизнинг таъкидлашича, ўтган йили фермер хўжалиги томонидан хорижга карам, кўк пиёз, қизил лавлаги, ҳар хил кўкатлар, цитрус мевалар экспорт қилинган. Қолаверса, 2 минг тонна мева-сабзавотни сақлашга мўлжалланган совуткич ҳам бор экан. Худди шу сиғимдаги иккинчи совуткич барпо этилмоқда. 10 гектар майдонда интенсив боғ яратилган.  Пластмасса қутилар ишлаб чиқариш цехи ҳам ишлаб турибди. Сариосиёда 870 гектар майдонда анорзорлар парвариш қилинаяпти. Лекин, пишиқчилик даврида жуда кўп ҳосил нобуд бўлмоқда. Шуни эътиборга олиб, анор шарбатини ишлаб чиқариб, хорижга экспорт қилиш лойиҳасини йил охирига қадар амалга ошириш мақсадида иш олиб борилмоқда.

Нурбобо Турсуновнинг айтган бу сўзлари ҳар қандай киши тўлқинлантиради. Бу каби ютуқларнинг гувоҳи бўла туриб, мамлакатимизда фермер хўжаликларини ривожлантириш, уларнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, кўп тармоқли фермер хўжаликлари фаолиятини кучайтиришга алоҳида эътибор қаратилаётгани, ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш бўйича олиб борилаётган изчил чора-тадбирлар, солиқ ва бошқа имтиёзлар туфайли фермерлар қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг асосий ишлаб чиқарувчисига айланганига яна бир бор ишонч ҳосил қилиш мумкин. Ҳақиқатан ҳам қишлоқ хўжалиги соҳасидаги ислоҳотлар фермерларнинг меҳнатга муносабатини, дунёқарашини бутунлай ўзгартириб юборди.

Семинарнинг афзаллик жиҳати шундаки, унда эндигина фермерликни бошлаган ёшлар юқорида тилга олинган, ишни кўзини биладиган, ташаббускор фермерлар тажрибаси билан яқиндан танишиш имкониятига эга бўлди. Шу билан бирга соҳа мутахассисларининг қимматли фикр ва мулоҳазаларини тинглашди. Бу эса келажакда асқотади, албатта.

Ҳудудлардаги мухбирларимизнинг хабар қилишича, Бухоро, Самарқанд, Жиззах, Навоий ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси фермерлари билан бўлиб ўтган амалий мулоқотларда ҳам ана шу руҳ сезилиб турди.

— Семинарлар давомида ўз иш фаолиятимда қўллаш мумкин бўлган жуда кўп маълумотлар, тегишли маслаҳат ҳамда йўл-йўриқлар олдим, — дейди Самарқанд туманидаги “Аъзам-Азамат Агро” фермер хўжалиги раҳбари Аҳмаджон Султонов. — Ушбу ўқувлар якунида илмий рисола ва бошқа материаллар тарқатилгани жуда маъқул келди.

— Амалий семинар жараёнида тажрибали деҳқонлар, таниқли олим ва малакали мутахассислар билан яқиндан мулоқотда бўлдик, — дейди бухоролик фермер Ғафур Сатторов. — Шахсан мен шунга амин бўлдимки, бугунги фермер нафақат деҳқончилик маданияти, балки қишлоқ хўжалиги борасидаги илм-фан ютуқларидан хабардор бўлиши, замонавий ишлаб чиқарувчи сифатида ҳам фаолиятини кенгайтириши кераклигини замоннинг ўзи талаб этмоқда. Боғдорчилик ва узумчиликни интенсив мевали боғлар яратиш эвазига янада ривожлантириш, ҳосилдорликни ошириш ва сифатини яхшилаш, пахта ва ғаллачиликда агротехник тадбирларни ўз вақтида ўтказиш, ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш, сувдан оқилона фойдаланиш усуллари, томчилатиб суғориш технологияларини татбиқ этиш борасидаги қимматли фикрлар кўпчилигимиз учун янгилик бўлди.

— Мазкур ўқувлар фермер ва деҳқонлар зиммасидаги масъулиятни янада ошириш билан бирга, уларни қўллаб-қувватлаш учун мавжуд шароитларни янада яхшилаш, сиёсий, ҳуқуқий ва ижтимоий-иқтисодий соҳалардаги билим ва малакаларини янада мустаҳкамлашга хизмат қилди, — дейди O`zLiDeP Сиёсий Кенгаши Ижроия қўмитаси бизнес тузилмалар ва фермерлар билан ишлаш бўлими мудири Ботир Мардаев. — Ҳеч шубҳасиз, қатнашчилар тадбирда олган билимларини амалда қўллаб, янада юқорироқ натижаларга эришадилар.

Хулоса ўрнида шуни айтиш мумкинки, бугунги фермер учун ҳар томонлама кўмак берилаяпти. Энг муҳими, бу бўйича аграр соҳада мукаммал тизим яратилди. Ҳукумат томонидан кўрсатилаётган ёрдам, молиявий муассасалар, ёнилғи маҳсулотлари, ўғит билан таъминлаш ана шу тизимнинг ажралмас қисмидир. Аммо шундай юқори эътиборга малака оширишга қаратилган тадбирлар қўшилгани муваффақиятлар салмоғини янада ошириши шубҳасиздир. O`zLiDeP эса бу жараёнда фаол иштирок этиб, қишлоқ мулкдорларининг билим ва малакасини ошириш, ислоҳотлар жараёнида фермерларнинг ижтимоий-сиёсий фаоллигини юксалтиришга ҳисса қўшмоқда. Бу, шубҳасиз, аграр соҳада ислоҳотлар самарадорлигини юксалтиришга хизмат қилади.

 

Акбар МУЗАФФАРОВ

 

ИСТЕЪМОЛЧИ ҲАР ДОИМ ҲАҚ (МИ?)! мабодо ҳуқуқингиз бузилса, 1091 телефонига қўнғироқ қилинг

“Дўкондан фалон маҳсулотни сотиб олгандим, яроқлилик муддати тугаган экан. Бошқасига алмаштириб беринг десам, кўнишмади, устига устак пулимниям қайтаришмади”

“Пластик карточка орқали савдо қиламан десам, терминал ишламайди, дейишди, шу тўғрими”...

Бундай гап-сўзларни деярли ҳар куни эшитамиз.

Хўш, бу каби ҳолатларнинг келиб чиқишига сабаб нима?

Боиси битта бўлиши мумкин: яъни, истеъмолчилар ўз ҳақ-ҳуқуқларини ҳали тўла англаб етмаган ёки уларнинг ишончи қўпол равишда суиистеъмол қилиняпти.

Ваҳоланки, оммавий ахборот воситалари орқали куну  тун ижтимоий реклама кўринишида турли ҳаётий лавҳалар мунтазам бериб борилмоқда. Демак, кенг жамоатчилик орасида ушбу йўналишдаги тарғибот-ташвиқот тадбирларини  янада кучайтириш лозим экан. Шу муносабат билан биз ҳам бугун яна бир бор истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи мутасадди ташкилот фаолияти ҳақида муфассал сўз юритишни жоиз деб билдик.

Маълумки, Ўзбекистон Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятлари федерацияси “Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонун ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг “Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишда жамоатчилик иштирокини кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори, шунингдек, нодавлат нотижорат ташкилотлари фаолиятини тартибга солувчи бошқа норматив ҳужжатлар асосида маҳаллий давлат ҳокимияти, ўзини ўзи бошқариш ва назорат қилувчи органлар билан ўзаро ҳамкорликда фаолият кўрсатиб келмоқда.

Бугунги кунда федерация тизимида 14 та ҳудудий бирлашма бўлиб, улар таркибида 5445 та таянч гуруҳи бор. Мазкур гуруҳлар мутасадди ташкилотлар билан биргаликда ишлаб чиқилган дастурлар асосида тарғибот ишларини самарали ташкил этган ҳолда фуқаролар мурожаатларини ўз вақтида ўрганиб, уларнинг ижобий ҳал этилишига ҳаракат қилаётир.

— Бизга харид қилинган маҳсулотлар сифати юзасидан жуда кўп мурожаатлар келиб тушади, – дейди федерацияси раиси ўринбосари–ижрочи директори вазифасини бажарувчи Нодирбек Юсупов. — Истеъмолчилар маҳсулотнинг номи, товар белгиси, озуқавий қуввати, оғирлиги, ишлаб чиқарилган санаси, сақлаш ва яроқлилик муддати ҳақидаги маълумотларга жиддий эътибор қаратиши керак. Мавжуд тартиб-қоидаларга биноан истеъмолга яроқсиз маҳсулотлардан азият чеккан харидорлар бу ҳақда ваколатли давлат органлари, жумладан, Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигига, шунингдек, федерациямизнинг 1091 ишонч телефонига қўнғироқ қилишлари мумкин. Шундай қилинган тақдирда уларнинг бузилган ҳуқуқлари албатта тикланади.

Рақамларга мурожаат қиладиган бўлсак, жорий йилнинг ўтган даврида истеъмолчилардан ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали жами 51 та шикоят келиб тушган. Натижада жами 7 миллион 309 минг сўм миқдоридаги маблағ қайта ҳисоб-китоб қилиниб, эгаларига қайтарилган.

Пластик карточкалар эндиликда қулай ва ишончли тўлов воситасига айланиб улгургани ҳеч кимга сир эмас. Чунки бу усулда ҳисоб-китоблар тез амалга ошади, навбатда туриб ёки касса олдида нақд пул санашга сарфланадиган вақт ҳам тежалади. Шунингдек, ҳар қандай жойда ва исталган вақтда масофадан туриб тўловларни амалга ошириш имкони бор. Аммо баъзи ҳолларда, юқорида келтириб ўтганимиздек, терминалларнинг гўёки ишламаслиги билан боғлиқ муаммолар кундалик турмушимизда учраб турибди.

Ўзбекистон Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятлари федерацияси томонидан Президентимизнинг “Пластик карточкалар асосида нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тизимини янада ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Қарори ижросини таъминлаш мақсадида жойларда тарғибот-ташвиқот ишлари олиб борилаётгани аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини янада ошириш ва мавжуд масалаларга ечим топишда муҳим аҳамият касб этаётир.

—  Банк пластик карточкаларининг имкониятлари тобора кенгайиб бормоқда, – дейди федерация матбуот ва ахборот бўлими бошлиғи Умида Мансурова. — Масалан, исталган вақтда “Click”, “Sms банкинг”, “ Мобил банкинг”, “Интернет банкинг” каби электрон тўлов тизимлари орқали масофадан туриб, коммунал хизматлар, солиқ ва бошқа тўловларни уяли телефон орқали амалга ошириш мумкин. Лекин “гуруч курмаксиз бўлмайди”, деганларидек баъзида савдо ва пуллик ҳисоб-китобларни амалга ошириш жараёнида истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари бузилаётган ҳолатлар ҳам учраб турибди.

Терминал орқали хизмат кўрсатишдан бош тортиш, маҳсулотлар банк пластик карточка орқали сотилганда устама нархлар қўйилиши ёки сотувчи ва хизмат кўрсатувчи ходимнинг масъулиятсизлиги оқибатида ҳисобни янглиш ечиб олаётган ҳолатлар бўйича мурожаатлар келиб тушмоқда.

Бозор иқтисодиёти шароитида барчамиз бирдек истеъмолчимиз. Қайси соҳа вакили бўлмайлик, истеъмолчи доим ҳақ деган халқона ибора оммалашиб кетган. Табиийки, асл ҳақиқат ҳам шу! Шундай экан, яна бир бор таъкидлаб ўтишимиз даркор: ҳушёрликни қўлдан бой бермай, сотиб олаётган маҳсулотингизнинг асосий хусусиятлари, ишлаб чиқарилган санаси, фойдаланиш қоидалари, маҳсулотни хавфсиз сақлаш, утилизация қилиш усулларига алоҳида эътибор беринг. Энг муҳими, истеъмолчи сифатида ҳуқуқларингиз бузилишига йўл қўйманг. Агарда шундай ҳолатга дуч келиб қолсангиз, сизнинг истеъмолчи сифатида ҳуқуқларингизни ҳимоя қилишга ҳамиша тайёр эканлигимизни яна бир бор эслатиб қўймоқчимиз!

XXI asr” мухбири Нигора НИШОНБОЕВА

ёзиб олди.

 

Саҳифа 1 - 80

Joomla