Thursday, May 25th

Last update04:49:24 AM GMT

You are here:

Иқтисодиёт

ТАДБИРКОРЛИК ҲИМОЯСИ ЙЎЛИДА имконият ва кафолат

Шу йилнинг 5 майида Президентимиз Шавкат Мирзиёев томонидан имзоланган “Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакили институтини таъсис этиш тўғрисида” ги фармоннинг қабул қилиниши, таъкидлаш жоизки, мамлакатимиз тараққиётида етакчи кучга айланиб бораётган соҳа – тадбиркорликни янада ривожлантириш, ишбилармонлик муҳитини янги сифат даражасига олиб чиқишга хизмат қилувчи ўзига хос тузилманинг шаклланишига асос бўлади.

Ушбу муҳим ҳужжат моҳиятан нисбатан қисқа вақт орасида юртимизда тадбиркорликни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш йўлида амалга оширилаётган тизимли, кенг қамровли институционал ўзгаришларга навбатдаги муҳим қадамдир.

 

Бу каби жиддий ўзгаришлар хусусида сўз юритганда, албатта Ўзбекистонда тадбиркорлик ҳаракатини, ишбилармонлик муҳитини янада ривожлантиришнинг ҳуқуқий базасини мустаҳкамлашга қаратилган хайрли қадамлар (Президентимизнинг “Тадбиркорлик фаолиятининг жадал ривож­ланишини таъминлашга, хусусий мулкни ҳар томонлама ҳимоя қилишга ва ишбилармонлик муҳитини сифат жиҳатидан яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармони, “Тадбиркорлик субъектларига давлат хизматларини кўрсатиш механизмларини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори, ушбу йўналишда  мамлакат қонунчилигига киритилган бир қатор қўшимча ва ўзгартишлар), давлат идораларининг тадбиркорлик соҳасига яқиндан ёрдам беришини таъминлашга қаратилган ташкилий тадбирларнинг амалга оширилиши (ҳокимларнинг иқтисодиёт ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича биринчи ўринбосари лавозимининг жорий этилиши, Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривож­лантириш давлат қўмитасининг ташкил этилиши ва бошқалар) ни ҳаётий мисоллар орқали санаб ўтиш лозим.

 

Бундан ташқари, суд-ҳуқуқ соҳасида амалга оширилган ва дунё ҳамжамиятида катта қизиқиш уйғотаётган туб ислоҳотлар, давлатимиз раҳбари томонидан прокуратура органлари ходимлари билан бўлган учрашувда ушбу тизим вакиллари зиммасида турган долзарб вазифаларнинг мазмун-моҳия­тида ҳам республикамизда тадбиркорлик, ишбилармонликка бўлган муносабатни тубдан ўзгартиришга қаратилган саъй-ҳаракатларни яққол кўриш мумкин.

 

Айтиш мумкинки, бугунги кунда мамлакат миқёсида ишбилармонлик муҳитини янада яхшилаш, фуқароларимизнинг ушбу истиқболли соҳага фаол кириб боришлари учун кенг имкониятлар яратиш йўлида амалга оширилаётган саъй-ҳаракатлар туфайли жуда қисқа муддат ичида тадбиркорлик ташаббускорлиги учун мутлақо янги майдон, янгича муҳит шаклланди. Буни нафақат юртдошларимиз, балки бугун Ўзбекистондаги янгича услубдаги ишбилармонлик муҳитини кузатиб турган халқаро экспертлар ва соҳа мутахассислари ҳам таъкидлаётгани айни ҳақиқат.

 

Албатта, юртимизда давлат аҳамиятига молик масала сифатида тадбиркорликка алоҳида эътибор қаратилаётганлиги бежиз эмас. Шу ўринда Юртбошимизнинг ушбу фикрларини келтириб ўтиш ўринли: “Бизнинг яна бир муҳим вазифамиз – кичик бизнес ва тадбиркорлик соҳасини қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш, мамлакатимиз иқтисодий қудратини, юртимизда тинчлик ва барқарорлик, ижтимоий тотувликни мустаҳкамлашдан, бу соҳа улушини янада ошириш учун қулай шарт-шароитлар яратиб беришдан иборат. Нега деганда, тадбиркор нафақат ўзини ва оиласини, балки халқни ҳам, давлатни ҳам боқади. Мен такрор бўлса ҳам, айтишдан ҳеч қачон чарчамайман, яъни “Халқ бой бўлса, давлат ҳам бой ва қудратли бўлади”.

 

Биз юқорида тилга олаётган фармон йил сайин ривожланиб, катта тараққиёт йўлига чиқаётган, эртаси истиқболли бўлган тадбиркор ва ишбилармонларимиз ҳимоясини янги бир сифат даражасига олиб чиқишига шубҳа йўқ.

 

Бу фикрни асослаш учун Бизнес омбудсман деган ном остида машҳур бўлган институт фаолиятига оид дунё тажрибасига назар ташлаш ва унинг ваколатлар доирасини таҳлил қилишнинг ўзи кифоя қилади.

 

Аввало, шуни айтиб ўтиш лозимки, Бизнес омбудсман институти аксарият ривожланган иқтисодиётга эга бўлган дунёнинг етакчи демократик давлатларида қўлланилаётган илғор механизмлардан бири ҳисобланади. Ушбу институтнинг, масалан, АҚШ, Канада, Франция, Испания, Австралия каби давлатларда, ёки Ҳамдўстлик давлатларидан Россияда фаолият юритаётганлигини кўришимиз мумкин.

 

Тўғри, бир қарашда ҳали Бизнес омбудсман институтини ўзида жорий эта олган давлатлар сони унчалик кўп эмаслигини, айниқса, МДҲ мамлакатларида улар қарийб ҳали шаклланиб улгурмаганлигини айтиш мумкин.

 

Албатта, айримлар бунинг асл сабабини омбудсман институтига ёндашувда турли концепциялар мавжудлиги билан боғлаши  ҳам мумкин. Лекин, таҳлиллардан шу нарса аён бўляптики, барча мамлакатларда ҳам давлат маҳкамалари, айниқса назорат қилувчи идоралар бундай органнинг вужудга келишини “қучоқ очиб” кутиб олавермайди, аксинча бу жараённи орқага суришга ҳаракат қилади. Чунки бу институт тўлақонли ишлаётган жойда, кеча бизнес-тузилмалар билан, уларнинг манфаатлари билан ҳисоблашмасдан, мазкур соҳага  тегишли ҳар қандай катта-кичик масалаларни ўз ихтиёрида бўлган маъмурий воситалар орқали ҳал қилиб келган идоралар эндиликда улар билан мавжуд қонунлар доирасида иш юритишга мажбур бўлади.

 

Бугун бизнес соҳаси вакиллари, жумладан, тадбиркорларни ҳам қизиқтираётган, айтиш мумкинки, жиддий ўйлантираётган энг асосий масала ҳам аслида шу: улар билан қонун доирасида иш олиб борилса, қонуний манфаатларини бузишмаса бас.

 

Эндиликда юртимизда ўз фаолиятини бошлаётган Тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил институти олдига Президентимиз фармони билан тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасида давлат сиёсатини шакл­лантириш ва амалга оширишда фаол иштирок этиш, давлат органлари, шу жумладан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат идоралари томонидан тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилиши юзасидан жиддий назоратни амалга ошириш каби ҳаётий, долзарб вазифаларнинг қўйилганлиги моҳиятида ҳам айнан шундай ёндашув турганлигини тушуниш қи­йин эмас.

 

Бир нарса аниқки, мазкур ҳужжат барча ваколатли идоралар зиммасига нафақат тадбиркорлик субъектларига тўсқинлик қилиш, халақит бермаслик, балки унинг ривожига барча имкониятларни ишга солган ҳолда, ишонч билан кўмак беришни таъминлашдек муҳим вазифани юклайди.

 

Шу ўринда Президентимизнинг ушбу фармонида моҳиятан “халқ давлат идораларига эмас, давлат идоралари халқимизга хизмат қилиши керак” деган асосий тамойиллардан бирининг бу сафар тадбиркорларга нисбатан қўлланилганлигининг амалий исботини кўриш мумкин.

 

Ва яна бир муҳим жиҳатга алоҳида эътибор қаратиш лозим: янги орган тузилиши билан илгари бизнес тузилмалар манфаатларини  қонуний ҳимоя қилиши лозим бўлган идораларнинг ваколатлари ўзгармайди. Улар ўз ваколатлари доирасида фаолиятларини яна изчил давом эттираверади, Бизнес омбудсман тадбиркорлар манфаатини ҳимоя қилиш борасида қўшимча кафолат тизими сифатида фаолият юритади.

 

Хорижий давлатлар тажрибаси аксарият ҳолларда бизнес тузилмалар ваколатли идоралардан ўз муаммосига ечим топа олмаганидан кейин, яъни, энг мураккаб вазиятларда Бизнес омбудсманга мурожаат қилишларини кўрсатади. Шунинг ўзиёқ бу тизимнинг масъуллик даражасини аниқ кўрсатиб турибди.

 

Албатта, бундай эзгу мақсадни амалга оширишда янги органнинг қандай ташкилий тузилмага эга бўлиши ҳам катта аҳамиятга эга. Шу ўринда Бизнес омбудсманнинг, масалан, АҚШда кичик бизнесни қўллаб-қувватлаш Агентлиги, Францияда иқтисодиёт ва бюджет вазирлиги, Испанияда савдо-саноат палатаси қошида тузилганлигини ва уларга ҳисобдор эканлигини кўриш мумкин.

 

Мамлакатимизда иш бошлаётган ушбу органнинг бевосита Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузурида тузилаётганлиги унинг ижро хокимияти органларидан мутлақо мустақил равишда иш юритишига, демакки, ўз фаолият дои­раси бўйича ҳеч кимга тобе бўлмасдан, уни объектив тарзда иш юритишига тўлиқ асос яратилганлигини англаш мумкин. Бу эса аввал бошиданоқ янги органнинг ўз олдига қўйилган вазифаларни тўлақонли бажаришга қодир ташкилот сифатида оёққа туришида муҳим асос бўлиб хизмат қилишини исботлайди.

 

Фармонда алоҳида белгилаб қўйилганидек, “Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўз ваколатларини мустақил ҳамда давлат органлари, уларнинг мансабдор шахс­ларига тобе бўлмаган тарзда амалга оширади, ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Президентига ҳисобдордир”.

 

Эътиборли жиҳати, Ўзбекистонда, МДҲ давлатлари орасида биринчилардан бўлиб бундай институт жорий этилаётганлиги ва унга кенг ваколатлар берилаётганлигидир.  Фармондан ўрин олган ваколатлар миқёси кенг. Уларнинг ҳар бири тадбиркорлар томонидан  кўпдан бери кутилган мутлақо янги реал ҳимоя механизмларини амалиётга киритмоқда.

 

Масалан, тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя қилиш бўйича қонун ҳужжатларининг бузилиши мумкин эмаслиги тўғрисида давлат органлари ва бошқа ташкилотларнинг мансабдор шахс­ларини огоҳлантириш, давлат органлари ва бошқа ташкилотлар раҳбарларига белгиланган муддатларда кўриб чиқилиши мажбурий бўлган аниқланган қонунбузилиш ҳолатларини, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш тўғрисида тақдимнома киритиш ҳуқуқларининг берилиши тадбиркорлар манфаатларини ҳимоя қилишда қонунчилигимизда мутлақо янги воситалардир.

 

Айниқса, вакилга тадбиркорлик субъектлари манфаатларини кўзлаб судларга аризалар ва даъволар билан мурожаат қилиш ваколатининг берилишини тадбиркорлар манфаатларини ҳимоя қилишдаги аҳамиятини изоҳлашнинг зарурати бўлмаса керак.

 

Албатта, Президент ҳузурида тузилаётган ташкилотнинг айнан тадбиркорлар манфаатларини ҳимоя қилишда бундай ваколатларга эга бўлиши том маънода бугун ўзбек тадбиркори, қолаверса, юртимизда фаолият юритаётган бошқа тадбиркорлик субъектлари ҳам ниҳоятда кучли ҳимоячига эга бўлганлигидан далолат беради.

 

Албатта, тадбиркорлар ва ишбилармонларни ўзининг ижтимоий таянчи деб ҳисоблайдиган, қолаверса, уларнинг номидан сиёсий саҳнада фаолият олиб бораётган O‘zLiDeP учун бундай институтнинг фаолият бошлаётгани айни муддао бўлди.

 

Ташкилотларимиз олдида турган мақсадлардаги муштараклик келажакда яқин ўзаро ҳамкорликни йўлга қўйиш учун муҳим асос бўлиб хизмат қилади.

 

Тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил олдига қўйилган тадбиркорликка оид қонунчилик базасини такомиллаштириш борасида таклифлар ишлаб чиқиш жараёнида, қолаверса, тадбиркорлар билан яқин муносабатларни шакллантиришда ва  фуқаролик жамияти институтларини Вакил олдида турган вазифаларни амалга ошириш ишига кенг жалб қилишда партия албатта яқин ҳамкорликни амалга оширади.






Норқобил
ЖАЛИЛОВ

ИСТИҚБОЛЛИ ИЗЛАНИШЛАР

Пойтахтимизда фаолият юритаётган, масъулияти чекланган жамият шаклидаги
“EAST-WEST INVEST” қўшма корхонасида бугунги кунда 70 нафар юртдошимиз ишлаяпти. “Ўзбекозиқовқатхолдинг” холдинг компанияси таркибига кирувчи мазкур корхонада шу йилнинг биринчи чорагида 2 миллиард сўмлик маҳсулотлар – сухарик, чипс, маккажўхори таёқчалари ишлаб чиқарилди.
Корхона директори Музаффар Солижоновнинг таъкидлашича,  “EAST-WEST INVEST” озиқ-овқат саноати корхоналарини ривожлантириш инвестицион дастурига киритилганлиги ҳам бежиз эмас. Айни пайтда фаолиятни янада кенгайтириш, маҳсулот турларини кўпайтириш, янги брендлар яратиш устида жиддий изланишлар олиб бориляпти.
Шунинг учун ҳам корхона маҳсулотларига бўлган талаб-эҳтиёж нафақат ички, балки ташқи бозорда ҳам тобора ортиб бормоқда. Жорий йил давомида МДҲ давлатлари ҳамда Россия Федерациясига 2 миллион доллар ҳажмидаги юқори сифатли истеъмол маҳсулотларини экспорт қилиш, қўшимча 40 та янги иш ўрни яратиш режалаштирилган.
Солижон ЗОИРОВ,
муаллиф олган сурат

ЭЪТИБОР ВА РАҒБАТ

Халқ депутатлари Бешариқ тумани Кенгаши депутати “Водий наслли парранда” хусусий кичик корхонаси раҳбари Боҳиржон Турдалиев Фарғона вилояти прокуратурасининг ташаккурномаси билан тақдирланди.

Албатта, Б.Турдалиев ушбу рағбатга муносиб десак асло муболаға бўлмайди. Зеро, у паррандачилик соҳасини янада ривожлантириш, ишлаб чиқариш қувватини кенгайтириш мақсадида замонавий-хорижий технологияларни олиб келиб, янги паррандачилик цехини ишга туширди.

Айни пайтда компьютерлаштирилган технология асосида корхонада 150 минг бош парранда парваришланмоқда. Улардан бир ойда ўртача 1,5 миллион дона тухум олиниб, туман аҳолиси, таълим ва соғлиқни сақлаш муассасалари ҳамда сиҳатгоҳларга арзон нархларда етказиб берилмоқда.

Сафдошимиз паррандачилик фаолиятини йўлга қўймоқчи бўлган ёш тадбиркорлардан ҳам ўзининг беминнат ёрдамини аямаяпти. Хусусан, сўнгги уч йил мобайнида туманда 14 нафар ёш тадбиркорга 1500 бош товуқ бериб, уларнинг иш бошлашлари учун имкон яратиб берди.

Изланувчан Б.Турдалиев деҳқончилик ва асаларичиликни ҳам йўлга қўйган. Айниқса, унинг туманни ободонлаштириш, кам таъминланган оилалар ва имконияти чекланган инсонларни қўллаб-қувватлаш борасидаги ташаббуслари эътирофга лойиқ. Натижада 46 та ижтимоий ҳимояга муҳтож оилага умумий қиймати 22,5 миллион сўмлик беғараз ҳомийлик ёрдами кўрсатилган. Шунингдек, болалар спортини ривожлантириш жамғармаси, тумандаги ногиронларни қўллаб-қувватлаш маркази, Қўқон шаҳридаги 64-сонли махсус болалар боғчаси ва 17-сонли Меҳрибонлик уйига 12,8 миллион сўмлик ўқув қуроллари ҳамда спорт анжомларини туҳфа этди. Бундан ташқари, хусусий корхона томонидан тумандаги фермер хўжаликлари экин майдонларининг унумдорлигини ошириш мақсадида мунтазам равишда кунига ўртача 20 тоннадан маҳаллий ўғит етказиб берилмоқда.

Бир сўз билан айтганда,  партиядошимизнинг ҳам депутат, ҳам тадбиркор сифатида қилаётган фидойи меҳнати ҳар қандай эътироф ва рағбатга лойиқ.

Хуршид СУЛТОНОВ,
“ХХI asr” мухбири

БИТИРУВЧИГА БЕФАРҚ БЎЛМАНГ!

Кейинги йилларда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришни янада рағбатлантириш, ёшларни, авваламбор, касб-ҳунар коллежлари, академик лицейлар ва олий таълим муассасалари битирувчиларини тадбиркорлик фаолиятига кенг жалб этиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш мақсадида кўплаб хайрли ишлар амалга оширилмоқда.
Хусусан, микрофирма ва кичик корхоналар республика ўрта махсус ва олий таълим муассасалари битирувчилари билан меҳнат шартномаларини тузганда, банд бўлган ходимларнинг ўртача йиллик сони қонунчиликда белгиланган чекланган нормативдан кўпи билан 50 фоиз оширилган ҳолларда, уларга микрофирма ва кичик корхоналар учун назарда тутилган имтиёзлар, кафолатлар ва ҳуқуқлар сақланиб қолади.
Енгил саноат соҳасида фаолият юритувчи кичик корхоналар ходимларининг чекланган сони 200 кишини ташкил этадиган бўлса, улар ишчилар сонини ушбу таълим муассасалари битирувчилари ҳисобига яна 100 тага оширган ҳолда кичик тадбиркорлик субъектлари учун белгиланган ягона солиқ тўловини тўлаш, ҳисоб-китобларни соддалаштирилган тартибда юритиш каби имтиёз ва кафолатлардан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўладилар. Бир мисол: Хўжаобод туманидаги енгил саноат соҳасида фаолият юритувчи “Барчиной” хусусий корхонасида юқоридаги имтиёзлардан фойдаланиш ҳисобига ишчилар сони 254 нафарга етди. Улардан 58 нафари коллеж битирувчилари.
– Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 375-моддасига киритилган ўзгартишга мувофиқ, касб-ҳунар коллежлари битирувчилари коллежни тамомлагандан кейин 12 ой ичида якка тартибдаги тадбиркор сифатида давлат рўйхатидан ўтган санадан бошлаб қатъий белгиланган солиқни тўлашдан олти ой муддатга озод этилиши назарда тутилади, – дейди вилоят давлат солиқ бошқармаси бош инспектори Шерзодбек Абдураҳмонов. – Бироқ якка тартибдаги тадбиркор сифатида давлат рўйхатидан ўтган пайтдан бошлаб 12 ой ичида фаолият тугатилган ёки фаолият уч ва ундан кўп ойга тўхтатилган тақдирда қатъий белгиланган солиқ фаолият амалга оширилган бутун давр учун тўланишини унутмаслик керак.
Якка тартибдаги тадбиркорлар коллеж битирувчиларини ишга ёллаган ҳолларда  12 ой мобайнида (ёлланма ишчилар учун) белгиланган солиқдан озод этиладилар. Шунингдек, улар фаолиятидан келиб чиққан ҳолда ҳар бир ёлланган ишчи учун пенсия жамғармасига энг кам иш ҳақининг 50 фоизи миқдорида суғурта бадали ва якка тартибдаги иш берувчи тадбиркор учун белгиланган солиқ ставкасининг 30 фоизи миқдорида солиқ тўлаш шарти билан бир нафардан уч нафаргача ишчи ёллаш ҳуқуқи берилган.
Бундай имтиёз ва имкониятлардан мақсад  янги иш ўринлари яратиш ва буни рағбатлантиришдир.  Касб-ҳунар коллежлари битирувчиларини иш билан таъминлаш эса устувор аҳамият касб этади.






Зилола РАҲМОНОВА,
“XXI asr” мухбири

ЎЗБЕКИСТОНДА ҚУЛАЙ ИШБИЛАРМОНЛИК МУҲИТИ ҲУКМРОН

Тошкентда Ўзбекистон Тадбиркорлик ва фермерликни қўллаб-қувватлаш маркази ҳамда Нодав­лат нотижорат ташкилотлари миллий ассоциацияси томонидан “NORTEC COMPANY” Ўзбекис­тон-Норвегия қўшма корхонаси билан ҳамкорликда “Қулай бизнес муҳити: самарали бизнес лойиҳаларни амалга ошириш” мавзусига бағишланган семинар ташкил этилди. Амалий мулоқот тарзида кечган тадбирда тадбиркорлар, депутатлар, O`zLiDeP фаоллари ҳамда Норвегия, Нидерландия ва Россия ишбилармон доиралари вакиллари иштирок этди.

Тадбирда дастлаб мамлакатимизда қулай ишбилармонлик ва инвестиция муҳитини шакллантириш, мазкур соҳанинг иқтисодиётдаги ролини кучайтириш борасида амалга оширилаётган тизимли чора-тадбирлар хусусида фикр юритилди. Таъкидландики, истиқлол йилларида мулкни хусусийлаштириш ва давлат тасарруфидан чиқариш бўйича олиб борилган изчил ислоҳотлар натижасида бугунги кунга келиб, кичик бизнеснинг мамлакат ялпи ички маҳсулотидаги ҳиссаси изчил ошмоқда. Бу эса мамлакатимизда ишбилармонлик муҳитини яхшилаш борасидаги жиддий ўзгаришлар юз бераётганидан далолат беради. Семинарда масаланинг шу ва бошқа жиҳатлари қиёсий таҳлиллар асосида келтириб ўтилди.
Семинарда сўз олган хорижлик экспертлар  Ўзбекистонда тинчлик ва осойишталик туфайли олиб борилаётган иқтисодий ислоҳотларни алоҳида эътироф этишди. Айниқса, маҳаллий ва чет эл ишбилармонлари учун яратилаётган шароитга юқори баҳо беришди. Биз ҳам ўз ўрнида уларнинг бу борадаги фикри ва илк таассуротлари билан қизиқдик.

Дропперс ВАУТЕР,
“EUROPARTNERS” ассоциацияси
президенти:
– Ўзбекистонга биринчи бор келишим. Гўзал ва бетакрор мамлакат экан. Мени, айниқса, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантириш, иқтисодиётнинг барча тармоқларига хориж сармоясини жалб этишга алоҳида эътибор қаратилаётгани ҳайратлантирди. Бундан шундай хулосага келиш мумкинки, юртингизда бу борада қатор ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинган ва улар босқичма-босқич ҳаётга кенг татбиқ этилаётир. Назария ва амалиётнинг бу каби уйғунлиги натижасида эса қулай бизнес муҳити ўз-ўзидан вужудга келаверади. Шу боис хорижий сармоядорларнинг Ўзбекистон билан ҳамкорликни мустаҳкамлашга қизиқиши йил сайин ортиб бормоқда деб ўйлайман.
Шуни алоҳида таъкидлашни истардим, Президент Шавкат Мирзиёев томонидан ишлаб чиқилган яқин беш йилга мўлжалланган Ҳаракатлар стратегияси ўта пухта ўйланган ҳужжат эканлигини таъкидлашни истардим. Ушбу тарихий аҳамиятга молик стратегия асосида мамлакатингизда хусусий секторни равнақ топтириш мақсадида берилаётган улкан имкониятлар туфайли, ҳатто, чекка ҳудудларда ҳам иқтисодий барқарор ишлаб чиқариш қувватлари кўпаймоқда. Натижада юзлаб иш ўринлари очиляп­ти, ички ва ташқи бозорга рақобатдош маҳсулотлар чиқариш ҳажми ортаяпти.
Агар соҳада амалга оширилаётган ислоҳотлар шу зайлда шиддат билан давом эттирилса, ишончим комилки, яқин йилларда Ўзбекистон дунёнинг энг ривожланган мамлакатлари қаторидан муносиб ўрин эгаллайди.
Ўрни келганда яна бир гапни айтмоқчиман. Анжуман баҳонасида Самарқанд, Бухоро, Хива каби тарихий шаҳарларни кўришга муяссар бўлганимдан ғоят хурсандман. Айниқса Самарқандни “Шарқ гавҳари” деганларича бор экан. Бу ерда ўтмиш билан бугунги кун уйғунлашиб кетган. Шаҳардаги қадимий обидалар, замонавий иншоотлар гўзал манзара касб этган. Кўп йиллардан буён мамлакатингизни, қадимий ва замонавий шаҳарларингизни кўришни орзу қилардим. Ниятимга етганимдан бениҳоя мамнунман.

Дмитрий ШЛОПАК,
ПАО ФОСАГРО директорлар
кенгаши маслаҳатчиси:
– Бугун дунёнинг турли нуқталарида рўй бераётган нотинчликлар жаҳон иқтисодиёти ва халқаро бизнесга жиддий путур етказмоқда. Табиийки, бундай шароитда ишбилармонлар тинчлик-осойишталик кафолатланган, қулай бизнес муҳити яратилган мамлакатлар билан ҳамкорликка интилади. Ўзбекистон ана шундай ишончли мамлакат бўлиб, бу ерда самарали бизнес юритиш учун барча омиллар мавжуд.
Бугунги семинарда Ўзбекистоннинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиш босқичлари, мамлакатингизда мустақиллик йилларида иқтисодиётнинг барча тармоқларини тубдан ислоҳ қилиш борасида босқичма-босқич амалга оширилган кенг кўламли ислоҳотлар ва эришилган улкан ютуқлар ҳақида кўплаб қизиқарли ва муҳим маълумотларга эга бўлдим. Ўзаро фикр алмашдик. Тажрибаларимиз билан ўртоқлашдик. Ана шундай ўзаро мулоқотлар чоғида шахсан мени  бир жиҳат алоҳида эътиборимни торди. Яъни  анжуманда қатнашган тадбиркорларнинг кўпчилигини ёш йигит-қизлар ташкил этмоқда. Улар фаол ва ташаббускор. Кўпчилиги бир нечта хорижий тилларда бемалол мулоқотга киришяпти. Бу жуда ижобий ҳолат. Чунки ёшлар соҳага доир замонавий билим ва кўникмаларни, халқаро тажрибаларни тез ўзлаштиради ва асосийси, уларни амалиётга жорий этишга қийналишмайди. Бундан англашиладики, Ўзбекистонда ёш авлодни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, уларнинг салоҳиятини юзага чиқаришга устувор эътибор қаратиляпти, қолаверса, соҳада фуқаролик жамияти инс­титутлари роли ошиб боряпти.

ИСЛОҲОТЛАРНИНГ ИШОНЧЛИ ИШТИРОКЧИЛАРИ

Қашқадарёда хотин-қизларни тадбиркорликка йўналтириш орқали бандлиги ва фаровонлигини таъминлаш борасидаги ишлар ўз самарасини бермоқда. Эътибор беринг: воҳада 5 мингдан ортиқ хотин-қиз тадбиркорлик билан шуғулланмоқда, ёрдамчи хўжаликларда иссиқхона, паррандачилик, чорвачилик йўлга қўйилмоқда, гиламчилик, тикувчилик ва миллий каштачилик мактабларида ёш қизларга ҳунар ўргатилмоқда.

Айниқса “Оилавий тадбиркорликдан – мустаҳкам оилага” лойиҳаси янги иш ўринлари яратишда муҳим омил бўлаётир. Бугун Касби туманида тадбиркорлик билан шуғулланиб келаётган юздан ортиқ хотин-қизлар мазкур лойиҳанинг иштирокчиларидир. Лойиҳа доирасида Касби туманида ўтказилган ўқув-семинар қизғин савол-жавобларга бой бўлди. Сўзга чиқанлар тижорат банкларидан кредит олиш тартиблари, меъёрий ҳуқуқий ҳужжатлар ҳақида сўз юритишди.
– Бугун касбилик аёллар тадбиркорликда эркаклардан қолишмаяпти, – дейди O‘zLiDeP туман Кенгаши раисининг Хотин-қизлар масалалари бўйича ўринбосари Юлдуз Чориева. – Масалан, Дилдора Мақсадованинг тикувчилик цехи ташкил этиш учун тайёрлаган бизнес лойиҳаси бизга маъқул бўлди. Зебинисо Аълоева ва Мушарраф Холиқова эса чорвачиликни йўлга қўйишмоқчи. Бундай ташаббускор аёллар жуда кўп. Бизнес режалар тайёрлашда ҳудудлар талаби ва эҳтиёжи эътиборга олинаётгани боис аҳолига кўрсатилаётган хизмат турлари кенгайиб бораётир.
Дарвоқе, мазкур лойиҳанинг фаол иштирокчиларига тадбиркорлик фаолиятини муваффақиятли юритишларига халқ депутатлари маҳаллий кенгашларидаги партия депутатлик гуруҳи аъзолари, тадбиркор, фермерлар йўл-йўриқ кўрсатишмоқда.  Танлов айниқса, O‘zLiDeP сафларини фаол аъзолар билан тўлдириш, кадрлар захирасини янада бойитишда муҳим аҳамият касб этаётир.
– Банкдан 60 миллион сўм миқдорида кредит олиб,  тикувчилик цехи ташкил этмоқчиман, – дейди Нодира Қурбонова. – Чунки Пандирон қишлоғимизда бирорта ҳам тикувчилик цехи йўқ. Ҳозирда бинони тайёрлаб қўйдим. Молиявий кўмак олганимдан сўнг, тикув машиналари келтириб, ўн нафар опа-сингил билан бирга чиройли либосар тикишни бошлайман. Ҳозирда ўқув маркази ташкил этиб, ёш қизларга қуроқчилик, каштачилик ва зардўзликдан сабоқ беряпман.
Якуний натижаларга кўра,
4 нафар хотин-қизнинг бизнес режалари истиқболли деб топилиб, лойиҳанинг вилоят босқичида қатнашиш ҳуқуқини қўлга киритишди.
Сайфулла ИКРОМОВ,
“ХХI asr” мухбири

ҲАМКОРЛИКДА ҲИКМАТ КАТТА

Самарқанд шаҳридаги вилоят “Олимпия захиралари тайёраш маркази”да ҳудудий саноат ярмаркаси ва кооперация биржаси бўлиб ўтди. Унда вилоятда фаолият кўрсатаётган 300 га яқин корхоналарда ишлаб чиқарилаётган  мингдан ортиқ турли маҳсулотлар  намойиш этилди.

Тадбирни ўтказишдан кўзланган асосий мақсад йирик саноат корхоналари билан кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлар ўртасида алоқаларни янада мустаҳкамлаш, экспортбоп ва импорт ўрнини босувчи маҳсулотлар ишлаб чиқариш имкониятларини кенгайтиришдир.
– Биз бир неча йиллардан бери ярмаркада қатнашиб келамиз, – дей­ди “Феруза-Парвона” шўъба корхонаси директори Феруза Ҳасанова. – Корхонамизда махсус кийимлар, кўрпа, матрас, тиббиёт формалари каби ўндан ортиқ турдаги кийим-кечаклар тайёрланади. Асосий харидорларимиз йирик корхона, тиббиёт ва мактабгача таълим муассасаларидир. Мазкур кўргазма сабаб харидорларнинг талаб ва таклифларини ўрганиб чиқамиз, музокаралар натижасида  тегишли шартномалар имзоланади.
– Корхонамиз 2015 йилда туманда биринчилардан бўлиб мебель ишлаб чиқара бошлаган эди, – дейди Пайариқ туманида фаолият юритаётган “Эркин савдо мебель сервис” кичик корхонаси менежери Сардор Бердиқулов. – Биринчи йили фақатгина офислар учун стол-стул ва шкафлар тайёрлаган бўлсак, ҳозирда маҳсулотларимиз сони йигирмадан ошди. Саноат ярмаркасида илк бор қатнашяпмиз. Биринчи кундаёқ йирик корхоналар билан  бир неча ўн миллион сўмлик шартномалар имзоладик.
Муҳаббат РАВШАНОВА,
“ХХI asr” мухбири

АВВАЛГИЛАРДАН ФАРҚЛИ тадбирлар энди кўпчиликда катта қизиқиш уйғотмоқда

Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегиясининг “Иқтисодиётни янада ривожлантириш ва либераллаштириш” номли учинчи устувор йўналиши ҳукуматимиз, давлатимиз раҳбарининг мамлакатимизда янада қулай, эркин ишбилармонлик муҳитини яратиш борасидаги асосий мақсад ва интилишларини ўзида мужассам этган. Мазкур муҳим йўналиш соҳада мутлақо янги босқични бошлаб бераётгани яққол кўзга ташланаяпти. Бинобарин, партиямиз хусусий бизнес вакиллари орасига янада чуқурроқ кириб бориш, уларни ўйлантираётган масалаларни теранроқ таҳлил қилиш, соҳадаги камчилик­ларни жадаллик билан ҳал этишга қаратилган тизимли ишларга киришган.

Яқинда O‘zLiDeP Тошкент шаҳар Кенгаши  томонидан ўтказилган “Қулай бизнес муҳити – тадбиркорлик ташаббусларини амалга оширишнинг муҳим омили” номли давра суҳбати ҳам ушбу йўналишда навбатдаги қадамдир.
Аввало шуни эътироф этиш керакки, айниқса, партиянинг пойтахт ташкилоти уюштираётган тадбирлар шакл ва мазмун жиҳатдан тобора такомиллашиб, том маънодаги очиқ мулоқотлар, давра суҳбатлари тусини олаяпти. Сир эмас, илгари шу сингари айрим йиғилишларда бир неча киши кетма-кет маъруза қилар, қолганлар эса фақат тинглашарди. Устига-устак ана шу чиқишларда тадбиркорларни ташвишлантираётган ўткир, долзарб муаммолар деярли тилга олинмасди. Кейинги ойларда ташкиллаштирилаётган тадбирларда эса савол-жавоблар, баҳс-мунозараларга кенг ўрин берилаяпти, иштирокчиларнинг эътирозлари, таклиф-тавсиялари эшитилаяпти, муҳокама қилинаяпти. Айтилган муаммолар ўша заҳоти тегишли идоралар ҳамда партия шаҳар ташкилоти, депутатлар назоратига олинаяпти. Бу галги мулоқот ҳам қизғин, конструктив руҳда ўтди, бошқача айтганда, тўла-тўкис хусусий сектор вакиллари манфаатига хизмат қилди.
Партиянинг Тошкент шаҳар Кенгаши раиси Тўрабек Назаров қайд этиб ўтганидек, ўтган йили пойтахтимизда 7492 та кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъекти ташкил топган. Аммо улардан 4285 таси тугатилган. Бу рақамлар, гарчи юртимизда хусусий бизнес учун ғоят қулай шарт-шароит яратилган бўлса-да, тадбиркорларнинг билим ва кўникмалари етарли эмаслигидан, шунингдек, ишбилармонлар дуч келаётган муаммоларни бартараф этишга оид ёндашувлар, услублар яхши самара бермаётганидан далолат бераяпти.
Албатта, партия шунчаки кузатувчи бўлиб қолаётгани йўқ. Хусусан, O`zLiDeP шаҳар ва туманлар ташкилотлари қошида тугатилган ва вақтинча фаолият кўрсатмаётган  тадбиркорлик субъектларига ёрдам кўрсатиш бўйича ишчи гуруҳлари тузилган. Улар томонидан мунтазам равишда учрашувлар, семинарлар ҳам ўтказилаяпти. Бунинг натижасида туман ҳокимликлари билан биргаликда 52 та хусусий фирма фаолияти қайта тиклангани эътиборга молик.
Мулоқот чоғида ишбилармонлар ўзларини қийнаётган саволлар билан бевосита мутасаддиларга мурожаат этдилар. Масалан, Дилбар Тоштемирова эски нов­войхонани тўлиқ қайта таъмирлаб, эндигина иш бошлаганида Юнусобод туман ҳокимлиги уни бузмоқчи бўлаётганидан шикоят қилди. Саидафзал Исломов арзонлаштирилган дори-дармонларнинг айримлари илгари қимматга олингани, уларни тугагунга қадар эски нархларда сотиш имконияти бор-йўқлиги билан қизиқди. Бобуржон Расулов газ, электр ҳисоб­лагичлари ҳар 3-4 йилда янги русумдагиларига алмаштирилиши (бу жараёнга ишбилармон муайян вақт, куч ва маблағ сарфлайди) мантиқий, ҳуқуқий ва бошқа жиҳатлардан қанчалик асосли экани унда шубҳа туғдираётганини айтди. Давлат идоралари масъул ходимлари шу сингари қирққа яқин саволга баҳоли қудрат жавоб қайтардилар, айрим муаммоларни ўз раҳбарларига етказишга, уларга албатта ечим топишга ваъда бердилар.
Тадбиркорлар синчиклаб ўрганиб чиқишга, амалга татбиқ қилишга арзийдиган талайгина таклифларни ҳам ўртага ташладилар. Хусусий фирманинг юридик манзилини расмийлаштириш тартибларини ҳамда банкдан кредит олиш жараёнини соддалаштириш, тегишли ташкилотларда, жумладан, уларнинг веб-сайтларида ижарага бериладиган бино, иншоотлар ҳақидаги маълумотларнинг мутлақо қайд этилмаганлик ҳолатига барҳам бериш тўғрисидаги фикр-мулоҳазалар ҳам шулар жумласидан. Таклифлар яқин орада меъёрий ҳужжатларда ўз ифодасини топса, ажаб эмас. Зеро, шу кунларда партия Тошкент шаҳар ташкилотидаги сафдошларимиз ва депутатлар мазкур таклифларни парламентдаги фракциямиз аъзолари эътиборига ҳавола қилиш ҳаракатида.
Беҳзод ИСРОИЛОВ,
“XXI asr” мухбири

ИМКОНИЯТ БОРМИ, ИШЛАНГ!

Излаган имкон топади, деган гап бежиз айтилмаган. Тўғри, бугун тадбиркорлик бошини тутган одам кўпам бош қотириши шарт эмасдай. Чунки имконият етарли-да, гап  бундан унумли фойдаланишда қолган.
Андижон вилоятида тадбиркорликнинг маълум қирралари бўйича ўзига хос мактаб яратилган. Қай гўшага бош суқманг, чумолидай ғимирлаётган одамларга кўзингиз тушади.
Мана, шулардан биттаси Бахтиёржон Турғунов. Пахтаободлик. Туманнинг “Терактаги” маҳалласида истиқомат қилади. Ҳали ўттизга бормаган бу йигит бир ҳаракат билан яхшигина ишга қўл урди. “Clear”, “Привет” брендлари остида кир ювиш кукунлари тайёрлаб, ички бозорга чиқармоқда. Бу ишбилармон ҳақидаги гапнинг давомини O‘zLiDeP туман Кенгаши раиси Баҳодиржон Раҳимовдан эшитамиз:
– Бахтиёржон, барака топсин, ғайратли йигит. Топганини тежаб-тергаб, маҳаллада озиқ-овқат ва истеъмол товарлари билан савдо қилувчи дўкон ҳам очди. Унда юздан ортиқ маҳсулотлар банк плас­тик карточкаларига муаммосиз савдо қилинади.
Бу ҳали ҳаммаси эмас. Ёш тадбиркор маҳалладаги бўш турган бинодан фойдаланиш истагини билдирганди. Мутасаддилар жон деб рози бўлишдики, натижасидан кўзингиз қувнайди: бу ерда тикувчилик цехи ташкил этилиб, ўндан ортиқ хотин-қизлар иш билан таъминланди.
...Пахтаободдан ўтиб, Хўжа­ободга юзланамиз. Мева-сабзавот етиштиришда хўжаободликларда катта тажриба бор. Шунга таянилиб, яқинда туманда яна бир янгиликка қўл урилди: “Тошкентвино” ва “Навигул” қўшма корхонаси томонидан қишлоқ хўжалик маҳсулотлари етиштириш, сақлаш, қайта ишлаш, қуритиш ва қадоқлашга қаратилган лойиҳа устида ишланяпти. Қиймати 20 миллион АҚШ доллари бўлганидан кейин, энди ишлар кўламини тасаввур қилаверинг. Ҳозирда 6 гектар майдонда иссиқхона қурилмоқда. 255 гектар интенсив боғ учун хориждан гилос, шафтоли, ўрик, олхўри кўчатлари келтирилди. Қуритилган мева-сабзавотлар четга экспорт қилинади.
– Ҳозир хитойлик мутахассислар ёрдамида ерларни текислаш, бетонлаш ва девор тиклаш ишлари амалга оширилмоқда, – дейди “Навигул” қўшма корхонаси масъул ходими, O‘zLiDeP фаоли Маҳфузахон Турғунова. – Бунинг учун “Миллий банк”нинг 16 миллион АҚШ доллари миқдоридаги молиявий кўмагидан ташқари ташаббускорлар томонидан 4 миллион АҚШ доллари ҳажмида маблағ ажратилди. Ишчи кучи ва техникаларимиз етарли.
Жорий йилнинг иккинчи чорагида қурилиш ишлари тўла якунига етиши режалаштирилган. Лойиҳа доирасида бир йилда 10 минг тонна мева-сабзавот ишлаб чиқарилади. Асосийси, 100 та доимий ва 700 та мавсумий иш ўрни нақд.
...Эндиги навбат эса Хонободга. Бу ерда  Маҳмуджон Собиров деган ёш тадбиркор анча тилга тушиб қолибди. Яқинда у ҳам шаҳар марказидаги фойдаланилмай турган бинога харидор бўлган экан. Мана, олинг, ишлатинг, дейишди уни ортиқча овора қилишмай. Бугун бу жой анча обод бўлиб қолган. Аввалига бинони обдон таъмирдан чиқаргач, қандолатчилик цехини ташкил қилди.  Бугун “Хонободим ширинликлари” масъулияти чекланган жамияти маҳсулотлари харидоргир.
Биламизки, Андижонда ширинликлар масаласида рақобат катта.  Катта рақобат бор жойда эса ўсиш бўлади.  Иш юришмоқдами, демак, меҳнатлар бесамар кетмаяпти. Олдинда тадбиркорни яна бир юмуш кутиб турибди: шаҳар марказида парҳез таомлар ошхонаси ва дам олиш уйи ташкил қилмоқчи. Бу яна янги ишчи ўринлари яратилади, деганидир.
Зилола РАҲМОНОВА,
“XXI asr” мухбири

“ПЕНСИОНЕРГА МИКРОКРЕДИТ ОЛИШДА ИМТИЁЗ БОРМИ?”


– Яқинда тижорат банкларидан шахсий томорқамда тадбиркорликни йўлга қўйиш ва қўшимча даромадга эга бўлиш учун имтиёзли кредит олишда кафиллик бўлиши лозимлиги ҳақида эшитдим.
Мазкур кредитни олишда баъзи аҳоли тоифалари, масалан, менга ўхшаб пенсиядаги ва кўп йиллик меҳнат стажига эга бўлганлар учун бирор-бир имтиёзлар мавжудми?
Самат ХЎЖАЕВ,
Жиззах вилояти Фориш тумани

Саволга Олий суд катта консультанти
Ойбек БАРАКАЕВ жавоб берди:

– Кафиллик, ўз мазмунига кўра, мажбуриятни таъмин­лашнинг бир усули ҳисобланади. Фуқаролик кодексининг 292-моддасига асосан кафиллик шартномаси бўйича кафил бошқа шахс ўз мажбуриятини тўла ёки қисман бажариши учун унинг кредитори олдида жавоб беришни ўз зиммасига олади. Кафиллик шартномаси келгусида вужудга келадиган мажбуриятни таъминлаш учун ҳам тузилиши мумкин. Кафиллик шартномаси ёзма шаклда тузилиши керак.
Тижорат банклари томонидан фуқароларга шахсий хўжалик юритишни йўлга қўйиш мақсадида кредитлар ажратиш билан боғлиқ муносабатлар Марказий банк бошқарувининг 2012 йил 10 мартдаги қарори билан тасдиқланган “Тижорат банклари томонидан шахсий ёрдамчи хўжаликларга қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш учун микрокредитлар бериш тартиби тўғрисида”ги низом билан тартибга солинади.
Ушбу низомнинг 2-бандига мувофиқ, шахсий ёрдамчи хўжаликларга қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш, қорамол, қўй, эчки, қуён боқиш ва парваришлаш, паррандачилик ва асаларичиликни ривожлантириш, ихчам иссиқхоналар ташкил этиш, шунингдек, уруғ ва кўчатлар учун энг кам иш ҳақининг 100 бараваригача миқдорда микрокредитлар берилади. Микрокредит олиш учун шахсий ёрдамчи хўжалик юритувчи жисмоний шахс томонидан тижорат банкига микрокредит бериш сўралган ариза, фуқаролар йиғини раиси (оқсоқоли) томонидан имзоланган, белгиланган тартибда берилган санаси ва рақами қайд этилган ҳамда муҳр билан тасдиқланган тавсиянома, микрокредит олувчи шахсий ёрдамчи хўжалик юритувчи жисмоний шахсда томорқа участкаси мавжудлиги ҳамда унинг майдони кўрсатилган маълумотнома ва шахсни тасдиқловчи ҳужжат нусхаси тақдим этилади. Кредит таъминоти сифатида эса мол-мулк гарови, банк ёки суғурта компаниясининг кафолати, учинчи шахснинг кафиллиги ёки қарз олувчи томонидан олинган кредитни қайтармаслик хатарининг банк фойдасига суғурта қилинганлиги тўғрисидаги суғурта полиси тақдим қилиниши мумкин.
Мазкур низом талабларидан келиб чиққан ҳолда шахсий ёрдамчи хўжалик юритиш учун банк кредитини олишда бир ва ундан ортиқ шахснинг кафиллиги бўлиши; кафиллик шартномаси ёзма равишда тузилиши; чорва моллари ёки мева кўчатларини сотиш билан шуғулланувчи тегишли субъект албатта давлат рўйхатидан ўтган юридик шахс (фермер хўжалиги, агро фирма ёки бошқалар) бўлиши лозимлиги боис, тижорат банклари томонидан айнан шу турдаги кредитлаш фаолиятини амалга оширишда ортиқча талаблар қўйилиши мумкин эмас. Шунингдек, амалдаги қонунчиликда мазкур кредитни беришда аҳолининг бирон-бир тоифаси учун имтиёзлар назарда тутилмаган.
Шу билан биргаликда, тижорат банкларининг республика раҳбарияти томонидан мижозларга мазкур турдаги кредитларни бериш борасида ишлаб чиқилган ички тартибда кредит маб­лағларининг қайтариб олиш имкониятини инобатга олган ҳолда қўшимча талаб­лар, шу жумладан, икки ва ундан ортиқ шахснинг кафиллиги бўлиши, кафилларнинг айнан кредит ажратилаётган банк филиали жойлашган ҳудуддан бўлиши ва кафиллик шартномаси нотариал тартибда тасдиқланиши лозимлиги ҳақидаги талаблар белгилаб қўйилиши мумкин.
Юқоридагиларга асосан тижорат банки ходимлари томонидан сизга микрокредит ажратишда амалдаги қонунчилик ва банкнинг ички тартибида назарда тутилмаган талаблар қўйилган тақдирда бу ғайриқонуний ҳисобланиб, мазкур ҳолат юзасидан сиз юқори турувчи банкка ёки тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга мурожаат қилишга ҳақли саналасиз.

Саҳифа 1 - 82

Joomla