Thursday, May 25th

Last update04:49:24 AM GMT

You are here:

Халқаро хаёт

Замонавий Хитой: тажриба ва истиқболлар

Эътироф этмоқ лозим, ушбу нуфузли ташриф мобайнида давлатлараро, ҳукуматлараро ва идоралараро даражадаги 100 дан зиёд ҳужжатлар имзоланди. Эришилган келишувлар доирасида умумий қиймати 23 миллиард АҚШ долларидан ошиқ салмоқли сармоявий лойиҳаларни амалга ошириш кўзда тутилмоқда. Шак-шубҳасиз, бу илдам қадамлар тараққиётимизда янги саҳифаларни очиб, устувор мақсадларимизга эришиш йўлида муҳим ўрин тутади. Чунончи, расмий ташриф тафсилотларини оммавий ахборот воситалари орқали бевосита кузатган юртимиз аҳолиси бугунги замонавий Хитой, шунингдек “Бир макон, бир йўл” лойиҳасининг муайян йўналишларига ғоят қизиқиб, хайрихоҳлик кўрсатаётгани ҳам бежиз эмас. Биз қуйида унинг айрим жиҳатларига тўхталиб ўтишни лозим, деб ҳисобладик.

Ҳозирги кунда Хитой жаҳонда АҚШдан кейинги иккинчи йирик иқтисодиётга эга қудратли давлат ҳисобланади. Унинг бу борада жадал ривожланиш суръати 11 триллион АҚШ долларига тенг. Хитой тажрибаси шуни кўрсатадики, мамлакат иқтисодий тараққиётининг дастлабки қадами 1949-1978 йилларда ўтказилган марказлашган режали-аралаш бозор иқтисодиёти ислоҳоти билан боғлиқ. Бу ўз натижасини бериб, бугунда Хитой бозор иқтисодиётига асосланган хусусий мулкдорлик ва иқтисодий эркинликка эга давлат сифатида намоён бўлмоқда.

Бу нималарда кўринади? Масалан, 2013 йилда Хитой “Бир макон, бир йўл” ташаббуси ва буни амалга ошириш мақсадида 60 мамлакат ва ташкилотларни жалб этган ҳолда, дунёнинг 4 миллиард 400 миллион (63%) аҳолиси ҳамда 21 триллион (29%) долларлик савдо ҳамкорлик муҳитини шакллантиришда етакчи бўлди ва ҳозирда давом эттиряпти.

Хитойнинг бу ташаббусдан кўзланган бирламчи мақсади – мамлакатнинг соҳалар­аро суст одимлаётган жанубий ва ғарбий ҳудудларини ривожлантириш, мамлакат ички иқтисодий интеграцияси ҳамда минтақавий иқтисодий ўсиш суръатларини тенглаштиришдир (солиштириб кўринг: шарқи 57%, шимоли 23%, жануби ва ғарби 17%). Шу мақсадда Хитой 40 АҚШ миллиард долларлик Ипак йўли фонди (Silk Road Fund) ва 100 миллиард АҚШ долларлик Осиё инфраструктура инвестиция банки (The Asian Infrastructure Investment Bank) ни ташкил этди. Аммо булар ҳаммаси эмас...

Хитой Марказий Осиё давлатлари орасида биринчи бўлиб, Ўзбекистон билан 1992 йилдаёқ дипломатик алоқалар ўрнатган. 1992-2002 йилдаги ўзаро товар айланмаси 136 миллион АҚШ долларини ташкил этган бўлса, 2013 йилда бу кўрсаткич 4 миллиард 500 миллион АҚШ долларидан ошиб кетди. Дарвоқе, шу йили Ўзбекистон “Бир макон, бир йўл” лойиҳасига қўшилган эди.

Шу ўринда айтиш жоизки, замонавий Хитой ютуқлари ва тараққиёти замирида асосан мамлакатда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликка кенг йўл очиш, ислоҳотларни эркинлаштириш, халқаро илғор тажрибаларни ўрганиш ва изчил жорий этиб бориш, инновацион тадқиқотларга катта аҳамият қаратиш ғояси ётади. Бу санаб ўтилган омиллар эса айни бизда амалга оширилаётган ислоҳотлар билан ҳамоҳангдир. Яна бир гап. Хитой жаҳон андозаси тамойиллари асосида миллий характер – қадимий маданиятини кенг тарғиб-ташвиқ қилишга ҳам жиддий эътибор қаратмоқда.

Фикрларимизни яхлитлаб айтсак, халқаро иқтисодий муносабатларда давлатнинг етарли қудратга эга бўлиши – бу бевосита тинчликка асосланган очиқ ташқи стратегик фаолиятга боғлиқдир.

Бу эса ўз навбатида ривожланётган давлатлар, хусусан, Ўзбекистон учун янги дастурларда ишлаш, инвестицияни жалб этиш, янги иш ўринлари яратиш, туризм салоҳиятини янги босқичга кўтариш ҳамда товарларимизни жаҳон бозорига денгиз ва қуруқлик орқали арзон ва осон чиқиш имкониятини яратишда муҳим рол ўйнайди.

Мансур ОМОНОВ,
Республика Байналминал
маданият маркази илмий ходими,
Хитойнинг Чжэцзян университети магистри

САФАР САМАРАЛИ КЕЧДИ

Яқинда Наманган вилояти ҳокими бошчилигида бир гуруҳ  делегация  Россия Федерациясининг Свердловск ва Челябинск вилоятларида хизмат сафарида бўлиб қайтишди.

 

– Давлатимиз раҳбарининг топшириғи, Вазирлар Маҳкамасининг фармойиши билан ташкил этилган ушбу сафар анча самарали бўлди, – дейди делегация раҳбари, вилоят ҳокими Хайрулло Бозоров. – Сафаримиз  Свердловск вилоятидан бошланди.  Дастлаб вилоят  губернатори Е. В. Куйвашев билан учрашдик. Губернатор Россия ва Ўзбекистон ўртасида ўрнатилган ўзаро ҳамкорлик ришталари, бу борада мавжуд имкониятлардан самарали фойдаланиш истиқболлари ҳақида тўхталди. Биз ҳам Ўзбекистонда, жумладан, Наманган вилоятида иқтисодий-ижтимоий соҳаларда амалга оширилаётган кенг кўламдаги ислоҳотлар ҳақида атрофлича маълумот бердик. Хорижий инвесторлар учун мамлакатимизда яратилган имконият ва имтиёзлар, айниқса, Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича 2017-2021 йилларга мўлжалланган Ҳаракатлар стратегияси уларга манзур бўлди. Учрашув якунига кўра Свердловск вилояти ҳукумати билан Наманган вилояти ҳокимлиги ўртасида онлайн тарзидаги  ҳамкорлик ўрнатилгани ҳақидаги баённома имзоланди.

 

Сафар жараёнида делегация аъзолари Урал Федерал Округи “Университетский” технопарки фаолияти билан танишдилар. Шунингдек, Свердловск корхона ва ташкилотлари иштирокидаги бизнес-форумда қатнашдилар. Бу тадбирда Наманганда етиштирилган мева-сабзавот ҳамда тўқимачилик, қурилиш ва озиқ-овқат маҳсулотлари кўргазмаси ҳам ташкил этилди.

 

Делегация “Первоуральский Новотрубний завод” ОАЖда бўлиб, “Наманганмаш” АЖ базасида Ўзбекистон нефтгаз саноати учун юқори босимга чидамли, қулфланадиган арматуранинг янги турларини ишлаб чиқарувчи қўшма корхона ташкил  этиш юзасидан келишиб олдилар. Шунингдек, делегация аъзолари минтақадаги қатор олий ўқув юртларида, соғлиқни сақлаш муассасаларида бўлишиб, ўзаро ҳамкорлик бўйича меморандумларни имзоладилар, келишувларга эришдилар.

 

Свердловск вилояти қонунчилик мажлисида ҳамюртларимиз  доимий комиссиялар фаолияти билан яқиндан танишдилар, бу борада ўзаро тажриба алмашдилар.

 

Свердловск ва Наманган вилояти корхоналари ўртасида  63,5 миллион доллар, шу жумладан, 14,7 миллион доллар миқдорида саноат, 48,8 миллион долларлик мева-сабзавот маҳсулотлари етказиб бериш юзасидан шартномалар, Екатеринбург шаҳрида эса “Наманган момиқ сочиқлари” ва “Нафис текс групп” корхоналарининг савдо уйларини очиш бўйича келишувлар имзоланди.

 

* * *

 

Вилоят  делегациясининг  Челябинск вилоятига ташрифи ҳам мазмунли ва самарали кечди. Айниқса, вилоят маъмуриятидаги учрашув самимий ўтди. Вилоят губернатори Борис Дубровский Жанубий Урал халқи ушбу ҳамкорликдан манфаатдор эканини, уни янада мустаҳкамланишига алоҳида эътибор билан қарашини билдирди. Губернатор ҳамкорлик доирасида нуфузли делегация билан жорий йилнинг октябрида Наманганга ташриф буюришини маълум қилди. Шу жойнинг ўзида Челябинск ва Наманган вилоятларининг иқтисодий ҳамда инвестицион салоҳиятлари тақдимоти ўтказилди. Маросимда Челябинск  вилояти ҳукумати билан Наманган вилояти ҳокимияти ўртасида ҳамкорлик ўрнатилгани ҳақида англашув меморандуми имзоланди.

 

Делегация аъзолари Челябинск вилояти ишбилармонлари, корхона ва ташкилотлари иштирокидаги бизнес-форумда қатнашдилар. Мезбонлар форум кўргазмасига қўйилган она заминимиз неъматлари ҳамда Наманганда ишлаб чиқарилган саноат маҳсулотларига катта қизиқиш билдирдилар.

 

Чурилово агрокомплекси Уралдаги энг йирик теплица комбинати ҳисобланади. Теплица хўжалигининг майдони 25 гектар бўлиб, бу ерда 700 киши ишлайди. Сабзавот ва кўкатлар етиштирувчи  мазкур хўжалик 2012 йилда тўла модернизация қилинган. Бу ердаги ҳосилдорлик бошқа оддий иссиқхоналардагига қараганда беш баробар юқори. Кам сиғимли гидропоника усулида иш юритиш орқали комбинатда йилига 25 минг тонна маҳсулот ишлаб чиқарилади. Меҳмонлар комбинатдаги  иш жараёнлари  билан танишдилар.

 

– Биз ҳам ушбу делегация таркибида Жанубий Урал ва Челябинск давлат университетларида бўлдик, – дейди НамДУ ректори, профессор Абдусалом Умаров. – У ердаги таълим-тарбия жараёнлари, илм-фан ютуқларини ишлаб чиқаришга татбиқ этиш, ўзаро малака ошириш, онлайн тизимида маҳорат дарслари ҳамда илмий конференциялар ташкил этиш бўйича келишувларга эришдик.

 

– Сафар дастурига асосан  Урал округининг онкология, перинатал, кўп тармоқли тиббиёт марказларида, Миасс тиббиёт ускуналари заводида ҳам бўлдик, – дейди вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси бошлиғи, Олий Мажлис Сенати аъзоси Солижон Мўминов.  – Даволашнинг замонавий йўналишлари, тиббиёт жиҳозлари билан таъминланиш даражаси билан танишдик. Айни вақтда Челябинск соғлиқни сақлаш вазирлиги билан вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси ўртасида ўзаро ҳамкорлик, ҳар икки вилоятдаги даволаш муассасаларида мутахассислар малакасини ошириш бўйича баённома имзоладик.

 

Таъкидлаш ўринлики, меҳмонлар Челябинск, Миасс, Златоуст шаҳарлари раҳбарлари билан учрашдилар, икки томонлама манфаатли мулоқотлар ўтказилди. “Станкомаш” индустриал парки, “Конар” корхонаси, “Конар-Чимолаи” қўшма корхонаси, 25 мингдан ортиқ жамоага эга Челябинск қувур прокат заводидаги учрашувлар таассуротларга бой бўлди.  Челябинск шаҳар маъмурияти раҳбари Е.Тефтелев билан бўлган учрашув якунига кўра, шаҳарда доимий ишловчи шоурум майдонидан наманганлик тадбиркор  ва ишбилармонларга ўз маҳсулотларини мунтазам равишда сотиладиган савдо уйлари учун 2,5 минг квадрат метр жой ажратиладиган бўлди.

 

Комилжон ФАЙЗИЕВ,
Наманган вилояти

ВИЛОЯТ ҲОКИМИ САФАРДАН ҚАЙТДИ, ХЎШ?!

Ҳамон сақланиб  турган жаҳондаги иқтисодий инқироз  ҳар бир давлат олдига қатор муаммо ва талабларни кўндаланг қўймоқда. Шукрки, ўз вақтида кўрилган керакли чора-тадбирлар натижасида бу инқироз  мамлакатимизга кўп-да таъсир қилгани йўқ. Аммо бу ҳол  хотиржамликка берилишга асос бўлолмайди. Яна бир ҳақиқат шуки, ўзаро ҳамкорликсиз тараққиёт йўқ, мамлакатимиздаги мавжуд имкониятлар эса иқтисодиётимизни янги босқичга кўтарилишига етиб ортади.

Бунинг учун улардан самарали фойдаланиш имкониятларини қидириш тақозо этилади. Шу сабаб давлатимиз раҳбари ҳар бир ҳудуднинг  салоҳияти, ўзига хослигидан келиб чиқиб, ишлаб чиқаришни фаол амалиётга татбиқ этиш, шу орқали экспорт имкониятини ошириш вазифасини қўймоқда. Бунинг натижаси ўлароқ, ҳар бир ҳудудда ҳамкорликнинг янги қирралари ва истиқболи устида жиддий иш олиб борилмоқда. Қатор вилоят ҳокимлари бошчилигида яқин хориж давлатларига амалга оширилаётган ишчи сафарлар сабаби ҳам шунда.
Яқинда водий вилоятлари раҳбарлари ана шундай эзгу ниятлар билан Россия Федерациясининг қатор ўлкаларига сафар қилиб, ҳамкорликнинг имконият ва истиқболлари ҳақида музокаралар ўтказишди. Қуйида Андижон вилояти ҳокими бошчилигида амалга оширилган сафар тафсилотлари билан танишасиз. Газетамизнинг кейинги сонларида республикамизнинг бошқа ҳудудлари раҳбарларининг айни шу мазмундаги сафарлари хусусида мақолалар бериш режалаштирилган.

* * *
Яқинда Андижон вилоят ҳокими Шуҳратбек Абдураҳмонов бошчилигидаги  бир гуруҳ тадбиркорлар Россиянинг Новосибирск вилояти ҳамда Кросноярск ўлкасида бўлиб қайтдилар. Савдо-иқтисодий, маданий-маърифий ва сайёҳлик соҳасидаги ҳудудлараро муносабатларни ривожлантириш мақсадида уюштирилган мазкур сафарда делегация таркибидан айрим туман ҳокимлари, вилоят бошқарма, ташкилот, корхона раҳбарлари, хусусий сектор вакиллари, мева-сабзавот етиштириш, қайта ишлаш соҳасида, транспорт ва логистика йўналишида самарали фаолият кўрсатаётган етакчи тадбиркорлар жой олди.
Ташриф Новосибирск вилояти губернатори В.  Городецкий, ҳукумат бошлиғининг биринчи ўринбосари В. Знатков ва шаҳар мэри В. Локоть билан ўтказилган музокаралардан бошланди. Айниқса, музокара давомида Сибирь бошқарув институти томонидан ташкил этилган “Ўзбекистон ва Сибирь ҳудудларининг иқтисодий ҳамкорлик келажаги” мавзусидаги халқаро давра суҳбати делегация аъзоларининг катта қизиқишларига сабаб бўлди.
Шундан сўнг улгуржи савдога ихтисослашган бир қатор йирик корхоналарга қилинган ташриф тадбиркорлар учун ўзаро тажриба алмашиш имкониятини яратди.
Ўз навбатида Ўзбекистон Республикасининг Бош консуллиги томонидан қабул ташкил этилиб, унда халқимизнинг инсоний фазилатлари – тинчликсеварлик, дўстлик ришталарига содиқлиги хусусида гапирилиб, ҳамкорлик муносабатларини янада мустаҳкамлашлари зарурлиги таъкидланди. Қабул давомида сўз олган губернатор жорий йилнинг февраль ойида юртимизга қилган сафари ҳақида тўлқинланиб сўзлади ва Россия делегацияси аъзолари учун ташкил этилган мева-сабзавот маҳсулотлари кўргазмасини самимий баҳолади. Юқори сифатли маҳсулотлар экспортини такомиллаштириш юзасидан барча зарурий чораларни кўришини, сотувчи ва харидорларга жаҳон андозалари талаблари асосида шароитлар яратиб беришга тайёр эканини билдирди.
2016 йилда Ўзбекистон ва Россия Федерацияси ўртасидаги умумий савдо айланмаси ҳажми камайганига қарамай, Новосибирскнинг Ўзбекистон билан савдо айланма ҳажми 1,5 баробарга ортиб, 48, 5 миллион АҚШ долларини ташкил этгани эътиборга лойиқ.
Тадбирда икки томонлама муносабатларни ривожлантиришда катта имкониятлар борлиги таъкидланиб, Ўзбекистон томонидан автомобиллар, тўқимачилик, чарм-пойабзал, электротехника, янги ва қайта ишланган мева-сабзавот маҳсулотлари, қурилиш материалларини экспорт қилишни ташкил этиш ва сайёҳликни ривожлантириш юзасидан таклифлар берилди. Андижон вилоятининг иқтисодий ва инвестицион салоҳия­тига бағишланган тақдимот ҳамда икки томон тадбиркорларининг ўз маҳсулотлари намойиши ҳамкорлар сафини кенгайишига хизмат қилди.
– Новосибирск ва Красноярск саноат борасида ўз ўрнига эга, – дейди делегация аъзоси, Андижон туманидаги “Равон тараққиёт орзуси” масъу­лияти чекланган жамияти раҳбари Абдуҳошим Исмоилов. – Корхоналарга ташриф чоғида пойабзал ишлаб чиқарувчилар фаолиятини алоҳида эътибор билан кузатдим. Ўз навбатида бизнинг таклифларимиз ҳам уларда қизиқиш уйғотди. Натижада, 2017-2019 йиллар учун умумий қиймати 2 миллион 280 минг АҚШ долларига тенг бўлган шартномалар имзолашга эришдик.
Сафар давомида 2017-2018 йилларда Ўзбекис­тондан Новосибирск вилоятига 80,3 миллион АҚШ доллари қийматида янги узилган, қуритилган ва қайта ишланган мева-сабзавот, тўқимачилик маҳсулотлари  етказиб бериш бўйича 19 та экспорт шартномаси имзоланди. Савдо-саноат палаталари эса ўзаро ҳамкорлик тўғрисидаги битимни имзоладилар.
Делегациянинг Красноярск ўлкасига ташрифи чоғида Марказий Сибирь Савдо-саноат палатаси томонидан бизнес форум уюштирилди. “Сибирь” Халқаро кўргазма марказида ўтказилаётган “Енисей” 19-Халқаро сайёҳлик кўргазмасининг очилиши вилоятимиз вакиллари учун янгиликлар оламига айланди. Улар бир қатор улгуржи савдо ва саноат корхоналари фаолияти билан яқиндан танишдилар, тажриба алмашдилар.
Ўлка губернатори В. Толоконский билан ўтказилган музокаралар давомида икки томонлама ҳамкорликнинг истиқболлари муҳокама этилди. Губернатор томонидан делегациянинг барча таклифлари маъқулланди.
Ўзбекистоннинг Россия Федерациясидаги Фавқулодда ва мухтор элчиси Б. Ашравханов бош­чилигида делегация томонидан ташкил этилган “Ўзбекистонга хуш келибсиз” – миллий стенди йиғилганларда катта таассурот уйғотди. Унда тақдим этилган янги узилган, қуритилган ва қайта ишланган мева-сабзавот маҳсулотлари намуналари, пойабзал, тўқимачилик маҳсулотлари, миллий кийимлар ва газламалар ҳамкорлар сафи кенгайишини таъминлади.
Красноярскда 2017 йилда умумий қиймати 32,5 миллион долларни ташкил этувчи 19 та экспорт шартномалари ва келишув битимлари имзоланди.
Зилола РАҲМОНОВА,
“XXI asr” мухбири

ҲАМКОРЛИКНИНГ ЯНГИ БОСҚИЧИ


Маълумки, Туркманистон Президенти Гурбангули Бердимуҳамедовнинг таклифига биноан Президентимиз Шавкат  Мирзиёев шу йилнинг 6-7 март кунлари давлат ташрифи билан Туркманистонда бўлиб қайтди.
Икки томонлама музокаралар чоғида барча масалалар қатори Орол денгизи ҳавзаси экотизимини қайта тиклаш, мазкур глобал муаммо оқибатларини енгиллаштириш йўлида биргаликда ҳаракат қилиш, бу ишга жамоатчиликни янада кенгроқ жалб этиш ва халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашга алоҳида эътибор қаратилди.
Бу бежиз эмас, албатта. Зеро, бир пайтлар дунёдаги энг ноёб, гўзал ва йирик сув ҳавзаларидан бири бўлган Орол денгизи батамом йўқ бўлиб кетиш хавфи остида тургани у ерда яшаётган аҳоли ҳаётига, экотизим ва биологик хилма-хилликка ўнглаб бўлмайдиган даражада зарар­ етказмоқда. Бу эса нафақат ўша ҳудуднинг, балки Марказий Осиё иқлимининг кескин ўзгаришига олиб келмоқда. Хусусан, сув ресурслари тақчиллиги, мавсумий қурғоқчиликнинг кучайиши, қаҳратон қишнинг узоқ давом этиши, Помир ва Тяньшан тоғлари музликлари эришининг тезлашиши ва минтақада қишлоқ хўжалиги билан шуғулланиш шароитларининг ёмонлашуви каби ҳолатлар кузатилмоқда.
Табиийки, Оролбўйи атрофидаги мавжуд вазиятни яхшилаш, экологик бўҳрон оқибатларини юмшатиш бўйича мамлакатимизда аниқ мақсадларни ўз ичига олган кенг кўламли чора-тадбирлар амалга ошириб келинаётир. Биринчи Президентимиз ушбу масалани илк бор 1993 йил 28 сентябрь куни БМТ Бош Ассамблеясининг 48-сессиясида кўтариб чиққан ва жаҳон ҳамжамияти эътиборини Орол денгизи муаммосига қаратган эди. Ўтган давр мобайнида табиий ресурслардан фойдаланишни тартибга соладиган ва табиатни муҳофаза қилиш самарадорлигини оширишга қаратилган қонунлар қабул қилинди. Ўзбекистон ушбу соҳадаги асосий халқаро ҳужжатлар, чунончи, Трансчегаравий сув оқимлари ва халқаро кўлларни ҳимоя қилиш ва улардан фойдаланишга оид конвенцияга қўшилди. Шунингдек, сув ресурслари тақчиллиги ва чўлланиш муаммоларини ҳал этиш, сувдан тежамкорлик билан фойдаланиш, ерларнинг шўрланиши ва емирилишига қарши курашиш, аҳолининг ичимлик сувидан фойдаланишини яхшилаш, минтақада тобора кучайиб бораётган экологик ва иқлим ўзгаришининг салбий таъсири билан боғлиқ касаллик­ларни даволаш учун зарур инфратузилмани шакллантиришга йўналтирилган кенг кўламли лойиҳалар изчиллик билан ҳаётга татбиқ этилмоқда.
Лекин, икки давлат раҳбарлари ўртасида кечган музокаралар вақтида алоҳида таъкид­ланганидек, Марказий Осиё трансчегаравий дарёларининг сув ресурслари минтақа халқларининг умумий бойлиги эканлиги ҳамда ўн миллионлаб инсонлар тақдири, бутун минтақа барқарорлиги ва фаровонлиги мазкур ресурс­лардан адолатли ва оқилона фойдаланишга боғлиқдир. Шу маънода бу муаммога биргаликда ечим топиш, унга халқаро ҳамжамиятнинг эътиборини янада кучайтириш, энг оқилона ва тўғри йўлдир. Зеро, ўзаро ҳамкорликда иш олиб борилиши ушбу ҳудуддаги экологик муаммоларни ҳал этиш учун янги ёндашувлар ишлаб чиқиш, долзарб лойиҳа ва ташаббусларни илгари суриш имконини беради.
Бир сўз билан айтганда, Ўзбекистон ва Туркманистон Президентлари томонидан Орол денги­зи минтақасидаги экологик вазият оқибатларини юмшатиш борасида ўрнатилган ҳамкорликнинг янги босқичи ушбу ҳудуддаги муҳитни янада яхшилаш ҳамда аҳоли фаровонлиги ва сало­мат­лигини­ сақлашга хизмат қилади.
Зафар ХАНИЯЗОВ,
Олий Мажлис Қонунчилик
палатасидаги
O`zLiDeP фракцияси аъзоси

“БОФАНДА” электрон тижорат орқали ҳамкорлик қилиш арафасида

Самарқанд шаҳридаги “Бофанда” масъулияти чекланган жамияти хорижда ҳам ўз харидорига эга бўлишга интилаётган корхоналардан бири. Трикотаж кийим-кечаклар ишлаб чиқарувчи мазкур корхонадаги замонавий технологияларни асосан касб-ҳунар коллежини тугатган йигит-қизлар бошқаради.

– Бир неча йилдирки, Жанубий Корея, Болгария, Россия, Қозоғис­тон каби давлатларда бўлаётган халқаро кўргазмаларда доимий иштирок этаяпмиз, – дейди корхона директори Азиз Аҳроров. – Яқинда Москвада бўлган “Текстиль лег пром – 2016” енгил саноат маҳсулотлари ва ускуналари халқаро ярмаркасида корхонамизда ишлаб чиқарилган ёз ва қиш мавсумида кийиладиган трикотаж маҳсулотларимиз билан қатнашдик. Энг муҳими, ушбу нуфузли кўргазмада юртимиздан таклиф қилинган бошқа  пешқадам корхоналар вакиллари билан биргаликда Ўзбекистоннинг ишлаб чиқаришдаги имкониятларини намоён этдик.

Мазкур кўргазма доирасида ўзбекистонлик тадбиркорлар имзолаган экспорт шартномаларининг қиймати қарийб 280 миллион АҚШ долларини ташкил этгани қувонарлидир. Шундан бизнинг корхонамиз 3 миллион АҚШ доллари қийматидаги келишувга эришди. Айни пайт­да жорий йилнинг 12-13 октябрь кунлари пойтахтимизда ўтказиладиган халқаро  ярмаркада иштирок этиш учун пухта тайёргарлик кўраяпмиз.

Бундай кўргазмаларнинг доимий қатнашчиси бўлиш тадбиркор учун нафақат тажриба алмашиш, хорижий харидорлар сони ошишига, балки янги иш ўринлари кўпайишига ҳам асос бўлмоқда.

“Бофанда”да яқинда электрон тижорат тури ҳам йўлга қўйилгани яна бир янгилик бўлди.

– Хориж мамлакатларида электрон тижорат жорий этилган бўлиб, одамлар кундалик, зарур харидларини ўтирган жойларида амалга оширади, – дейди лойиҳа координатори Фарангиз Раззоқова. – Биз ҳам бундай қулайликни ташкил этишга эришдик – яъни,
www.bofanda.uz электрон сайтини ишга тушириб, электрон тижоратни амалга ошираяпмиз. Эндиликда нафақат ўз маҳсулотимизни, балки вилоятда фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектлари маҳсулотларини ҳам электрон сайтимиз орқали сотишда ёрдам бераяпмиз. Қувонарлиси, ўзимизда ишлаб чиқарилаётган маҳсулот ва миллий либосларимизнинг талабгори кўпайиб бораётир.

Харидордан электрон тарзда олинган буюртмалар тезкорлик билан етказиб берилмоқда. Яхши сифат, миллий маҳсулот ва арзон нарх – муҳим тамойилимизга айланган. Режамиз МДҲ давлатларидаги харидорларга ҳам электрон тижорат орқали маҳсулотлар етказиб беришдир.

 

Муҳаббат РАВШАНОВА,

“ХХI asr” мухбири

ТИРБАНДЛИКНИНГ ЧОРАСИ ТОПИЛДИ (МИ?)!

Ёз. Жазирама. Ана шу паллада автомобилда кетаяпсиз. Йўлда эса машиналар турнақатор тизилган. “Уфф... яна тирбандликми?” дейсиз беихтиёр. Ушбу ҳолат асаб толаларингизни таранглаштирса-да, барибир чидашга мажбурсиз. Зотан, катта шаҳарнинг ташвиши ҳам катта бўлганидек, узоғимизни яқин, мушкулимизни осон қилишга мўлжалланган транспорт воситаларининг бу каби ноқулай томонлари ҳам бор.

Бугун бу нозик масалани ечишда дунё ҳамжамияти йўл инфратузилмасини янада ривожлантириш, кўприк ва ихтисослашган йўллар қуришга алоҳида эътибор қаратмоқда. Шундай бўлишига қарамасдан тирбандлик камаймаяпти. Аксарият мамлакатлар эса аллақачон фан-техника оламида кўплаб инновацион лойиҳаларга қўл уриб, уларни ҳаётга тадбиқ этишга интилишмоқда. Мақсад битта. Қандай бўлмасин, тирбандликни камайтириш ва транспорт қатновини кўнгилдагидек йўлга қўйишдир. Излаган имкон топади, деганларидек, самара ҳам кутилганидек. Ажаб эмас, яқин келажакда бундай кашфиётлар ҳайдовчиларни тирбандлик исканжасидан қутқарса...

Фикримизни мисоллар ёрдамида тўлдирамиз. Кўпчиликка яхши маълумки, Таиланд маркази Бангкок дунёда автомобиль қатнови энг тирбанд шаҳарлар сирасига киради. Шу боис бу ерда велосипедларни жамоат транспортига айлантиришга жиддий эътибор қаратилаяпти. Мамлакат ҳукумати томонидан ишлаб чиқилган лойиҳага биноан велосипедларни ижарага бериш, метро, автобус ва шаҳар электропоезд бекатлари атрофида кўплаб велосипед тўхташ жойларини барпо этиш мўлжалланмоқда. Бу эса велотранспортдан фойдаланувчи йўловчилар учун кўплаб қулайликлар яратади. Энг муҳими, ҳавога чиқарилаётган зарарли газлар миқдори камаяди. Қизиғи, ижарага берилаётган велосипедларнинг биринчи ўн беш дақиқаси бепул, қолган вақтда эса соатига қараб пул тўланади.

АҚШда эса светофорларга ҳам, тирбандликка ҳам бўйсунмайдиган транспорт воситасини яратиш устида тинимсиз изланиш олиб борилди ва кўзланган мақсадга қисман эришилди. Хусусан, айни пайтда Aerofex компанияси томонидан учар мотоцикллар синовдан ўтказилмоқда. Маълумотларга қараганда, улар 2017 йилдан бошлаб тижорат учун ишлаб чиқарилади. Ҳавода ҳаракатланадиган ушбу транспорт асосини иккита каналли (туннелли) вентилятор ташкил этиб, улар кўтариш кучини юзага келтиради. Ишлаб чиқувчиларнинг айтишича, уни бошқариш оддий мотоциклдан қийин эмас. У ердан салкам 4 метр баландликда соатига 72 км тезликда парвоз қилади ва 140 кг юкни кўтаришга ҳамда белгиланган меъёрдаги ёқилғи билан ҳавода 1 соатдан зиёдроқ уча олади.

Ўтган йили NASA космик агентлиги ҳам бу борада янгиликка қўл уриб, келажак автомобили прототипини тақдим этган эди. Бу қурилма ҳамиша тирбанд шаҳар кўчаларига мўлжалланган электромобилдир. Янги транспорт воситасининг ўзига хослиги шундаки, у манёврлар қилишга мўлжалланган. Уни ҳатто ёнбош билан ҳам парковка қилиш мумкин. Modular Robotic Vehicle номли ушбу электромобилни масофадан туриб ҳам бошқарса бўлади.

Ёки дунёнинг автомобиль тирбандлиги кўп кузатиладиган шаҳарлар статистикасига мурожаат қилайлик. Бу борада ким етакчилик мавқеини сақлаб қолмоқда? INRIX компаниясининг Европа мамлакатлари миқёсида олиб борган ўрганишларига қараганда, ҳайдовчилар учун энг муаммоли шаҳар Лондон дея эътироф этилган. Айтиш жоиз: йўлларнинг тирбандлик даражаси муайян масофани эркин ўтишга кетадиган вақтни бу йўналишни тиғиз соатларда ўтишга кетадиган вақт билан таққослаш орқали ҳисобланади. Ўтган йили лондонлик ҳайдовчилар ўртача 101 соат тирбандликда турганлар, бу 2014 йилдаги кўрсаткичдан 5,2 соатга кўпроқни ташкил қилган. Германиянинг Штутгарт шаҳридаги ҳайдовчиларнинг эса тирбандлик туфайли 73 соат вақтлари беҳуда кетган. Эътиборлиси, бу кўрсаткич 2014 йилдагидан 8,5 соатга кўпдир. Бельгиянинг Антверпен шаҳри ҳақида ҳам шундай фикрларни айтиш мумкин.

Компания таққослаш учун АҚШдаги йўлларнинг тирбандлиги даражасини ҳам келтирди. Бу борада Лос-Анжелес етакчи бўлди. Вашингтон иккинчи, Сан-Франциско эса учинчи поғонани банд этди.

Хўш, океан орти мамлакатлари хусусан шу муаммо қаршисида бир неча йиллардан бери ип эша олмаётган Бразилияда аҳвол қандай? Ҳукумат мазкур вазиятга ёндашишда қай йўлдан бормоқда? Маълумотларга қараганда, мамлакатдаги Uber такси сервиси йўловчиларни вертолётларда ташиш лойиҳасини йўлга қўймоқда. Мижозларга мобил қурилмаларидаги Uber иловаси орқали вертолёт буюртма қилиш хизмати таклиф қилинади. Бироқ бундай такси хизмати мижозни Сан-Паулу штатидаги вертолёт қўнишга рухсат берилган тўққизта нуқтагагина етказиб қўйиши ва у ердан олиб кетиши мумкин. Мазкур хизмат мижозлар учун ҳар куни эрталаб соат еттидан то кечки саккизгача хизмат кўрсатади. Компаниянинг маълум қилишича, вертолёт-такси хизматининг баҳоси ер устида ҳаракатланадиган таксилардан тахминан тўрт баробар қиммат, лекин шундай бўлса-да, вертолёт йўловчиларни ўз манзилларига тўрт баробар тезроқ етказади.

Шаҳар маъмуриятининг бундай қарорга келишининг боиси Сан-Паулудаги автомобиль тирбандлиги баъзан рекорд даражага яъни 300 км. гача чўзилаётгани сабаб бўлаётир. Айниқса байрам кунлари бу ҳолат кўп кузатилмоқда. Шаҳар маъмурияти кўчаларни транспортдан сал бўшатиш учун барча чора-тадбирларни амалга оширмоқда. Хусусан, кундуз кунлари махсус жадвалга асосан юк машиналарининг ҳаракатини чеклашгача ҳам борилмоқда.

Жаҳоннинг ривожланган шаҳарлари қаторида ўз ўрни ва мавқеига эга бўлган пойтахтимиз Тошкент ва юртимизнинг бошқа шаҳарларида ҳам транспорт қатновини самарали йўлга қўйиш, тирбандликларни олдини олишга қаратилган кўплаб ишлар амалга оширилмоқда. Хусусан, замонавий йўл ва кўприклар бунёд этилаётгани аҳолига кенг қулайлик яратмоқда. Мисол учун, Тошкентнинг Хадра майдонида 2013 йили улкан қурилиш-таъмирлаш ишлари амалга оширилган эди. Аҳоли ва транспорт воситаларининг ҳаракатланиши учун қулай имконият яратиш мақсадида Фурқат кўчасини Зарқайнар ва Себзор кўчалари билан боғлайдиган ер ости автомобиль йўли реконструкция қилинганди. Бунинг узвий давоми сифатида Себзор кўчаси бўйлаб Абдулла Қодирий кўчаси устидан ўтадиган янги кўприк қурилди.

Илгари бу чорраҳада иккита катта кўча кесишар, оқибатда тирбандлик юзага келиб, ҳайдовчи ва йўловчиларнинг ортиқча вақт йўқотишига, ёқилғи сарфи ошиб, атроф-муҳит ифлосланишига сабаб бўларди.

Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан бу ерда эни 26, узунлиги қарийб 500 метр бўлган замонавий кўприк бунёд этилди. Абдулла Қодирий кўчасининг ҳар бир йўналиши тўрт полосали қилиб кенгайтирилди. Шу пайтгача Себзор кўчасининг ўтказувчанлик имконияти соатига 3200 автомобилни ташкил этган бўлса, 6 қаторли кўприк қурилиши самарасида бу кўрсаткич 9800 тага етди. Абдулла Қодирий кўчасида ҳам энди автомобиллар қатнови 2400 тадан 5600 тага ортди. Бу нафақат ушбу чорраҳадаги тирбандликни бартараф этади, балки Нурафшон, Абай, Олмазор, Зулфияхоним, Қорасарой, Сағбон, Зарқайнар, Навоий, Сақичмон кўчаларидаги қатновга ҳам ижобий таъсир қилади. Эътиборлиси, шундай катта чорраҳада биронта ҳам светофор йўқ. Йўловчилар ҳам, автомобиллар ҳам бу ерда тўхтовсиз ва хавфсиз ҳаракатлана олади.

Кўриниб турганидек, автоуловлар билан боғлиқ мазкур муаммо ўз-ўзидан ҳал бўлиб қолмайди. Бунинг учун йўл инфратузилмасини яхшилаш устида доимий тарзда иш олиб бориш зарур.

Акбар МУЗАФФАРОВ

ЕРГА...ДОРИ ЭМАС, МЕҲР БЕРИНГ

ёхуд кимёвий “боқимандалик”нинг зарари хусусида

Аҳоли кўпайгани сари қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига бўлган талаб ҳам ортиб бормоқда. Шу боис бугун жаҳон ҳамжамияти тупроқ унумдорлигини асраб қолиш устида бош қотиряпти. Лекин озиқ-овқат хавфсизлиги масаласи глобал аҳамият касб эта бошлагандан бери қишлоқ хўжалигига ихтисослашган ерлардан янада кўпроқ ҳосил олиш мақсадида кимёвий моддалар фаол

БИР ТОМЧИ СУВ

Дунёнинг турли минтақаларида чучук сув масаласида тақчиллик сезилаётгани бугун ҳеч биримизга сир  эмас.  Қайд этиш жоиз: гарчи ер юзининг 71 фоизи сув билан қопланган бўлса-да, унинг асосий қисми шўр денгиз сувлари ҳисобланади. Атиги 3 фоизигина чучук сув захирасидир. Демакки, бу бебаҳо неъматдан расамади билан фойдаланиш ҳаёт-мамот масаласига айланмоғи керак. Зеро, ота-боболаримиз уммон олдида турсанг ҳам ҳар томчи сувнинг қадрига ет, деб бежиз таъкидлашмаган.

Кичик компаниялар — кадрлар устахонаси

Маълумки, тарихда ҳам, бугунги кунда ҳам тадбиркор ва ишбилармонлар ҳар қандай давлатнинг таянчи ва суянчи, жамиятнинг устуни бўлиб келган ва шундай бўлиб қолмоқда. Ўтган асрнинг 90-йилларида оёққа тура бошлаган кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик тузилмалари бугун ўзининг бардошлилиги билан дунёда йирик монополиялар ҳукмронлиги тўғрисидаги қарашларни чиппакка чиқараётир. Айни пайтда мазкур соҳа ривожи ишсизликни камайтириш, иқтисодиётни мустаҳкамлаш, аҳоли фаровонлигини таъминлаш борасида пешқадамдир.

ШҲТ: тинчлик, барқарорлик ва тараққиёт йўлидаги ҳамкорлик

Бугунги кунда Ўзбекистон Шанхай ҳамкорлик ташкилотига раислик қилмоқда. Мамлакатимизда ШҲТга аъзо давлатлар раҳбарлари кенгашининг мажлиси ҳамда ушбу нуфузли анжуман доирасидаги бошқа тадбирларни юқори савияда ўтказиш учун қизғин ҳозирлик кўрилмоқда.

Саҳифа 1 - 17

Joomla