Thursday, Jan 19th

Last update06:53:34 AM GMT

You are here:

Жамият

ТИНЧЛИГИМИЗ, ОСОЙИШТАЛИГИМИЗ ВА ТАРАҚҚИЁТИМИЗ ПОСБОНЛАРИ

Юртимизда анъанага айланган ва ҳар йили нишонланадиган умумхалқ байрамларимиздан бири – Ватан ҳимоячилари кунидир. Агар мушоҳада юритилса, бунда ҳам ўзига хос маъно-мазмун, ҳикмат мужассам эканига амин бўласиз. Чунки, истиқлол йилларида давлат ва жамият қурилишининг турли жабҳаларида эришган ютуқларимизнинг асоси – диёримизда ўрнатилган тинчлик, миллатлараро тотувлик, мамлакат хавфсизлигини сақлаш борасидаги чора-тадбирлар, амалга оширилган ва изчил давом эттирилаётган туб ислоҳотлар билан узвий боғлиқдир.


Зеро, ўз сарҳадлари дахлсизлигини таъминлай олган давлатгина мустақил бўлиб, улкан мақсадлар сари интилади. Миллий армиямизни тузиш, шакллантириш ва ривожлантиришдек улкан тарихий жараёнга раҳнамолик қилган Биринчи Президентимиз Ислом Каримов таъбири билан айтганда: “Қуролли Кучларимиз – Ватанимиз осойишталиги, сарҳадларимиз дахлсизлиги ҳамда тараққиётимиз кафолатидир”.

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг вужудга келишида Биринчи Президентимиз ташаббуси билан мамлакатимиз парламентининг 1992 йил 14 январдаги “Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган ҳарбий қисмлар ва ҳарбий ўқув муассасалари тўғрисида”ги қарори алоҳида аҳамият касб этди. Унга кўра, собиқ Иттифоқ Қуролли Кучларининг республикамиз ҳудудида жойлашган барча қисмлари, ҳарбий ўқув юртлари, муассаса ва ташкилотлари ҳамда бошқа ҳарбий тузилмалари Ўзбекистон Респуб­ликаси юрисдикциясига ўтказилди. Биринчи Президентимиз раҳбарлигида ҳарбий соҳага оид ягона давлат сиёсати ишлаб чиқилди. Соҳага оид қонунчиликни мустаҳкамлашга алоҳида эътибор берилди. “Мудофаа тўғрисида”, “Умумий ҳарбий мажбурият ва ҳарбий хизмат тўғрисида”ги қонунлар ва Ўзбекистон Республикаси Мудофаа доктринаси қабул қилинди. Мазкур муҳим ҳужжатларнинг қабул қилиниши миллий армиямизнинг салоҳияти, жанговарлик даражасини оширишга хизмат қилмоқда. Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, Ўзбекистон Республикаси ўз Қуролли Кучларини тузишда БМТнинг ҳуқуқий меъёрлари, қатор халқаро ҳужжатларнинг талабларига тўлиқ амал қилинди.

Миллий армиямиз ривожланишининг кейин­ги босқичларида мамлакатимизнинг мудофаа салоҳиятини кучайтиришга,  кам сонли, бироқ яхши қуролланган, халқимиз ва Олий Бош қўмондан томонидан қўйилган ҳар қандай вазифаларни бажаришга қодир бўлган армияни шакллантиришга асосий эътибор қаратилди. Ҳарбий қисм ва бўлинмаларни замонавий қурол ва ҳарбий техника билан таъминлаш, тезкор ҳаракатланадиган профессионал армияни шакллантириш, уларни моддий ва маънавий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш, муқобил ҳарбий хизмат соҳасидаги ислоҳотлар шулар жумласидандир.

Айниқса, ёш, маҳоратли кадрларни тайёрлашга алоҳида эътибор қаратилди. Тошкент, Самарқанд, Фарғона ва Урганч шаҳарларида ҳарбий мутахассисларни тайёрлайдиган лицейлар ташкил этилди. Қуролли Кучлар академияси, Тошкент умумқўшин командирлари, Самарқанд автомобилчи командир-муҳандислар, Чирчиқ танкчи командирлар-муҳандислар, Жиззах авиация билим юртлари, Тошкент ахборот технологиялари университетининг махсус факультетида турли йўналишдаги ҳарбий мутахассислар тайёрлаш йўлга қўйилди.

Бундан ташқари, Қуролли Кучларимиз сафини тўлдириш тартиби изчил ва босқичма-босқич такомиллаштирилди. Миллий армияни ривожлантириш борасидаги ислоҳотларнинг муҳим йўналишларидан бири сифатида Ватан ҳимоячилари учун қатор имконият ва имтиёзлар яратилганини алоҳида эътироф этиш жоиз.

Бир неча марта тинчлигимизни кўролмасдан, осуда ҳаётимизга дахл қилишга уринган экстремист, террорчи-жангариларнинг ғаразли ҳаракатларини тез фурсатда бартараф этишда миллий армиямиз ўз куч ва имкониятларини намоён этди. Ўша жангларда ҳарбийларимиз ўз зиммаларидаги вазифани шараф билан адо этишгани, баъзи аскар ва зобитларимизнинг эса муқаддас бурчга содиқ қолиб жон фидо қилишгани боис, айни пайтда халқимизнинг ўз миллий армиясига бўлган ишончи ва меҳри ўзгача.

Бугунги кунда миллий армиямизда хизмат қилиш ўзбек йигитлари учун нафақат конституциявий бурч, балки улуғ орзу-ниятга айланди. Чунки, ҳарбий қисм тавсияномаларига кўра, ҳарбий хизматни ўтаган йигитларимиз олий ўқув юртларига ўқишга киришда тўпланиши мумкин бўлган максимал баллнинг 27 фоизи миқдорида имтиёзга эга бўлишгани, ҳарбий хизматчиларнинг ижтимоий-маиший аҳволи, яшаш ва хизмат қилиш шароитларини яхшилаш, иш ҳақи ва таъминотини ошириш масалаларининг тизимли равишда босқичма-босқич ҳал этиб борилаётгани бунга асос бўлмоқда.

Ҳозирда ҳарбий хизматга чақирилаётган ёшлар ҳар томонлама тайёргарликка эга десак, муболаға эмас. Зеро, улар лицей ва коллежларда таълим-тарбия олган, замонавий ахборот коммуникация технологияларидан хабардор, хорижий тилларни пухта эгаллаган, ўз мустақил фикри ва дунёқарашига эга ёшлардир. Америкалик сиёсатшунос Глеб Хларднинг Ўрта Осиё давлатлари орасида фақат Ўзбекистонгина ўз чегараларини турли экстремистик хуруждан мустақил ҳимоя қила олади, деган фикрини эндиликда кўплаб хорижлик мутахассислар, ҳарбийлар эътироф этишмоқда.

Чиройли аскарий либос кийган, юриши, қатъийлиги ўзига ярашган,  ўз йигитлик бурчини шараф билан ўтаётган, еру кўкда энг замонавий ҳарбий техникаларни моҳирлик билан бошқараётган ўғлонларимизни кўриб, беихтиёр бир замонлар бошқа миллат вакилларига, жумладан, ўзбек йигитларига ҳарб ишига уқувсиз, техникаларни бошқаришга нолойиқ, деб қаралганини, уларни асосан, қурилиш ва иккинчи даражадаги қисмларда хизмат қилишга мажбур қилишгани эсга тушади. Зукко инсонлар бундай сиё­сатнинг моҳияти – қўрқув, ёлғон, алдовдан иборат эканини яхши билишарди...

Мустақиллик даврида Биринчи Президентимиз томонидан давлатимизнинг тинчликпарвар сиёсат олиб бориши, ҳарбий-сиёсий блокларга қўшилмаслик, қуролли низоларни тинч йўл билан ҳал қилишга ҳаракат қилиш, аскар ва офицерларимизни бошқа ҳудудларга юбормаслик, ўзга давлат ҳарбийларини ҳам ўз юртимизга киритмаслик, мамлакатимиз ҳудудларининг дахлсизлигини, халқимизнинг тинч ва фаровон ҳаётини ишончли таъминлаш каби асосий йўналишлар амалга татбиқ қилинди. Уларнинг изчил давом эттирилиши кенг жамоатчилик томонидан якдиллик билан қўллаб-қувватланди.

Шу кунларда Қуролли Кучларимиз ташкил этилганининг 25 йиллиги ҳамда 14 январь – Ватан ҳимоячилари куни муносабати билан “Ўзбекистон – мустақил Ватанимиз, миллий армиямиз – фахру ғуруримиз!” шиори остида жойларда маданий-маърифий тадбирлар ўтказилмоқда. Яқинда Жиззах давлат педагогика институтида ўтган тадбирда Қорақалпоғистон Республикаси ва Жиззах вилояти ҳарбийларининг ота-оналари, яқинлари ўз фарзанд­лари билан видеомулоқотда бўлишди.

– Менинг ўғлим ҳам йигитлик бурчини ўтаб қайтган, – дейди O‘zLiDeP Жиззах вилоят Кенгаши раисининг ўринбосари Нодира Алимова. – Шу сабаб, мулоқот давомида аскарларнинг оналари кўнглидан қандай туйғулар ўтаётганини ҳис қилиб турдим. Фарзандининг Ватан ҳимоячиси деган шарафли номга лойиқ кўрилгани ота-онани бир қувонтирса, жигарбандининг хизмат давомида  жисмонан чиниққани, дунёқараши ўсгани икки карра суюнтиради.

Баҳром МИРЗАҚОБИЛОВ,
“ХХI asr”мухбири

ИЛМ-ФАН РАВНАҚИ – ЮРТ РАВНАҚИ

Иброҳим ЙЎЛДОШЕВ,
Алишер Навоий номидаги
Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти
университети проректори,
филология фанлари доктори, профессор

Муҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг 2017 йилни “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” деб номлашида ўзига хос ҳикмат бор, десак янглишмаймиз. Бугунги глобаллашув жараёни тобора кучайиб бораётган даврда нуфузли идоралар ва масъул раҳбарларнинг диққат-эътиборини эл-улус билан бевосита мулоқотга даъват этишга, қолаверса, халқ манфаати йўлида қайғуришга қаратишнинг нечоғлик катта аҳамиятга эга эканлигини ҳар қандай соғлом фикрли инсон дарҳол илғаб олиши табиий.

Эслайлик, Ватанимиз мустақилликка эришган илк кунларданоқ Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти Ислом Каримов томонидан илм-фан ва таълим тизимини такомиллаштириш, бу ҳар икки соҳани қўллаб-қувватлаш масаласига давлат сиёсатининг устувор вазифаларидан бири сифатида катта эътибор қаратилди. Чунки ҳар қандай давлатнинг ривожланишида фан, таълим ва ишлаб чиқариш интеграциясининг ўрни ўзига хос аҳамиятга эга. Эътибор беринг: Ўзбекистон собиқ иттифоқнинг аграр республикаларидан бири сифатида ҳаёт даражаси энг паст даражани эгалловчи ҳудудлардан бири сифатида қайд этилган бўлса, кейинги чорак асрлик тарихий давр ичида ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан энг ривожланиб бораётган мамлакатлар сафидан ўрин олди. Бундан қарийб 26 йил аввал аҳолисини биргина картошка билан таъминлашга имкони бўлмаган бир қолоқ республикадан, кўпчиликнинг етти ухлаб тушига ҳам кирмаган, тасаввурига сиғмаган, айтиш мумкинки, дунё миқёсида ривожланишнинг ўзига хос “ўзбек модели” билан эътироф этилган қудратли давлатга айланди. Албатта, бундай муваффақиятлар замирида юртимизда ўтиш даврида олиб борилган оқилона сиёсат, барқарор бўлган тинчлик, осойишталик ётибди.

Мен жаҳоннинг кўпгина давлатларида хизмат сафарларида бўлганман. Оддий бир мисолни айтаман: ҳозирги кунда ривожланган давлат деб айтиладиган ўлкаларда 12 йиллик бепул мажбурий таълимга эришилгани йўқ, ақалли ёппасига 5 йиллик мажбурий таълимни тўлиқ таъминлашга давлатнинг қурби етмаяпти. Бизда-чи,  чорак  асрдирки, давлат томонидан 12 йиллик бепул таълим тизими тўлиқ йўлга қўйилган. Қолаверса, миллий бағрикенгликнинг ёрқин намунаси сифатида 7 та тилда таълим тизими жорий этилган. Ҳар бир мактаб, академик лицей ва касб-ҳунар коллежи замонавий талаблар асосида капитал таъмирдан чиқарилган ёки янгидан барпо этилган. Биздаги таълим олиш учун яратилган шарт-шароитлар тараққий этган давлатлардагидан кам эмас. Демак, юртимизда таълим тизимига берилаётган эътибор даражаси анча юқори. Албатта, таълим муассасаларида ишни тўғри ташкил этиш борасида айрим муаммолар борлиги ҳақиқат. Бу соҳада муайян оқсоқликлар мавжуд.

Тан олиш керак, бугун Ўзбекистон барча соҳаларда юксалиш йўлига чиқиб  олди. Энди илм-фан соҳасига ҳам алоҳида эътибор қаратишни замоннинг ўзи тақозо этаётир. Ушбу талаб ва эҳтиёжни давлатимиз раҳбарининг халқ билан мулоқотнинг илк рамзи ўлароқ янги йил арафасида, яъни 2016 йил 30 декабрь куни мамлакатимизнинг етакчи илм-фан намояндалари билан бевосита мулоқот-учрашувининг ўтказилишида ҳам кўриб гувоҳи бўлдик. Ҳолбуки, ушбу мулоқотдан бир кун аввал эса Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг академиклари фаолиятини янада такомиллаштириш ва рағбатлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармони эълон қилинган  эди. Унда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг академиклари илмий фаолиятини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш, шунингдек, юқори малакали илмий кадрлар тайёрлаш сифатини оширишга оид талайгина чора-тадбирлар белгиланган эди. Фармонда ниҳоятда долзарб бўлиб турган “Ўзбекистон Фанлар академияси ҳақиқий аъзоларини фан-таълим ва ишлаб чиқариш жараёнларига фаол жалб этиш, фан, таълим ва ишлаб чиқариш интеграциясини чуқурлаштиришда, шунингдек, юқори малакали кадрлар тайёрлашда уларнинг ролини кучайтириш механизмини жорий этиш” вазифасининг қўйилиши айни дилимиздаги гап бўлди. Чунки, бир нафар кадрнинг ўз соҳаси бўйича етук мутахассис бўлиб етишиши учун давлатнинг қанчадан-қанча маблағи, неча йиллар керак бўлади. Халқимизда “Қари билганини пири билмас” деган ўта сермазмун ибора бор. Шунинг учун ҳам бундай жуда кенг ҳаётий тажрибага, юксак билим ва малакага эга бўлган мўътабар инсонларнинг бой билим ва тажрибаларидан таълим тизимида оқилона фойдаланиш, ўйлайманки, жуда катта самара беради. Зеро, учрашувда Президент Шавкат Мирзиёев таъкидлаганидек, “Илм-фан билан шуғулланиш, янги кашфиёт ва ихтиролар қилиш игна билан қудуқ қазишдек гап”. Шундай экан, бу ўта машаққатли ва шарафли соҳада фидокорона меҳнат қилаётган олимларимиз меҳнати ҳар қанча таҳсин ва рағбатга муносибдир.

Инсоният ҳаётидаги ҳар бир кашфиёт ёки янгиликни илм-фансиз тасаввур этиб бўлмайди. Фундаментал тадқиқотларсиз, уларнинг ишлаб чиқариш амалиётидаги натижаларисиз бирон бир ютуққа эришиб бўлмайди. Шундай экан, республикамиз келажаги ва тараққиёти илм-фан соҳасида эришиладиган янгиликлар, кашфиётлар инсон омили сингари муҳим аҳамиятга эга. Ўйлаймизки,
Президентимиз ташаббуси билан қабул қилинган мазкур фармон ҳамда ташкил этилган учрашув, унда билдирилган фикр ва мулоҳазалар, белгиланган вазифалар, уларнинг амалдаги ижроси илм-фанимиз ривожи, юртимиз келажаги, миллат равнақи сари қўйилган яна бир муҳим қадамдир.

СОҒЛИГИМИЗ – БОЙЛИГИМИЗ

Президентимиз Шавкат Мирзиёев жорий йилнинг 5 январь куни соғлиқни сақлаш соҳасининг бир гуруҳ етакчи мутахассислари билан учрашганда қуйидаги сўзларни таъкидлади: “Халқимизнинг тиббий маданияти юксалиб, энг сўнгги усул ва русумларда тиббий хизмат кўрсатилишини истайди. Бизга шу ҳам бўлаверади, деган тушунча энди ўз умрини ўтаб бўлди. Бу барча соҳалар қатори тиббиёт соҳасига ҳам бевосита дахлдор. Шу боис соҳа ходимлари тиббиётнинг энг илғор, замонавий ютуқларини, даволаш усулларини ўзлаштирмоғи зарур.


Эришилган ютуқларга маҳлиё бўлиб ўтириш тараққиёт йўлидаги энг катта ғовдир. 2017 йил – Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили деб эълон қилинганида ҳам катта маъно мужассам. Зеро, инсон манфаатлари деганда, аввало инсоннинг саломатлиги, замонавий тиббий хизматдан тўлақонли фойдаланиши ҳам назарда тутилади”.

Мустақил мамлакатимиз истиқлолнинг чорак асри мобайнида тиббиёт тизимини такомиллаштириш борасида мисли кўрилмаган муваффақиятларга эришди.  Айниқса, қишлоқларда замонавий, ишончли, самарали, илғор тиббий хизмат муассасалари яратилгани нур устига нур бўлди. Қишлоқ аҳолисига бирламчи тиббий-санитария ёрдами кўрсатишни тубдан яхшилаш имкониятига эга бўлган қишлоқ врачлик масканлари “Саломатлик” дастури бўйича жиҳозланди. Уларда аҳолининг барча тоифаларига замонавий тиббий ёрдам кўрсатиш қобилиятига эга умумий амалиёт шифокори ва ҳамширалар ишламоқда.

Туманимиздаги 11 та ана шундай қишлоқ врачлик масканлари аҳолига сифатли ва юқори даражадаги тиббий хизмат кўрсатмоқда. Барча муассасалар тегишли давлат дастури ва лойиҳалар асосида босқичма-босқич энг сўнгги русумдаги ташхис ва даволаш аппаратлари, лаборатория ускуналари ва  бошқа жиҳозлар билан таъминланди. Бу ишлар ҳудудий манзилли дастурлар бўйича давом эттирилмоқда. Тизимимизда амалга оширилаётган ислоҳотлар кўламини олис қишлоқлар, ҳатто яйлов ҳудудларида қурилган замонавий шифо масканлари мисолида яққол кўрса бўлади. Барча ёшдаги аҳоли саломатлигини асраш, оналик ва болаликни муҳофаза қилиш, соғлом авлодни шакллантиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Муҳтарам Президентимиз бу иш савия­сини жаҳондаги энг юқори андозалар даражасига кўтаришимиз кераклигини алоҳида таъкидлаб, бу борада қимматли маслаҳатлар берди.

Айниқса бирламчи тиббий бўғинга изчил эътибор берилаётгани таҳсинга лойиқ. Қишлоқ врачлик пунктларининг замонавий тиббий жиҳозлар, УЗИ, ЭКГ, вақтинча сунъий нафас олдириш аппарати билан таъминланиши бир вақтлари етти ухлаб тушимизга ҳам кирмаган эди. Бу қулайлик ташхис қўйиш ва даволаш, профилактик тадбирларни амалга оширишда янги имкониятлар эшигини очиб берди. Энг аввало кексалар, болалар, ўсмирлар, аёллар ўртасида профилактик мақсадли тиббий кўрик ўтказиш, замонавий патронаж йўлга қўйилмоқда. “Соғлом она – соғлом фарзанд” тамойилига мувофиқ, оила саломатлиги, оналик ва болаликни муҳофаза қилишни янада такомиллаштириш бўйича салмоқли натижага эришдик. Туғиш ёшидаги аёллар саломатлиги доимий назоратга олиняпти. Қишлоқ врачлик пунктларимиз “Саломатлик – 2” лойи­ҳаси доирасида замонавий тиббий асбоб-ускуналар билан жиҳозлангани улар фаолиятида янги босқични бошлаб берди. Бу ерда аҳолига малакали тиббий хизмат кўрсатиш учун барча шарт-шароитлар мавжуд. Туғиш ёшидаги аёллар тўлиқ чуқурлаштирилган тиббий кўрикдан ўтказилди. Натижада эрта ҳомиладорликнинг олди олинмоқда. Энг асосийси халқимизнинг сиҳат-саломатлиги кун сайин мустаҳкамланиб бормоқда.

Рамиза САПАРНИЁЗОВА,
Қораўзак туман
Тиббиёт бирлашмаси бошлиғи,
2-даражали “Соғлом авлод учун” ордени соҳибаси

АХБОРОТ ХАВФСИЗЛИГИ – ДОЛЗАРБ ВАЗИФА

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганининг 24 йиллигига бағишланган тантанали йиғилишда Президентимиз Шавкат Мирзиёев ўз маърузасида ёшларга оид давлат сиёсатини энг устувор вазифа сифатида юксак даражага кўтариш, ёшларимизни пухта билим олишлари, иқтидорларини намоён этишлари учун кўмаклашиш, баркамол ва бахтли инсонлар бўлиб камол топишлари учун қайғуриш бугуннинг долзарб вазифаси эканлигини алоҳида таъкидладилар. Шуни унутмаслик керакки, салоҳиятли ёшларгина бахтли истиқболимизга таъмал тошини қўйишади, эртанги кунимизнинг бунёдкорлари ҳам улар. Энг муҳими, таянч ва суянчимиз бўлмиш ёш авлодимизнинг янгича, мустақил фикрлайдиган, замонавий билим ва касб-ҳунарларни пухта эгаллаган, шу юртнинг ҳақиқий эгаси, Ватанимизнинг тақдири ва келажаги учун масъулиятни ўз зиммасига олишга қодир инсонлар бўлиб вояга етишлари учун жиддий эътибор қаратишимиз, айтиш мумкинки, ҳал қилувчи куч сифатида тайёрлашни ўзимизнинг устувор вазифамиз деб билишимиз шарт.

Лицейимиз ўқувчиларини мамлакатимизда амалга оширилаётган ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий жараёнлар, демократик ўзгаришлар билан яқиндан таништириш, уларда юртимизда амалга оширилаётган ислоҳотларга дахлдорлик туйғусини шакллантириш ва фаоллигини ошириш, диний экстремизм ва “оммавий маданият”нинг салбий таъсирларидан асраш, халқимиз ҳамда миллий қадриятларимизга ҳурмат ва садоқат руҳида тарбиялаш мақсадида бир қатор тушунтириш-тарғибот ишлари амалга оширилаяпти.

Диний экстремизм ва терроризмнинг олдини олиш ва унга қарши кураш ҳақида гап этар экан, аввало, ўсиб келаётган ёшларимизни ахборот хуружларидан асраш долзарб вазифа эканлигини айтишни истар эдим. Ҳаёт суръатлари тобора тезлашиб, шиддат билан ўзгариб, тобора кескинлашиб бораётган глобаллашув жараёнида ёшларимиз замон билан ҳамнафас яшаб, миллатимизнинг рақобатбардошлигини кўтара оладиган замонавий мутахассис, хориж тилларини мукаммал биладиган, ўз билим доирасини муттасил кенгайтириб борадиган ташаббускор ва етук бўлиши зарур. Воқелик, вазият хатарли тус олиб, барчамиздан доимо огоҳ, сезгир ва ҳушёр бўлишни тақозо этмоқда. Ҳар қандай  хуружларини бартараф этиш учун ёшларимизда ахборот иммунитетини мустаҳкамлашимиз, замонавий ахборот коммуникация тизимидан, интернетнинг салбий жиҳатлари ҳақида тушунтиришлар бериб, ундан тўғри ва оқилона фойдаланишларига эришишимиз лозим. Ҳозирда интернет аудиториясининг катта қисмини ёшлар ташкил этмоқда. Жаҳон тармоғида яратилаётган имкониятларни инкор этолмаймиз, албатта. Бироқ, кучли мафкуравий таъсир кўрсатиш воситаси бўлган ушбу мўъжиза жиддий муаммоларни ҳам келтириб чиқараётгани ҳеч кимга сир эмас. Кун сайин ўзгариб, тобора кескинлашиб бораётган дунёда, узоқ ва яқин атрофимизда бунга тескари воқелик, вазият хатарли тус олмоқда ва барчамиздан бепарволикка йўл қўймасдан, доимо огоҳ, сезгир ва ҳушёр бўлишни замонамизнинг ўзи талаб қилмоқда. Жаҳоннинг турли минтақа ва ҳудудларида қарама-қаршилик ва зиддиятлар, қонли можаролар, халқаро терроризм, экстремизм, наркотрафик каби хавф-хатарлар тобора кучайиб бормоқда, фашизм деган бало яна бош кўтармоқда, миллатчилик, шовинизм сингари офатлар майдонга чиқмоқда. Тўғри, интернетга мурожаат этувчилар сони  ортаяпти, у дунё ҳамжамиятининг ахборотга бўлган  эхтиёжини қондирмоқда. Бироқ ёшларимизни интернет хавфидан сақлаш учун улар кўпроқ фойдаланадиган сайтларни тубдан янгилаш, фойдали манбалар билан бойитиш талаб этилаяпти.

Ахборот борасидаги хавфсизлик бугуннинг долзарб вазифаси бўлиб турибди. Жаҳон геосиёсатининг бугунги таҳлили, тиғиз ахборотлашган жамият шароитида кучли рақобат юзага келиб, аҳолини, айниқса,  ёшларни қалби ва онгини эгаллашга қаратилган хавф-хатар кучайиб бораётир. Ахборот асрида ёшларда соғлом дунёқарашни шакллантиришга   катта эътибор қаратишни давр талаб этаётир. Мазкур соҳа дунё бўйича кундан-кунга жадал суратлар билан ривожланаётганлигини инобатга олиб, ёшларни интернет тармоғидаги бузғунчи контентдан ҳимоя қилиш ва уларда интернет маданиятини шакллантириш, ҳаётга теран қарайдиган маънан етук, баркамол авлодни тарбиялаш, ахборот маконида салбий тусдаги таҳдидлардан асраш, интернет тармоғидан хавфсиз фойдаланиш, салбий веб-сайтлар орқали кириб келаётган ёт ғояларнинг олдини олиш ва таъсир кучини камайтириш мақсадида тарғибот ишларини янада кучайтиришимиз керак.

Ёшлар интернетдан фақатгина тафаккурини бойитиш учун керакли ахборотларни олишда фойдаланиши керак. Таълим - тарбия самарадорлигини  ошириш, таълим муассасаси ва оила ҳамкорлигини йўлга қўйиш, ёшларни спорт билан шуғулланишлари учун шароит яратиш, китобга ошно этиш ижобий самаралар беради. Президентимиз Шавкат Мирзиёев ўз маърузаларида ёшларни китоб ўқишга ўргатишда ота-оналар ибрат бўлиши кераклигини алоҳида таъкидламоқдалар. Дарҳақиқат, биз ота-оналар ва фарзандлар иштирокида китобхонлик кечалари ташкил этаяпмиз. Бу жуда яхши самара бераяпти. Лицейимизда ҳар жума куни “Энг зукко китобхон”  кўрик-танлови ўтказилиб, билимдон ёшлар мунтазам рағбатлантирилиб борилмоқда.

“Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили”да лицейимизда  форумлар ўтказиш, ўқувчилар иштирокида ток-шоулар тайёрлаш, веб-сайтлар яратиш, онлайн мулоқотларда мунтазам равишда ёшларда интернетдан тўғри фойдаланиш маданияти ва кўникмаларини  шакллантиришга қаратилган ахборотларни бериб бориш, ўқув-курслар ташкил этиш, шунингдек, ёшларнинг интернет манбаларидан фойдаланиш даражасини ўрганишга қаратилган сўровномалар ўтказиш борасида тадбирлар режаси белгилаб олганмиз.  Зеро, ўз келажагини, эртанги кунини ўйлайдиган халқ, миллат ёш авлодни соғлом ва баркамол, дунёда ҳеч кимдан кам бўлмаган инсонлар этиб тарбиялашни ўзининг асосий вазифаси деб билади.

Исмигул ХУШМУРОДОВА,
Қарши Давлат университети қошидаги
2-академик лицей директори,
педагогика фанлари номзоди.

БУНИ УМР ДЕРЛАР...

Партия аҳолининг эҳтиёжманд қатламларини, нафақахўрлар, айниқса ногиронларни аниқ йўналтирилган ҳимоя ва ижтимоий қўллаб-қувватлашнинг амалий тизимини шакллантиришни сиёсий фаолиятининг бош вазифаларидан бири, деб ҳисоблайди. Партия ногиронлар ўзларини жамиятнинг тўлақонли фуқаролари, деб ҳисоблайдиган зарур шарт-шароитлар яратишга интилади.

O‘zLiDeP уставидан

Дераза токчасига териб қўйилган хона гулларини синчиклаб кузатганмисиз? уларни уйнинг қайси бурчагига олиб ўтманг, бошини ёруғлик – қуёш нурлари оқиб турган томонга буриб олишади. Сабаби – гуллар доимо қуёш нури ва тафтига ташна! одамзотнинг табиатга уйғунлигини қарангки, биз ҳам бир умр эзгуликка, яхшиликка интилиб яшаймиз.

Пойтахтимизнинг Юнусобод тумани 5-мавзесидаги Қўшчинор маҳалласида  бутун умрини имконияти чекланган болаларга ҳунар ўргатишга бағишлаган 60 ёшли Ҳамида ая Ҳамидованинг хонадони ҳар куни гавжум. Онахоннинг қўли қўлига тегмайди, вақти ҳисобли. Лекин биз у кишининг кўнг­лини эритиб, секин саволга тутамиз.


– Ая, кўпчилик бундай ёшда ўзини ташвишдан йироқ тутгиси, ҳузур-ҳаловатда кексалик гаштини сургиси келади. Сизнинг уйингиз эса болалар билан гавжум, ҳунар ўргатиш билан бандсиз?

– Яратганнинг синови эканми, билмадим, олти йил деганда фарзанд кўрганман, – дейди Ҳамида ая атрофини ўраб олган болаларга топшириқ бериб бўлгач. – Оналик бахтидан сармаст бўлиб юрган кунларимиз ўғлим Зафаржонда жисмоний нуқсонлар сезила бошлади. Тезда шифокорга мурожаат этдик. Маълум бўлишича, ўғлим туғилиш жараёнида бошидан лат еган ва ногирон бўлиб қолган экан.

У ҳатто уч ёшида ҳам қўл-оёғини қимирлатолмай бир жойда қотиб ўтирарди. Қаерда яхши шифокор ёки табиб бор, деса ўша ёққа югурардик. Узлуксиз муолажалар натижа бериб, у саккиз ёшга кирганда, ишонасизми, юра бошлади! Бироқ оёқлари чалишиб, салга йиқилиб тушар, шунинг учун кўпинча уни елкамда кўтариб юрардим.

Биласиз, бундай ҳолатда одамлар орасида юриш менга жуда ноқулай эди. Нуридийдамни елкамга опичиб, автобусга чиқсам, ҳамма менга ачиниб қараётгандек туюлар, ҳатто  манзилга етгунимизча нигоҳлар бизда бўларди. Боламнинг соғлиғи сал яхшилангач, кар-соқовлар мактабига бердим. Бешинчи синфгача ўқишга ҳар куни ўзим олиб бордим. Кейин ўзи ўрганиб кетди. Ўша пайтларда, кўнглимдан ёруғ бир ният ўтарди, қанийди, Аллоҳ шифо бериб, болам тузалиб кетса, ногирон болаларга қўлимдан келгунича ёрдам бераман, уларга ҳунар ўргатиб хизматларини қиламан, дердим.

Шукрки, ўғлим секин-аста ўзини тутишни ўрганди. Зерикиб қолмаслиги, жамоатга қўшилиб кетишини истаб, унга ўхшаган болаларни уйимга чорлаб, ҳунар ўргата бошладим.

– Имконияти чекланган болалар дунё­сини тушуниш, уларга сидқидилдан кўмак бериш, албатта ҳар кимнинг ҳам қўлидан келавермайди...

– Дастлаб, боламнинг қўлига игна-ип берганимда, у тез чарчаб қолар, кўп ўтиришга қийналарди. Орқасига, икки оёғининг ёнига ёстиқчалар қўйиб, гилам тўқишни ўргатдим. Бора-бора дастгоҳ олдида бемалол ўтирадиган бўлди. Аста-секин қўни-қўшниларимдан эшитиб, болаларига ҳунар ўргатишимни илтимос қилиб келувчи ота-
оналар кўпая бошлагач, 2006 йили туманимизнинг Бободеҳқон маҳалласи ҳудудида Юнусобод туман “Умр” номли ногирон-фалаж болалар ва ўсмирларга ёрдам бериш жамоатчилик марказини очдик. Марказимизга нафақат туман, балки пойтахтимизнинг бошқа ҳудудларидан ҳам келиш иштиёқидаги ногирон болалар кўпайгач, Тошкент шаҳар ногирон-фалаж болалар ва ўсмирларга ёрдам бериш маркази мақоми берилди. Кўп йиллар шу марказда раҳбар бўлиб ишлаб, 100 дан ортиқ ўғил-қизларга зардўзлик, бисер тикиш, гиламдўзлик, тикувчилик, тўқувчилик сирларини ўргатдим. Дарсга келолмайдиганларини уйига бориб, дастгоҳида янги иш учун жой ўрнатиб, билмаганини эринмасдан ўргатиб келардим.

Савоб ишларим Аллоҳга ёққани учун бўлса керак-да, ўғлимнинг фарзанди соғлом туғилди. Энди келиним (унинг ҳам имконияти чекланган)га ёрдам бериб, бор вақтимни неварам тарбиясига қаратмоқчиман.

– Ҳамида опа, шундай дейсизу, лекин хонадонингиздан ҳунар ўрганиш истагида келганлар қадами узилмас экан-ку!

– Биласизми, яхшиликнинг қаноти кенг, деб бежизга айтишмас экан. Марказдаги фаолиятимни тўхтатган бўлсам ҳам, баъзилар қўни-қўшнилардан мен ҳақимда эшитиб, имконияти чекланган болаларини етаклаб келиб, боламга ҳунар ўргатинг, деса, нима қилай, йўқ, деёлмайман-да. Ахир шуларга ҳунар ўргатиб, вақтларини мазмунли ўтказишига ҳисса қўшган куним мен учун энг бахтли кундир!

***

– Эртага онажонимнинг туғилган кунлари, – дейди гулларни матога экиб қўйгандек чиройли қилиб тўқиган ғилофчасини кўрсатаркан, ўзини Барно, деб таништирган 19 ёшли қиз (у бироз қийналиб гапирарди). – Ҳозиргина тўқиб битказдим, энди озгина бисердан ҳам тиксам, янаям чиройли бўлади, кейин онам хурсанд бўлиб телефонини солиб, уни ҳар гал қўлга олганида мени яхши кайфият билан эслаб юради.

– Бу ерга ҳар куни келасизми?

– Зерикдим дегунча шу ёққа ошиқаман. Уйда жуда зерикардим, оилада ёлғиз қизман. Маҳалламизнинг қизларига қўшилишга уяламан, баъзилари устимдан кулгандек бўлади. Бу ерда эса ундай эмас. Ҳамма опа-сингил, ака-укадек, аҳил, меҳрибон. Мана бунақа ғилофча, нимча, елпиғич тикишни, чойнакпўш, гиламча ва тувакчалар учун гул тўқишни ҳам ўрганиб олдим. Тайёрлаганларимни ойимнинг дугоналари сотиб олишди. Ана, кўргазмага қўйилган намуналарга қарасангиз, энг яхши ишларимиз илиб қўйилган.

Ҳақиқатан ҳам мўъжазгина деворий кўргазмани кузатиб, шундай бежирим ишлар уларнинг ижод маҳсули эканига лол қолмай илож йўқ. Чойнак ости ва устига ёпиш учун тақсимча ва қалпоқча, нимча, ўриндиқ учун гиламчалар, пайпоқ, дўппи, сандиқчалар худди моҳир ҳунарманднинг қўлидан чиққандек кўзни қамаштиради. Тувакчаларга “экиб” қўйилган бисерли гул ва дарахтларни қўлингиз билан бир ушлаб кўрмай иложингиз йўқ. Бирам жозибалики...

– Энг муҳими, болажонларимизнинг имконияти чекланган бўлишига қарамай, ҳунар ўрганиб, ҳаётда, жамиятда ўз ўрнини топишига, фойдали меҳнат билан шуғулланишига оз бўлса-да, ҳисса қўшаётганидан хурсанд бўламан, – дейди Ҳамида ая биз билан хайр­лашаётиб.

– Ҳа-я, – ая мени тўхтатади. – Кексалик гашти ҳақида сўраган эдингиз. Инсон қайси ёшда бўлмасин, кимгадир нафи тегмаса, кимдир уни эслаб турмаса, у ёшини яшаяпман, дейишга ҳаққи йўқ! Мен эса ҳар куни уйқуга кетаётганимда кимларгадир нафим тегаётганидан, тўғрироғи, фойдам тегишига имкон бўлаётганидан хотиржам бўлиб, ёстиққа бош қўяман. Умримнинг ҳақиқий мазмуни ҳам шунда!

Нурхон ЭЛМИРЗАЕВА
суҳбатлашди.

БОЛАЛАРГА БЕЭЪТИБОР БЎЛМАНГ

Мамлакатимизда вояга етмаганлар ва ёшлар ўртасида ҳуқуқбузарлик ва жиноятларнинг олдини олиш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Бу йўналишдаги ишларни самарали ташкил этилишида Ички ишлар вазирлиги ва унинг жойлардаги қуйи тизимларининг ўрни катта. Хўш, жорий йилнинг ўтган даври мобайнида тизимда бу борада қандай ишлар амалга оширилди? Ушбу савол билан Ички ишлар вазирлиги Ҳуқуқбузарликларни олдини олиш бош бошқармаси катта инспектори Нозим Ҳабибуллаевга мурожаат қилдик.

– Касалликни даволагандан олдини олган афзал бўлганидек, жиноятга олиб борувчи сабаблар бартараф этилса, у томир отмайди ва жамиятга хавф солмайди, – дейди суҳбатдошимиз. – Жорий йилнинг ўтган даври мобайнида фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, маҳалла посбонлари ва бошқа жамоатчилик тузилмалари вакиллари билан ҳамкорликда вояга етмаганлар, шунингдек, ёшлар ўртасида ҳуқуқ­бузарлик ва жиноятларни эрта аниқлаш ҳамда ўз вақтида олдини олишга қаратилган қатор ишлар амалга ошириб келинмоқда.

Бу борада Бош прокуратура, Ички ишлар, Адлия, Олий ва ўрта махсус, Халқ таълими вазирликлари, Фуқаролик жамияти шаклланишини мониторинг қилиш мустақил институти, “Маҳалла” хайрия жамоат фонди, “Камолот” ёшлар ижтимоий ҳаракати ва Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси вакилларидан иборат ишчи гуруҳ ички ишлар органларининг профилактик назоратида турган вояга етмаганлар билан тегишли тадбирлар олиб бормоқда. Келажагимиз эгаларининг бўш вақтини мазмунли ташкил этиш мақсадида турли спорт ва факультатив тўгараклар ташкил этилди.

Бундан ташқари, ижтимоий-ҳуқуқий ёрдамга муҳтож вояга етмаганлар республикамизнинг ҳар бир ҳудудида фаолият кўрсатаётган ёрдам кўрсатиш марказларига жалб этилиб, уларга якка тартибда профилактик ишлар олиб борилаётир.


Маълумки, фарзанд тарбиясида оила, ота-онанинг таъсири катта. Зеро, инсоний фазилатлар болаликдан сингдирилсагина, улар онг-шуурига мустаҳкам ўрнашади ва эзгу ишлар сари етак­лайди. Шу боис фарзанд тарбиясида лоқайд­ликка йўл қўйиб бўлмайди. Аммо орамизда бу ҳаёт ҳақиқатини ўз вақтида тушуниб етмаётган ота-оналар ҳамон учраб турибди. Бу эса ғўр, ҳаётнинг аччиқ-чучугини татиб кўрмаган, содда ва ишонувчан, таъсирчан ёшларни билиб-билмай хатога йўл қўйишига сабаб бўлмоқда. Биргина жорий йилнинг тўққиз ойида ўз фарзанди олдидаги вазифаларини бажармаётган тўққиз мингдан ортиқ ота-оналар туман ва шаҳар ҳокимлик­лари ҳузуридаги вояга етмаганлар ишлари бўйича комиссиялар ҳузурига чақирилиб, ижтимоий, психологик ва педагогик кўрсатмалар берилди.

Қолаверса, доимий фаолият юритувчи мониторинг ишчи гуруҳлари кўмагида вояга етмаганлар тарбиясига салбий таъсир кўрсатувчи порнографик маҳсулотларни тайёрлаш, респуб­ликамиз ҳудудига олиб кириш, тарқатиш, реклама қилиш билан боғлиқ ҳуқуқбузарликларни содир этган 700 нафардан зиёд, зўравонлик ва шафқатсизликни тарғиб қилувчи маҳсулотларни қонунга хилоф равишда тарғиб қилган 100 нафарга яқин шахсларга тегишли тартибда чора кўрилди.

Албатта, бу каби саъй-ҳаракатлар ўз самарасини бераяпти. Амалга оширилган умумий, якка ва махсус профилатик тадбирлар натижасида мамлакатимизда вояга етмаганлар томонидан содир этилган умумий жиноятлар 8,4 фоизга камайди.

Фаолиятимиз самарадорлигини ошириш мақсадида республикамиз бўйлаб “Ёшлар ва қонун” тарғибот тадбирларини ўтказдик. Уларда 4 миллионга яқин ўқувчи ва талабалар қамраб олинди. Энг муҳими, юртимиз тинчлиги ва осойишталигини сақлашда нафақат ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари, балки, барчамиз бирдек масъул эканлигимизни унутмаслигимиз лозим. Ўсиб келаётган навқирон авлоднинг одоб ва ахлоқи, юриш-туришига оила, маҳалла, таълим муассасасида бирдек эътибор қаратиш зарур. Фарзандимиз бўш вақтини қандай ўтказаётгани, ким билан дўстлашётгани билан қизиқишимиз, уларнинг кўнглига йўл топишимиз даркор.

“XXI asr” мухбири
Акбар МУЗАФФАРОВ ёзиб олди.

МУРОЖААТЛАР ҲАҚҚОНИЙ БЎЛСА...

Саломатлик – туман бойлик, деб бежиз айтишмаган. Шунинг учун ҳам энг масъулиятли ва мураккаб соҳа бўлмиш тиббиёт соҳаси­ни танлаганлар олий ўқув юртларида малакали мутахассис бўлиб етишиш учун узоқ муддат ўқитилади. Афсуски, улар орасида ҳам кейинги пайтларда шифокорлик қасамини бузиб, оппоқ халатга доғ тушираётган таъмагир, худбин кимсалар учраётгани юртдошларимизни ташвишга солаётир. Хўш, бундай шифокорларни ким деб аташ мумкин?

Тахтакўпир туманида яшовчи Роза Каипованинг жорий йил 16 ноябрда Бош Вазир виртуал қабулхонасига йўллаган мурожаатини ўқиган киши қалбида беихтиёр ана шундай  ўй-саволлар кечади. Унда беморларга нотўғри ташхис қўйгани учун муқаддам уч марта судланган, бундай мудҳиш хатоси туфайли ҳатто ўз турмуш ўртоғининг ҳаётдан видолашишига сабабчи бўлган ва амнис­тия актига асосан озодликка чиқарилган шифокор К. Айтековнинг ҳамон Тахтакўпир туман тиббиёт бирлашмасида қайси қонун-қоидага асосан шифокор бўлиб ишлаётганига аниқлик киритиш сўралган.


“Наҳотки, бунга кўз юмиш мумкин? Унинг ҳали ҳам шифокор сифатида фаолият юритаётгани олдинги хатоларини яна такрорлаш учун имконият эмасмикан, деб ўйлаб қолади одам. Бундай масъулиятсизлик, лоқайдлик нега тегишли назорат органларининг эътиборидан четда қолган? Шу каби саволлар кўп, аммо уларга аниқ жавоб берадиган киши борми?”, дея куюнади мурожаатчи.

Яқинда Роза Каипова Соғлиқни сақлаш вазири ўринбосари Л. Туйчиев имзоси билан К. Айтеков ва Тахтакўпир туман тиббиёт бирлашмаси ўртасида тузилган меҳнат шартномаси бекор қилингани баён этилган жавоб хати олди. Адолат қарор топгани учун Роза Каипова Бош вазир виртуал қабулхонасига ташаккурнома ёзди.

Фуқаро Г. Айтниязова ҳам ўз хатида Ш. Мирзиёевнинг мамлакатимиздаги ҳар бир фуқаронинг дарду ташвишини тинг­лаётганидан мамнун эканини қуйидаги сўзлар билан маълум қилган:

“Ҳурматли Шавкат Миромонович! Сизнинг ташаббусингиз билан ташкил этилган виртуал қабулхона орқали мамлакатимиздаги минглаб фуқаролар қатори мен ҳам ўзимни анчадан буён қийнаб келаётган муаммога ечим топдим. Бу фикрларни мен нафақат ўз номимдан, балки барча қорақалпоқ аёллари ва виртуал қабулхона орқали муаммоларига ечим топган ватандош­ларимиз номидан билдираман”.

Изоҳ тарзида шуни айтиш лозимки, Г. Айтниязова узоқ йиллардан буён ололмай келаётган иш ҳақини ундиришда ёрдам сўраган. Ушбу ҳолат тегишли идоралар томонидан ўрганилиб, Г. Айтниязованинг маоши тўлаб берилди.

Иштихонлик Анорхол Раҳматова эса мазкур виртуал қабулхонага ёзган мурожаатида  ўғли Шуҳрат Тожибоевга тегишли турар-жой ноқонуний равишда бузилаётгани ва ушбу муаммони бартараф этишни сўраган эди. Ўрганиш жараёнида маълум бўлдики, Ш. Тожибоев томонидан қурилган турар-жой аслида Иштихон туманидаги “Саида далалари” фермер хўжалигига қарашли бўлиб, бу ҳақда маҳаллий ҳокимият вакиллари илгари ҳам Ш. Тожибоевга бир неча бор тушунтириш берган ва иморатни ўз ҳисобидан бузиш учун ихтиёрий муддат белгиланган. Аммо у иморатни ўз маблағи ҳисобига қурганини важ қилиб, бузишга қаршилик қилиб келган. Пировардида фуқаролик ишлари бўйича Иштихон туманлараро судининг қарорига биноан жорий йилнинг 14 ноябрида Ш. Тожибоевнинг уйи бузилди ва бу ҳақда тегишли далолатнома тузилди.

Ҳа, виртуал қабулхонага мурожаат қилаётганларнинг ҳаммаси ҳам жабрланувчи эмас. Бошқача айтганда, шикоят қилган ҳар бир одам ҳақ бўлавермайди. Бу эса оддий тил билан айтганда, жойларда секин-аста адолат тарозиси тенглашаётганидан далолат беради, қолаверса, фуқароларнинг фаоллиги ортаётганини кўрсатади.

Ҳасан САЛОМОВ,
“XXI asr” мухбири

СУДЬЯЛАР МУСТАҚИЛЛИГИ МУСТАҲКАМЛАНАДИ


Мамлакатимизда демок­ратик ҳуқуқий давлат барпо этиш йўлида амалга оширилаётган тадрижий ислоҳотлар халқимиз ҳаёт даражаси сифатининг ортиши, иқтисодиётимизнинг барқарор суръатлар билан ўсиши ва юртимизнинг халқаро майдондаги обрў-эътибори тобора юксалишида муҳим аҳамият касб этаяпти.
Бу жараёнда инсон ҳуқуқ ва эркинликлари энг олий қадрият бўлган, қонун устуворлигини таъминлайдиган қонунчилик асослари янада мустаҳкамланмоқда, ҳокимиятнинг қонун чиқарувчи, ижро этувчи ва суд ҳокимиятига бўлиниши принципи амалиётда ўз ифодасини топди. Энг муҳими, улар ўртасидаги муносабатларда ўзаро тийиб туриш ва манфаатлар мувозанатини таъминлайдиган самарали тизим барпо этилди.
Айниқса, Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан 2016 йил 21 октябрда имзоланган “Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармон мазкур соҳадаги давлат сиёсатини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтаришга хизмат қилиши табиий.
Фармонга мувофиқ суд ҳокимиятининг чинакам мус­тақиллигини таъминлаш, касбий нуфузини ошириш, юқори малакали ва самарали фаолият юритувчи суд корпусини шакллантириш мақсадида илк бор судьяларнинг ваколат муддати қайта кўриб чиқилди. Хусусан, судьялик лавозимига биринчи маротаба беш йил муддатга ва кейин ўн йил муддатга, шундан сўнг муддатсиз тайинлаш (сайлаш) ни назарда тутувчи тартиб жорий этилди. Таъкидлаш лозимки, киритилаётган бу ўзгартиш­лар халқаро стандартлар ва ривожланган демократик давлатларнинг илғор тажрибасига тўлиқ мос келади.
Хусусан, бир қатор хорижий давлатларда судьяларнинг аниқ муддатга ёки дастлаб 3-5 йилгача, қоида бўйича, кейинчалик 10 йилга, шундан сўнг муддатсиз тайинланиши белгиланган. Масалан, Молдова Респуб­ликаси Конституциясининг 116-моддаси 2-бандида суд инстанцияларининг судьялари биринчи маротаба беш йилга, кейин ўн йилга, шундан сўнг, яъни ўн беш йил шу лавозимда бўлганидан кейин муддатсиз тайинланиши белгиланган. Японияда ҳам судьялик лавозимига биринчи марта синов тариқасида 10 йилга, ундан кейин муддатсиз вақтга тайинланади. Қозоғис­тонда биринчи маротаба етти йилга, иккинчи маротаба муддатсиз вақтга тайинланишини кўришимиз мумкин.
Шу ўринда айтиш жоизки, Конституциямизнинг 44-моддасига асосан, ҳар бир шахсга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органлари, мансабдор шахслар, жамоат бирлашмаларининг ғайриқонуний хатти-ҳаракатлари устидан шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Одил судловнинг мустақил ва холис суд томонидан амалга оширилиши ғояси демократик ҳуқуқий давлат пойдеворининг тамал тоши ҳисоб­ланади. Шунинг учун ҳам суд ва судьянинг мус­тақиллиги долзарб аҳамиятга эга.
Шу маънода фармон асосида киритилган ваколат муддатларидаги мазкур ўзгартиш судьяларнинг ҳақиқий мустақиллигини таъминлаш, юқори малакали ва самарали фаолият юритувчи суд корпусини шакллантиришда муҳим аҳамият касб этади.
Фармоннинг яна бир энг аҳамиятли жиҳати, вилоят хўжалик судларининг қарорларини ўзлари томонидан қайта кўриш ваколатини чеклаш мақсадида ушбу судлар тизимида минтақавий апелляция судларини ташкил этиш назарда тутилаётганлигидир. Бу, албатта, суд қарорларининг қонуний ва асослилигини қайта кўриб чиқишнинг амалдаги тизимини янада такомиллаштиришга хизмат қилади. Минтақавий апелляция судларини ташкил этишдан мақсад: одил судловни янада демократлаштириш, фуқароларнинг суд тизимига бўлган ишончини ошириш, судьяларнинг ҳақиқий мустақиллигига эришиш, уларнинг иш ҳажмини оптималлаштириш ҳамда хўжалик судлари фаолиятини янада такомиллаштириш ва самарадорлигини ошириш, пировардида тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилинишини таъминлашдир.
Ҳозирда хўжалик судлари икки босқичли тизимдан иборат. Аммо процессуал қонунчиликка кўра, ишлар учта инстанция – биринчи, апелляция ва кассация инстанцияларида кўриб чиқилади. Вилоят хўжалик судлари ишларни биринчи ва апелляция инстанцияларида, Олий хўжалик суди эса кассация инстанциясида кўриб чиқади.
Бундан кўринадики, вилоят хўжалик судлари биринчи инстанциясида кўрилган ишни апелляция инстанциясида ҳам айнан шу суднинг судьялари томонидан кўриб, ҳал этилишига тўғри келади. Бу эса айрим ҳолларда ишда иштирок этувчи шахсларда бир судья томонидан қабул қилинган қарор устидан берилган шикоятнинг айнан яна шу суд жамоасидаги бошқа судьялар томонидан кўриб чиқилиши суднинг холислигига нисбатан ишончсизлик туғдириши мумкин. Дунёнинг кўплаб мамлакатларида ҳам суд органларининг уч поғонали тизими яратилган. Хусусан, Франция, АҚШ, Германия, Россия ва бошқа кўплаб давлатларнинг суд тизими ана шундай поғоналардан иборат.
Хўжалик судлари тизимида минтақавий апелляция судлари ташкил этилгач, Қорақалпоғистон Республикаси хўжалик суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар хўжалик судлари – биринчи инстанцияда, минтақавий апелляция судлари – апелляция инстанциясида, Олий хўжалик суди – кассация инстанциясида ишларни кўради. Шу билан биринчи ва апелляция инстанция­лари ташкилий ва ҳудудий жиҳатдан ажратилиши, уларнинг мустақиллиги таъминланиши, бир-бирига таъсир қилиши мумкинлиги бартараф этилиши, ишда иштирок этувчи шахсларнинг суд қарорларининг холислигига нисбатан ишончсизлигининг олдини олиш, суд ҳокимиятининг нуфузини ошириш йўлида яна бир муҳим қадам бўлишига ва албатта, суд иш юритувининг сифати ошишига эришилади.
Шунга кўра, хўжалик судлари тизимида халқаро стандартларга мос келувчи мустақил минтақавий апелляция судларини ташкил этиш орқали ишларни апелляция тартибида кўриб чиқиш самарадорлигини ошириш юзасидан тегишли ишлар амалга оширилмоқда.
Хўжалик судлари тизимида минтақавий апелляция судларининг ташкил этилиши одил судловни янада демократлаштириш, тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ҳимоясини таъминлаш, биринчи ва апелляция инстанциялари судларини ажратиш орқали хўжалик судлари тизимини ва иқтисодиёт соҳасидаги одил судловни такомиллаштириш, судьянинг ҳар қандай ташқи ва тизимдаги таъсирлардан мустақиллигига эришишга хизмат қилади.
Қайд этиш керакки, суд-ҳуқуқ соҳасида кўрилаётган амалий чора-тадбирлар, энг аввало, судья ва суд ходимлари зиммасига алоҳида масъулият юклайди. Аниқроқ айтадиган бўлсак, суд-ҳуқуқ тизимида жорий этилаётган янгиланиш ва ўзгариш­ларнинг муваффақиятли амалга оширилиши одил судлов сифати ва самарадорлигини таъминлаш, одамларнинг ишончини қозониш, бир сўз билан айт­ганда, судья кадрларнинг салоҳияти, билими ва уларнинг зиммасидаги масъулиятни чуқур ҳис этишига кўп жиҳатдан боғлиқдир.
Фармондаги асосий вазифалар ва янги нормаларни ҳаётга татбиқ этиш учун суд-ҳуқуқ тизимини ривож­лантириш борасида 8 та энг устувор соҳалар бўйича 45 та аниқ тадбирларни амалга оширишни назарда тутувчи комплекс чора-тадбирлар дастури тасдиқланди. Дастурда белгиланган тадбирларнинг амалга оширилиши мамлакатнинг суд-ҳуқуқ тизими фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқиш, фуқароларнинг ҳуқуқ, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатлари ишончли ҳимоя қилинишини таъминлаш, шунингдек, аҳолининг одил судловга бўлган ишончини янада мус­таҳкамлаш имконини беради.

Ҳамиджон ЖАЛИЛОВ,
Тошкент вилоят
хўжалик суди раиси

ЙЎЛЛАР РАВОН – МАНЗИЛ ЯҚИН

...Андижондаги йиғилишдан кеч чиқдим. Соат олтилар чамаси. Автовокзалда Марҳаматга келиш учун ўнга яқин одам йиғилган экан. Бир йигит:
– Марҳаматга кетувчилар борми, “Дамас”га чиқинглар, – деб бақира кетди. – Йўлкира арзон, тўрт мингдан.
– Сал эви билан айтинг-да, ука, – деди йўловчилардан бири.
– Намунча, сиз таксидан ҳам қиммат сўраяпсиз-ку, – койинди бўйинбоғли киши.
Ўша онда келиб тўхтаган “Нексия” ҳайдовчисининг: “Марҳаматга ким кетади, беш мингдан”, дегани ҳаммадан ҳам ошиб тушди.
– Шуниси етмай турувди ўзи, инсоф сари барака дейдилар, оғайни, – деди бир киши оғрингансимон оҳангда.
– Э, буларда инсоф нима қилади, ноқонуний киракаш-ку, ҳеч қандай уюшмага аъзо эмас, давлатга солиқ ҳам тўламайди, – деди бир аёл.
Асабийлашаётган ҳамроҳларимга юзланиб:
– Сиқилманглар, ҳозир қонуний ишлаётган машина чақираман, – дедиму,
Марҳаматдаги “Равон йўллар ишончи” МЧЖ телефон рақамини тердим.
– Лаббай, “Равон терминал такси” эшитади, – жавоб берди мулойим овоздаги диспетчер қиз.
Андижонда ўнга яқин йўловчи борлигини айтиб, буюртма бердим...
– Кеч бўп қолди деб, йўл ҳақини ошириб юбормасмикан улар? – хавотирланди ёшроқ йигит.
– Йўғ-е, 24 соат бир хил нархда хизмат кўрсатишади улар.
– Менга ўхшаб нақд пули йўқ, пластиги борлар-чи, ўғлим, улар нима қилади?
– Ҳозир кўрасиз, амаки, ҳамма машиналарга терминал ўрнатилган...
Бир зумда етиб келган таксиларда ҳаммамиз манзилимизга отландик. Йўл-йўлакай хушмуомала ҳайдовчи йигит телефон рақами, манзили, тўлов тури, нархлари ёзилган ташриф қоғозини бизга улашди.
Эътиборли жиҳати, бугунги кунда юртимизда автомобиль транспортида йўловчи ташиш тегишли қонун ва қарорлар асосида тартибга солинмоқда. Хусусан, Халқ депутатлари Андижон вилояти Кенгашининг 2015 йил ноябрда бўлиб ўтган 6-сессиясида қабул қилинган “Вилоят (туман) ҳудудида транспорт ва жамоат хавфсизлигини таъминлаш бўйи­ча кечиктириб бўлмайдиган вазифалар тўғрисида”ги қарор ижросини таъминлаш бўйича вилоят, туман ва шаҳар ҳокимликларидаги комиссиялар, йўловчи ташиш фаолияти билан шуғулланаётган автотранспорт воситаларини назорат қилувчи ишчи гуруҳлар фаолият кўрсатмоқда.  Мазкур гуруҳлар томонидан вилоят ҳудудида доимий тарзда назоратлар ўтказилиб, уларда автотранспорт воситаларининг йўловчи ташиш талабига жавоб бериши, айниқса, тегишли ҳужжатларга эгалиги, автотранспорт воситасининг техник, ҳайдовчининг эса тиббий кўрикдан ўтгани мунтазам текшириб борилмоқда.
Биз депутатлар ҳам ушбу йўловчи ташиш тизими бўйича назорат ўрнатганмиз ва бу ҳақда аҳоли ўртасида тушунтиришлар олиб боряп­миз. Шунингдек, Халқ депутатлари туман Кенгашидаги O`zLiDeP депутатлик гуруҳи ҳамда Кенгаш доимий комиссиялари йиғилишларида бу масала кўриб чиқилган. Лекин шунга қарамасдан, тегиш­ли ҳужжатларсиз йўловчи ташиш фаолияти билан шуғулланаётганлар сони камаймаётганлиги бизни ташвишга солмоқда.
Бу муаммони  ижобий хал этиш йўлини Марҳамат туманидаги “Равон йўллар ишончи” масъу­лияти чекланган жамияти топганига юқоридаги жонли мисол далил бўлади. Мазкур автокорхона  бозор механизми – соғлом рақобат муҳитидан унумли фойдаланмоқда.
– Яқинда иш бошлаган бўлсак-да, бизнинг беминнат хизматимиздан кўпчилик мамнун, – дейди мазкур жамият раҳбари Абдулатиф Нурматов. – Қисқагина муддатда жамоатчилик орасида ўз мижозларимизга эга бўлдик. Фақат автомобилларимиз етишмаётганлиги туфайли айрим буюртмаларга улгура олмаяпмиз. Банкка яна 10 та автомобиль сотиб олиш учун кредит ажратишни сўраб мурожаат қилдик. Агар режамиз амалга ошса, қўшимча яна 20 та янги иш ўрни яратилади.
Фурсатдан фойдаланиб, айтмоқчиманки, ўз шахсий автомобилида қонуний фаолият кўрсатишни хоҳлайдиган юртдошларимиз бўлса, марҳамат, келишсин, эшикларимиз очиқ, сафимизга қабул қиламиз. Уни терминал, алоқа воситаси, диспетчер хизмати ва бошқа қулайликлар билан таъминлаймиз.
Дарҳақиқат, бундай ташаббуслар ўлкамизнинг барча ҳудудларида қўллаб-қувватланиши аниқ. Йил сайин жадал суръатда ривожланаётган, тараққий этиб бораётган мамлакатимизнинг истиқлолга эш йўллари ҳамиша равон, ватандошларимизнинг манзиллари яқин бўлаверсин.

 

О. ҲУСАНОВ,
Халқ депутатлари Андижон вилояти ва Марҳамат тумани
Кенгашлари депутати

РОССИЯЛИК ЖУРНАЛИСТЛАР УЧУН БРИФИНГ

O`zLiDeP Сиёсий Кенгаши Ижроия қўмитасида Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини ёритиш учун Россия Федерациясидан ташриф буюрган журналистлар учун брифинг ташкил этилди.


Оммавий ахборот воситалари вакиллари, аввало, партиямизнинг ташкил топиши тарихи ва бугунги кундаги фаолияти билан таништирилди. Сўнгра уларга жорий йилнинг 4 декабрида бўлиб ўтадиган Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови билан боғлиқ жараёнлар, унда O`zLiDePнинг иштироки, партиядан давлатимиз раҳбарлигига кўрсатилган номзоднинг сайловолди дастури, ишлаб чиқилган сайловолди тарғибот услуб­лари, кенг жамоатчилик эътиборига ҳавола этилаётган турли шаклдаги материаллар  (видеороликлар, тарқатма материаллар ва бошқалар) ҳамда мазкур муҳим кампанияда мамлакатимизда фаолият юритаётган барча сиёсий партиялар учун яратилган тенг имконият ва шарт-шароитлар хусусида муфассал ахборот берилди.

Шунингдек, меҳмонлар O`zLiDeP марказий сайловолди штаби фаолияти, партиянинг “Ёшлар қаноти” ва “Аёллар қаноти” томонидан олиб борилаётган ишлар борасида ҳам муайян тасаввурга эга бўлдилар.

Брифинг дўстона руҳда кечди.

Ўз мухбиримиз

Саҳифа 1 - 138

Joomla