Monday, Feb 27th

Last update06:53:18 AM GMT

You are here:

Жамият

МУЛОҚОТ МАДАНИЯТИ холислик, ишонч ва ҳурмат асосида шаклланади

Сўзимиз аввалида айтиб ўтайлик. Шаффоф жамиятни барпо этиш борасида олиб борилаётган бугунги ислоҳотларни қадрлаймиз, сўз эркинлиги, муаммоларни очиқ-ойдин айтаётган одамларни қўллаб-қувватлаймиз. Агар уларнинг мурожаатлари сизу бизнинг турмуш фаровонлигимизни оширса, давлат ва жамият фойдасига хизмат қилса, яхши албатта.
Аммо орамизда бўлар-бўлмасга порталга ёзаётганлар ҳам йўқ эмас. Уларнинг “фаоллиги” билан оила, маҳалла ёки туман миқёсида ҳал этиладиган муаммолар ҳам pm.gov.uz манзилига етиб келмоқда. Бугун ана шундай мурожаатлар ҳақида фикрлашсак, деган ниятдамиз. Аммо бу билан бировга дашном бериш, ёки “ёзувчи” тамғасини ёпиштириш ниятимиз йўқ. Айтилажак фикрларни мулоҳаза сифатида қабул қилгайсиз. Чунки бу ҳақида бугун бўлмаса, эрта, биз бўлмасак, бошқаси гапиради.
O‘zLiDeP Сиёсий Кенгаши Ижроия қўмитаси олдида бекободлик бир аёл билан гаплашиб қолдим. Туман ҳокими устидан шикоят қилиб келибди. Айтишича, ҳеч қаерда ишламайди, уй бекаси, турмуш ўртоғи ҳам бекорчи – уй беги. Қайнона-қайнотасининг пенсиясига рўзғор теб­ратишар экан. “Президентга мурожаат қилмоқчиман. Рўзғорим ўтмаяпти. Бугун-эрта қиз чиқариб, ўғил уйлантиришим керак. Давлат менга ҳар ойда 700-800 минг сўм пул берсин”, дейди. Унга виртуал қабулхона эшигини кўрсатдим. Кейин ўйлаб қолдим. Нега давлат туппа-тузук, гап-сўзи жойида, қўл-оёғи бутун одамга моддий ёрдам бериши керак? Яна ҳар ойда...
Касбим журналист бўлгани учун кўча-кўйда одамлар ўз муаммолари ҳақида гапириб қолишади. Мактабни зўр-базўр битирган, кейин Тошкентда устачилик қилиб, шу ерда умргузаронлик қилаётган бир танишим бор. Ҳозир Юнусобод туманидаги мактабгача таълим муассасаларидан бирида қоровул бўлиб ишлайди. Уни Микрокредитбанкнинг олдида учратиб қолдим. Бўйнида... бўйинбоғ, қўлида бир талай қоғоз билан шахдам юриб келмоқда. Салом-аликдан кейин гап бошлаб қолди.
– Булар мени роса овора қилишди, – деди у банкка ишора қилиб. – Кредит сўраб борсам, бизнес режа дейди, “залог” сўрайди. Бўлмади, энди порталга ёзаман.
– Қанча кредит олмоқчисиз ўзи? – сўрадим қизиқсиниб.
– Бирор юз миллионча оламан-да.
– Кредитнинг гаровсиз берилмаслигини билмайсизми? – дейман.
– Беради, керак бўлса, шундай ўхшатиб ёзаманки, ялиниб боришади ҳали. Ҳозирнинг ўзидаёқ ёзаман!..
Йўл четидаги ўриндиққа ўтирганча, шикоят ёзишга тушди. Хоҳ ишонинг, хоҳ ишонманг, хат бошидаги учта сўзнинг ўзидаёқ тўртта имловий хатога кўзим тушди...
Бундай мисолларни яна кўплаб келтиришимиз мумкин. Биз ҳали ноқонуний иморат солиб, расмийлаштириб беришни сўраётганлар, маошини кўтаришни илтимос қилаётганларга эътибор қаратмадик. Ижтимоий тармоқларда “машҳур” бўлган мурожаат ҳақида гапирмадик. (Ўқиган бўлсангиз, Сергели туманида яшовчи бир қиз яхши йигит топиб беришни илтимос қилган эди). Аммо юқоридаги мурожаатларнинг битта умумий жиҳати бор. Мантиқсиз ва шахсий манфаатларнинг ҳиди келиб турибди уларнинг аксаридан. Нега дейсизми? Мақоланинг иккинчи қисмида бу ҳақда тўхталамиз.

Жабр кўрмаган жабрдийда

Дастлаб бекободлик аёлнинг мурожаати ҳақида тўхталаман. Моддий қийин­чилик ҳаммада бор. Бизда ҳам, сизда ҳам. Қачондир кунлик харажатларга пул етказа олмай қийналганмиз. Тўғрими? Ана шундай пайтда инсон ўзини ўққа ҳам, чўққа ҳам уради, ҳаракат қилади, икки-уч жойда ишлайди. “Олма пиш, оғзимга туш”, деган билан молиявий аҳволингиз яхши бўлмайди, “Давлат менга ҳар ой 700-800 минг сўм моддий ёрдам бериб турсин”, деган билан иш битмайди. Аввало, давлат ҳеч кимга бунча маблағни яна ҳар ой бера олмайди. Берган тақдирда ҳам 4-5 ой, нари борса ярим йил, бир йил  бериши мумкин. Ундан кейин “ўз аравангни ўзинг торт”, дейди-да. Чунки ётиб ейишни истовчилар битта эмас, юзта, мингта эмас-да. Қўйиб берсангиз, ҳамма “Мени давлат боқсин”, “700-800 минг бериб турсин”, дейди. Давлат кам таъминланган оилаларга имтиёзли кредит бериши мумкин, моддий ёрдам бериши мумкин, аммо ётқизиб, оғзидан бол томизмайди. Бу – ҳаёт ҳақиқати. Ҳамма жойда шундай.
– Ака, ёзувингизга мен тушунмаяпман, порталдагилар қандай ўқийди, – дедим банк раҳбарининг устидан шикоят ёзаётган одамга. 
– Қаридим, кўзим ўтмайдиган бўлиб қолган, – дейди у қоғоздан бош кўтариб. – Мен айтиб турай, сен ёз. Ҳар ҳолда сен ёзув-чизувни мендан яхшироқ тушунасан...
Мен рози бўлдим. Боғча қоровули нафас олмай сўзлай кетди. Дастлаб 100 миллион пул олмоқчи бўлиб банкка боргани, банк ходимлари эса унга яхши муомала қилмаганини айтди. Кейин пенсияга чиқишига ҳали яна 5 йил борлиги-ю, икки қизини турмушга узатиши кераклигини ёздик. Оилавий шароити ҳақида яна бир қоғоздан кўпроқ шарҳ келтирдик. Охирида эса муддаога ўтдик: “...юқоридагиларни инобатга олган ҳолда менга “бизнес режа” ва “залог”сиз 100 миллион сўм кредит олишимга амалий ёрдам беришингизни сўрайман.”
Сўнг қоровул хатнинг тагига имзо чекар экан, кулиб қўйди: “Ана энди кўрасан, уларнинг оёғи куйган товуқдек югуришини”, деди кинояли оҳангда...
Порталдан унга қандай жавоб келди, билмадим. Аммо “Фалончи акага “бизнес режа” ва “залог”сиз 100 миллион кредит беринглар” дейилмагани аниқ. Чунки бунча катта маблағни ҳеч қайси банк кафолатсиз бермайди. Буни тўғри тушуниш керак.
Юқоридаги мисоллардан кўриш мумкинки, порталга мурожаат қилаётганларнинг ҳаммаси ҳам жабрдийда эмас. Уларнинг орасида ўзини жабрдийда қилиб кўрсатаётганлари қанча. Бировнинг устидан туҳмат қилиб ёзаётганлар, шахсий илтимослари билан мурожаат қилаётганлар ҳам оз эмас. Хуллас, порталга ёзиш кимлар учундир оддий бир эрмакка айланиб қолмаслиги керак. Бу эса катта умид билан, халқнинг дарду-ташвишлари, муаммо ва таклифларини тинглаш учун ташкил этилган pm.gov.uz сайтининг асосий мақсадига нисбатан ҳурматсизлик экани  айни ҳақиқат. Бунга сизу-биз, ён-атрофимизда яшаётган одамлар айбдор, жамиятда мулоқот маданиятининг шаклланмагани сабаб. Зеро, бундан олдин муаммоларимиз ҳақида гапиришга қўрқиб турардик, мамлакат раҳбарига тўғридан-тўғри мурожаат қилиш ҳақида-ку, ҳеч қачон ўйламаганмиз. Аммо бугунги давр бизга, халқимизга ана шундай имконият берди. Шу боис зиммамиздаги масъулиятни ҳис қилишимиз, ишончни суистеъмол қилмаслигимиз керак. Президентимиз халқ билан мулоқот қилишни давлат сиё­сати даражасига кўтараётган бир пайтда биз ҳам ана шу эътибор, рағбатга муносиб бўлишимиз керак эмасми?!

 

Ҳасан САЛОМОВ,
“XXI asr” мухбири

АКАДЕМИК БИЛАН УЧРАШУВ

Маълумки, Президентимиз мамлакатимизнинг бир гуруҳ илм-фан намояндалари, давлат ва жамоат ташкилотлари, Фанлар академияси аъзолари, етакчи олий таълим муассасалари ректорлари билан учрашуви чоғида таълим ва фан интеграциясининг замон талабларига мос эмаслигини таъкидлаган эди. Табиийки, бу каби номувофиқликка мақбул ечим топиш, муаммоларни бартараф этиш республикамиз илғор олимларидан ислоҳотларга дахлдорлик баробарида фидойилик, шахсий ташаббус талаб этади. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси академиги, “Ижтимоий фикр” жамоатчилик маркази директори Раъно Убайдуллаева ҳам ушбу масъулиятни ҳис этган ҳолда 2-Тошкент юридик коллежига ташриф буюриб, билим маскани ҳаёти, ахборот ресурс маркази, кутубхонаси ва синфхоналарида бўлиб, ўқувчилар билан мулоқот ўтказди. Олима учрашув давомида китобхонликнинг нечоғлик саодатли экани ва интеллектуал салоҳиятгина нурли манзилларга элтишини ўқувчиларга бот-бот уқтирди.

Таъкидлаш жоизки, академик билан бўлган самимий учрашув ўқувчиларда катта таассурот қолдирди. Бу эса уларнинг ўқишга бўлган қизиқишлари янада ортишига хизмат қилиши табиий.


Солижон ЗОИРОВ,
“XXI asr” мухбири (муаллиф олган сурат)

 

ҲАЁТ ҲАҚИҚАТЛАРИ

Асқад МУХТОР:

* Китоб – бойлик. Лекин сотиб олингани эмас, ўқилгани.

* Кичкина бир яхшилик қилиш учун ҳам одам (балки буюк одам) бўлиш керак; катта ёмонлик қилишга кичик одам ҳам қодир.

* Ҳақиқат худодир: уни ҳамма билади-ю, ўзини ҳеч ким кўрмаган.

* Олма нега қизаради? Балки, Одам Атонинг Момо Ҳаво қулоғига шивирлаган гапларини эслаётгандир?..

* Авваллари яшаш учун ёздим, энди ёзиш учун яшамоқдаман.

* Бой бўлиш учун кўп нарсани қурбон қилиш керак: ҳаловат, саломатлик, гоҳо балки виждонни ҳам… Йўқ, меним бунга қурбим келмайди, мен унчалик бадавлат эмасман.

* Инсон – табиат боласи, боланинг гуноҳидан кечиш мумкин.

* Ишламаган тишламайди, дерди амалдор. Ўзи эса ҳамон тиш­ларди. Чунки унинг иши шу.

* Меҳмон яхши-да! Келганида бир хурсанд бўласиз, кетганида – яна.

* Ҳурматни у бойлик ё сармоя деб билади чоғи, қарзга бергандай улашади.

* Меҳнатни роҳатга айлантиришни хаёл қилар эдик, роҳат меҳнатга айланди.

* Юрак қони билан ёзган одам узун ёзолмайди.

* Кимнингдир ёзганига офарин, кимнингдир ёзмагани учун раҳмат.

* “Мен камтарман” деган одамни камтар экан деб ўйламанг.

* Ёлғон ўзи унча хавфли эмас, унинг ҳақиқатга ўхшаб кетиши хавфли.

* Деҳқон меҳнати ҳаётнинг илоҳий ақидаси.

* Одамлар сени билмаса ҳам, сен одамларни бил.

* У ўз сўзига ўзи хўжайин – бугун беради, эртасига қайтиб олади.

* Вақт инсон ҳукмида эмас. У – Оллоҳнинг мулки. Шунинг учун судхўрлик (қарз бериб, фоизи эвазига кун кўриш) ҳаромдир. Зеро, судхўр вақтни (ўзига тегишли бўлмаган нарсани) сотади.

* Баъзилар ҳақида яхши гапирсанг, лаганбардор бўласан, ёмон гапириш – хавфли.

* Қариликдан қўрқма, унга ҳали етиш керак.

* Шундай йилларни кўрдикки, бахтли бўлиш уят эди.

* Унинг ҳаёти энди кузги япроқлар билан безалган эди.

* “Вақт ўтяпти!” деймиз сал ҳазинлик билан. Бу гапни инсон ўзини овутиш учун ўйлаб топган. Аслида биз ўзимиз ўтяпмиз…

 

(“Тундаликлар”дан)

– Вақтнинг ўтишини қаранг-а! Янги йилни яқиндагина кутмаганмидик? Мана тағин остонага келиб турипти...

Айниқса, янги йил арафасида бу хилдаги гапни кўп эшитасиз. Биров буни шўхлик билан айтади, биров – фалсафий бир ўйчанлик билан. Лекин барибир маъноси битта: умр ўтяпти...

Янги йил байрамини зап ўйлаб чиқаришган-да! Шу байрам бўлмаса, одамлар тўпланишиб хушчақчақлик қилишмаса борми, ҳар ким ёлғиз қолиб, кўнгилсиз ўйларга толар, эзилиб кетар эди.

Борди-ю, у беҳуда ўтган бўлса-чи? Беҳуда ўтган умрни эслашдан ҳам катта фожеа борми!

Бекор ўтган соатларни-ку унча эсламаймиз, улар унутилади. Аслида улар ҳам ҳар бири кичик бир фожеа. Чунки уларни йиғиб келсангиз, умрнинг ўзи бўлмаса ҳам, унинг маълум бир қисми зое кетганини англайсиз. Умрнинг “маълум қисми”да кимдир илмий иш ёқлайди, кимдир жаҳонни кезиб чиқади, кимдир араб тилини ўрганиб олади, кимдир...

Кимлардир уни тун бўйи магнитофон атрофида “чақчақлашиб”, ёки чарчамаган бўлса ҳам куни билан “мириқиб” ухлаб, чойхонада кечгача лақиллашиб, ёки телевизорга томошабин эмас, унда нима кўрсатса қаторасига бепарво кўраверадиган телеқул бўлиб, бекорга ўтказиб юборади.

Ўзининг бой маънавий дунёси, зарур ўйлари бўлмаган одам тез зерикади, ёлғиз қолишдан қўрқади. У пулини ҳам, вақтини ҳам улфатчиликда баҳам кўришга уринади.

– Бир лақиллашиб келайлик бекорчиликда... – дейди ўзига ўхшаганларга.

Бир қарорга келишади-да, шиша-пиша олиб, вақтни “ўлдиргани” кетишади. Соатлаб фойдасиз гап, нарх-наво ҳақида, кимнингдир хотин қўйиши ҳақида...

Биз улфатчиликка, кўнгил очадиган учрашувларга, бир-бирининг маънавий таъсирига муҳтож одамларнинг самимий ўтиришларига қарши эмасмиз. Аммо вақтини қаёққа қўйишни билмайдиган одамлар борлиги ажаблантиради. Соатларни аямайдиган одамлар умрнинг шу соатлардан ташкил топишини ўйлармикин?

“Э, ўладиган дунёда...” дейиши мумкин баъзилар.

Афлотун отишга ҳукм қилинган куни кечаси билан ўтириб тор чалишни ўрганган эмиш. “Эрталаб ўладиган одам бу ҳунарни нима қиласиз?” дейишса, “Буни ўрганиш учун эртага вақтим бўлмайди, ахир”, деб жавоб берган экан.

Умр битта. Одамнинг биладиган, ўрганадиган, кашф этадиган нарсалари эса беҳисоб. Маъноли ўтган умр – бир мўъжизадир. Беҳуда ўтган умр эса... бу ҳақда Алишер Навоийдан ўтказиб айтиш қийин:

Камол эт касбким, олам уйидин
Сенга фарз ўлмағай ғамнок чиқмоқ.
Жаҳондин нотамом ўтмоқ биайниҳ
Эрур ҳаммомдин нопок чиқмоқ...


(“Ёш дўстларимга” китобидан)

ҲАЁТ ҲАҚИҚАТЛАРИ

 

 

 

 

 

 

  • Сафар ОСТОНОВ,
  • Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган журналист:

– Кейинги пайтларда мамлакатимиздаги оммавий ахборот воситаларида ҳуқуқий мавзуга эътибор сезиларли даража ошди. Бунинг сабаби, аввало, ҳуқуқий демократик давлат, фуқаролик жамияти қуриш жараёнлари такомиллашиб, аҳолининг ҳуқуқий-сиё­сий билими юксалиб бораётгани билан боғлиқ. Бугун ҳуқуқий мавзуда махсус рукнга эга бўлмаган нашрни топиш қийин. Бу соҳага ихтисослашган ҳамкасбларимиз сафи ҳам кенгайиб бормоқда. Уларни қўллаб-қувватлаш, рағбатлантириш борасида кўп ишлар қилинмоқда. Суд-ҳуқуқ идоралари ва ОАВ ўртасидаги ҳамкорликнинг мустаҳкамланиб бораётгани ҳуқуқий мавзудаги материалларнинг кўпайишига, суд-ҳуқуқ органлари фаолиятининг матбуотда янада кенгроқ, сифатлироқ ёритилишига олиб келмоқда.

Бироқ журналистларимизнинг аксарияти ҳуқуқий мавзу деганда, асосан, суд очерклари ёки жиноятчилик тўғрисидаги мақолаларни тушунишади. Аслида ҳуқуқий мавзунинг қамрови жуда кенг ва ранг-барангдир. Масалан, бир фуқаро қайсидир амалдорнинг қабулига кира олмай, кунлаб ранги сар­ғайиб, вақтини кетказади. Демак, унинг фуқаролик ҳуқуқи поймол бўлмоқда. Ўзини хон, кўланкасини майдон ҳисоблаган бир тўранинг буйруғи билан кимдир ишдан асоссиз бўшатилади ёки қайсидир маҳаллий ҳокимият раҳбари томонидан фуқароларнинг қонунда белгиланган ҳуқуқларига зид қарорлар қабул қилинади...

Инсон ҳақ-ҳуқуқи, қадри билан боғлиқ бундай муаммолар журналист учун муҳим мавзулар эмасми? Шу ўринда мулоҳаза тарзида баъзи фикрларни айтиб ўтмоқчиман. Мамлакатимиз Конституцияси қабул қилинган кун арафасида матбуотда ушбу санага бағишланган юзлаб мақолалар чоп этилади. Кейин бу мавзу бирданига тўхтайди. Бунинг устига, аксарият мақолалар Конституция моддалари шарҳига бағишланади. Тўғри, ёшларимиз Конституцияни ўрганишлари керак. Лекин ёши катта газетхонлар ҳар йили бир хил услубдаги, бир хил гап-сўзлардан иборат мақолаларни ўқишларига тўғри келмоқда-ку. Ваҳоланки, бугун биз Бош қомусимизда кафолатланган эркинликларимиз, ҳақ-ҳуқуқларимиз ҳаётда ўз аксини қандай топаётгани, Конституциямизда белгиланган тамойилларнинг амалдаги ижросини кўпроқ ёритсак, мақсадга мувофиқ эмасми?

Ҳуқуқ мавзуcида ёзадиган ҳамкасбларимиз мақолаларида анъанавий бир камчилик ҳамон кўзга ташланмоқда. Масалани бир томонлама ўрганиш, бир томоннинг таъсирига кўпроқ тушиб қолиш ҳоллари учраб турибди.

Бир мисол. Фуқаролик иши билан боғлиқ масалада бизга мурожаат қилган аризачи ҳамма даъволарини тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этди. Яъни, у ўзининг ҳақлигини исботлаб берди. Қўшимча изоҳга, ортиқча иккиланишга ҳожат йўқ эди. Мақола чиқиб кетгач, иккинчи томон таҳририятга етиб келди. Унинг қўлида биринчи аризачининг асосларини инкор этувчи ҳужжатлар бор эди. Ана шунда биз ҳар қандай ҳолатда ҳам томонларни тўлиқ эшитиш зарурлиги тўғрисидаги ҳақиқатга яна бир бор иқрор бўлдик.

Ҳаётда кўп кўрганмиз, баъзан журналист позициясини адвокат позициясидан ажратиш қийин бўлади. Сир эмас, адвокатнинг мақсади – ўз ҳимоя­сидаги шахсни ҳимоя қилиш, уни жазодан қут­қазиб қолиш. Журналист эса икки томонга ҳам баб-баравар, холис бўлмоғи, фақат ва фақат ҳақиқат томонида турмоғи лозим.

Шунингдек, ҳуқуқий мавзудаги мақолаларда тергов хулосаси ёки суд ҳукмига нисбатан “бир томонлама кўриб чиқилган”, “асоссиз қарор қабул қилинган”, “нотўғри малакаланган” каби сўзларни ишлатиш маъқул эмас. Журналист узил-кесил хулоса ёки ҳукм чиқармаслиги керак. Чунки журналистнинг мақоласи унинг шахсий текшируви натижасидан келиб чиқиб билдирган фикр-мулоҳазаларидир. Воқеага ҳуқуқий баҳони эса масъул идоралар беради.

Ҳуқуқий мавзуда, айниқса, жиноий ишлар бўйича ёзиладиган мақолалар журналистдан жуда катта меҳнат, маҳорат, журъат талаб этади. Агар 99 фоиз тўғри гапириб, бир фоиз хатога йўл қўйган бўлса ҳам, журналист оғир аҳволга тушиб қолади. Шунинг учун ҳуқуқий ислоҳотлардан яхши хабардорлик, мавзуни чуқур ва холис ўрганиш, минг ўйлаб бир кесиш талаб этилади.

БОБУР – ДИЛБАР ШАХС

Заҳириддин Муҳаммад Бобур ва унинг авлодларининг дунё тарихи саҳнасида ўзига хос ўринлари бор. Умуман, улуғ бобомиз ҳаёти қанчалик талотумларга тўла бўлган бўлса, кейинги ҳаёти ҳам шунга ўхшаш ниҳоятда мураккаб кечган...

Бир замонлар биз Бобурни қанчалик севган бўлсак, у биздан шунчалик узоқлашганлиги сир эмас. Даврлар бўлдики, “ўтмишни идеаллаштирмаслик” ғоясига асосланган мафкура остида ул зот номини тилга олишга чўчидик, сиёсатдан ҳайиқдик. Шукрлар бўлсинки, истиқлолимиз туфайли буюк бобокалонларимиз қаторида Заҳириддин Муҳаммад Бобур номи ҳам мангуликка дахлдор бўлди. Мустақиллигимизнинг илк давридаёқ Биринчи Президентимиз Ислом Каримов ташаббуси билан Бобур таваллудининг 510 йиллигини кенг нишонлаш тўғрисида фармон қабул қилинди. Ҳазрат туғилган гўша Андижонда кенг кўламли ободончилик ишлари амалга оширилди.

Ҳинд халқининг йирик давлат арбоби Жавоҳарлаъл Неру ўзининг “Ҳиндистоннинг кашф этилиши” ҳамда “Жаҳон тарихига бир назар” номли китобларида Бобурга юксак баҳо беради: “Бобур – дилбар шахс. Уйғониш даврининг типик ҳукмдори, мард ва тадбиркор бўлган. У санъатни, адабиётни севарди, ҳаётдан ҳузур қилишни яхши кўрарди”. “Бобур шу пайтгача ўтган маданиятли ва жозибадор инсонлар орасида энг етукларидан бири эди. Бобур санъат ва адабиётни айниқса севар эди”. Ушбу таърифлар Бобур шахсиятига, у асос солган буюк салтанатнинг Ҳиндистон тарихида тутган ўрнига берилган тенгсиз баҳодир. Филология фанлари доктори, профессор Ҳамидилло Болтабоевнинг таъкидлашича, дунё миқёсида Бобур ва Бобурийлар ҳақида 8 мингдан ортиқ адабиётлар яратилган. Хўш, ушбу манбаларнинг қанчасидан биз хабардормиз?

Бобур шахси ҳақида гапирилганда унга “шоҳ ва шоир”, деб нисбат берамиз. Қарангки, қисматнинг қалтис синовлари туфайли умрининг асосий қисмини от устида юриб, сарсон-саргардонликда ўтказди. Унинг ҳам орзусида соҳибқирон бобоси Амир Темур сингари буюк ишларни амалга оширмоқчи бўлгани аниқ. Лекин унга тақдир ҳар доим ҳам кулиб боқмади. Ўз юртини ташлаб чиқиб кетишга мажбур бўлди, энг яқин кишилари қилган хиёнатдан кўп ва хўб азоб-уқубатлар чекди. Шундай бўлса-да, жангу жадаллардан бир оз тиниб топди дегунча, яратувчанлик ва ижод билан шуғулланди. Бобур ҳазратлари ёзади:

Жонимдин ўзга ёри вафодор топмадим,

Кўнглимдин ўзга маҳрами асрор топмадим.

Бобурдан бизга шеърий девон билан бирга “Бобурнома”, “Хатти Бобурий”, “Муфассал”, “Мубаййин” каби асарлар мерос бўлиб қолди. Афсуски, ижод намуналарининг барчаси бизга қадар етиб келмаган.  Унинг энг йирик асари – қомусий характердаги “Бобурнома” асаридир. Унда муаллиф ўз даврининг тарихи, тили, маданий ҳаёти, географик билимларга оид, шунингдек, замондошлари Ҳусайн Бойқаро, Алишер Навоий, Камолиддин Беҳзод каби улуғ зотлар ҳақида ҳам қимматли маълумотларни ёзиб қолдиради. Айниқса, Алишер Навоий ва унинг асарлари тили ҳақидаги маълумотлар бугунги кун нуқтаи назаридан бебаҳодир.

Бобур буюк зот Алишер Навоий билан бевосита учрашмаган бўлса-да, улар орасида илиқ муносабат бўлган. Бобур ўз асарларида Алишер Навоийни йигирмага яқин ўринда тилга олган. Хусусан, “Бобурнома”да ўқиймиз: “Бу иккинчи навбат Самарқандни олғонда, Алишербек тирик эди. Бир навбат менга китобати ҳам келиб эди. Мен ҳам бир китобат йибориб эдим... . Жавоб келгунча, тафриқа ва ғавғо бўлди”. Бобур Алишер Навоийни бениҳоя ҳурмат ва эҳтиром билан тилга олади, уни эъзозлайди: “Алишербек назири йўқ киши эди. Туркий тил била то шеър айтубтурлар, ҳеч ким онча кўп ва хўб айтқон эмас. ... Аҳли фазл ва аҳли ҳунарға Алишербекча, мураббий ва муқаввий маълум эмаским, ҳаргиз пайдо бўлмиш бўлғай”.

Шунингдек, “Бобурнома”да Навоийнинг Андижон эли тилида ижод қилганини айтиб ўтади: “Эли туркдур. Шаҳри ва бозорида туркий билмас киши йуқтур. Элининг лафзи қалам била росттур. Ани учунким, Мир Алишер Навоийнинг мусаннафоти, бовужудким Ҳирижа нашъу намо топибтур, бу тил биладур”. (“Эли туркдир (ўзбекдир). Шаҳар аҳолиси ва бозорга келувчилардан туркийни билмайдиган киши йўқ. Элининг тили адабий тилга мувофиқ. Шунинг учун ҳам Мир Алишер Навоийнинг асарлари, гарчанд Ҳирий (Ҳирот)да шуҳрат қозонган бўлса-да, бу тил билан ёзилган”).

Албатта, Бобурнинг Алишер Навоий асарлари тили ҳақидаги бебаҳо фикрлари унинг шоир асарларини жуда яхши билганидан, асосийси, беэътибор бўлмаганидан далолат беради. Чунки, Бобурнинг Навоий тилининг Андижон лаҳжасига айнан мос келишини бўрттириб кўрсатишга унда ҳеч қандай эҳтиёж ёки мажбурийлик йўқ эди.

Албатта, Бобур учун устози Алишер Навоий билан шахсан суҳбатдош бўлмагани катта армон бўлиб қолади. 1506 йилда Ҳиротга келганида Навоий вафот этган эди. У Алишер Навоий яшаган уйни, у қурдирган иморатларни ва албатта, унинг мақбарасини зиёрат қилади. Бобур Ҳусайн Бойқаронинг ўғиллари Бадиуззамон мирзо ҳамда Музаффар Мирзолар томонидан ҳурмат рамзи сифатида ўзига кўрсатилган шоҳона жойда истиқомат қилмасдан, Ҳиротдан кетгунга қадар Навоий яшаб ижод қилган уйда туради. Бу ҳақда қуйидагиларни ёзади: “Ҳиридин чиққунча Алишербекнинг уйларида эдим. Ҳар икки-уч кунда  бориб, Боғи Жаҳонорода Бадиуззамон Мирзоға кўрунуш қилур эдим”.

Биламизки, Бобурнинг Ҳиндистондаги ҳукмронлиги узоқ давом этмади. У қирчиллама 47 ёшида оламдан ўтди. Шу  қисқа вақт давом этган умри давомида унинг саъй-ҳаракатлари билан Ҳиндистонда улкан ободончилик ишлари амалга оширилди. Бобур бу ўлкада янада кўпроқ ишларга бош-қош бўлмоқчи эди. Лекин умр бевафолик қилди. Унинг орзуларини авлодлари амалга оширди. Боурийлар томонидан Ҳиндистонда улкан бунёдкорлик ишларининг бажарилганлиги бугун ҳам ўз исботини топиб турибди. Дарҳақиқат, Ҳиндис­тонда иқтисодий, сиёсий, маданий ҳаётнинг юксалишида бобурийларнинг ўрни ниҳоятда катта бўлганлиги айни ҳақиқатдир.

Атоқли адиб Хайриддин Султонов ўзининг “Бобурийнома” номли маърифий романида таъкидлаганидек, “... кўксимизни тоғ қилиб чексиз ифтихор ҳиссини туйишга асосимиз бор. Улуғ соҳибқирон Амир Темур даҳосидан қувват ва руҳ олиб яшаган, жангу жадаллар қилган, афсонавор иншоотлар барпо этган бобурий бобомизнинг шуҳрати, беқиёс фаолияти, муҳаббат достонлари, ватанга муҳаббати Мағрибдан Машриққа қадар тилларда ва элларда машҳуру манзур бўлди”. Ушбу сўзлар тасдиғини Вольдемар Хансеннинг қуйидаги фикрларидан ҳам топамиз: “Ҳиндистон ва унинг 8 минг йиллик тарихи бамисоли бир товус бўлса, ўша кўп минг йиллик тарихдаги бобурийлар сулоласининг 332 йиллик ҳукмронлик даври ана шу товуснинг гултожидир”. Ушбу сўзлар Бобур ва бобурийларга берилган юксак баҳо ва эътироф намунасидир.

Иброҳим ЙЎЛДОШЕВ,
филология фанлари доктори, профессор

БОЛАНИНГ БЕГОНАСИ БЎЛМАЙДИ – дейди Яшнабод тумани Халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш бўлимининг Болалар ижтимоий ҳимояси бўйича мутахассиси Дилором Гулямова

 

 

 

...Азиза ҳар тонг онаси пиширган иссиқ пишлоқли сомса ҳидидан ҳузурланиб уйғонар, нонуштадан сўнг эса тоза ва озода кийиниб, хурсанд бўлганча боғчага отланарди...

Бир ойдан буён ширин ҳидли кулчалар ҳам йўқ, ойисининг майин овозини ҳам эшитмайди, кўчага ҳам чиқмайди. Стол устида музлаб қолган, чала-ярим пиширилган тухумни оч қолмаслик учунгина қўрқа-писа еб олади. Онажоним қаерда деса, бобоси ўшқириб беради. Бир куни эшик тақиллади. Қўшниси Холниса опа мастава олиб чиқибди. Бобосига нималардир деди, телефонда  Дилором исмли аёл билан гаплашди...

Дилором Гулямова беш ёшли Азизани Меҳрибонлик уйига жойлаштириш мақсадида унинг оиласидаги шарт-шароитни ўрганиш учун йўл олди. Эшик очилганда, димоғига гуп этиб қўланса ҳид урилди. Хароба уйдан тамакининг иси анқир, кирлигидан ялтираб қолган кўрпачада  юпунгина кийинган, оёқяланг қизча ўйнаб ўтирарди. Аёл ўзи билан олиб келган юмшоқ айиқчани қизалоққа узатаркан, уни секин гапга тутди:

– Азиза,  кўп дугоналаринг бўлишини, боғчага боришни истайсанми?

Қизалоқнинг кўзлари жиққа ёшга тўлиб, “ҳа” деган ишорани қилди.

Бахтиқаро қизчани отаси у туғилганидаёқ ташлаб кетган, онаси ҳам бир ой аввал қазо қилган, 80 ёшни қоралаб қолган ёлғиз қариянинг эса норасида қизчани на ораста ювинтириб-кийинтиришга, на унга муносиб тарбия беришга мажоли етади. Қайтанга, набирадан тезроқ қутилиш пайида эди...

Меҳрибонлик уйига жойлаштириш учун ҳужжат йиғиш, болани тиббий кўрикдан ўтказиш лозим. Идорама-идора юришга кекса чолнинг кучи ҳам, хоҳиши ҳам йўқ. Ҳаммадан ёмони, болага туғилганлик гувоҳномаси ҳам олинмаган. Дилором Гулямова қизча билан учрашганининг эртаси кунидан бошлабоқ зарур ҳужжатларни расмийлаштиришга киришди. Дастлаб ишхонасига кириб чиқди, кейин Азизаларникига йўл олди. Тиббий кўрикдан ўтишга оз эмас, кўп эмас, икки ҳафта вақт кетади. Кардиолог, невропатолог, лор қабулида бўлиб юраги олиниб қолган қизалоқ оқ халатлиларни кўрса, ҳадиксирайдиган бўлиб қолди. Шу тариқа кейинги кунлар окулист, хирург, педиатр ҳузурида бўлишди. Энг қийини, таҳлил учун қон топшириладиган кун бўлди. Бирйўла гепатит, ОИВ каби касалликларга анализ топшириш учун алоҳида тайёргарлик кўриш  керак. Дилоромнинг ўз ишхонасида ҳам иши бошидан ошиб ётибди. Аммо ҳаммасига улгуриши лозим...

Ниҳоят, энди сизга қаҳрамонимизни таништирай: Яшнабод тумани Халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш бўлими Болалар ижтимоий ҳимояси бў­йича мутахассиси Дилором Гулямованинг кундалик иш фаолияти биз юқорида тасвирлаган воқеа­лар билан чамбарчас боғлиқ. Турли мураккаб тақдир эгаларига кўмак бериш ҳар кимнинг ҳам қўлидан келавермайди. Бу тиниб-тинчимас аёл билан учрашиб, дунёда ўксик дилларга малҳам берадиган,  норасида гўдаклар, ота-онасиз қолган болалар ҳаё­тининг изга тушиб кетишига, оилаларга фарзанд улғайтириш бахтини беришда катта ҳисса қўшиб келаётган шундай инсонлар борлигидан қувонасан киши. Етим ва ота-она қарамоғисиз қолган болаларни ҳимоя қилиб, уларни оилага тарбияга бериш ёки васийлик белгилаш, қариндошлари ҳам ғамхўрлик қилишдан бош тортган ҳолларда эса Меҳрибонлик уйига тавсия қилиш мураккаб жараён. Қолаверса, Меҳрибонлик уйида ёки васийликда тарбияланган йигит-қизларни у ердан чиқишидан 6 ой олдин турар жой билан таъминлаш масаласини кўриб чиқишга бош-қош бўлиш ҳам Дилором опа сингари жонкуяр инсонларга жиддий масъулият юклайди.

– Бу ерга келгунимга қадар жиноят ишлари бўйича судда ишлаганман, – дейди Дилором опа. – Фаолиятимнинг дастлабки ҳафтасида туғруқхонада боласини дунёга келтириб, ундан воз кечган, янада даҳшатлиси, 7 кунлик, бир ойлик чақалоқларнинг ахлатхона ёки йўлакларга ташлаб кетилгани ёхуд ота-онаси бўла туриб, тирик етимга айланган бегуноҳ норасидаларни кўриб, ишонасизми, бир неча кун ўзимга келолмаганман…

Қонунчилигимизда бола манфаатлари устуворлиги белгиланган. Ота-она бўлиш ҳар бир инсонга улкан масъулият юклайди. Болага ғамхўрлик қилиш, унга таълим-тарбия бериш нафақат мажбурият, балки конституциявий бурч ҳамдир.

Конституциямизнинг 64-моддасида: “Ота-оналар ўз фарзанд­ларини вояга етгунларига қадар боқиш ва тарбиялашга мажбурдирлар. Давлат ва жамият етим болаларни ва ота-оналарининг васийлигидан маҳрум бўлган болаларни боқиш, тарбиялаш ва ўқитишни таъминлайди, болаларга бағишланган хайрия фаолиятларни рағбатлантиради”, деб белгилаб қўйилган.

Айниқса, 2014 йилда қабул қилинган “Васийлик ва ҳомийлик тўғрисида”ги қонун болалар ва ёшларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, уларни баркамол авлод этиб тарбиялашнинг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлашда муҳим дастуриламал бўлди. Қонун ота-она қарамоғидан маҳрум болалар, васийлик ва ҳомийликка муҳтож кишилар манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган.

Ушбу қонунда васийлик асосий тушунча сифатида ўн тўрт ёшга тўлмаган, ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни, шунинг­дек, суд томонидан муомалага лаёқатсиз деб топилган фуқароларнинг шахсий мулкий ҳамда номулкий ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишнинг ҳуқуқий шакли, ҳомийлик эса ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган, ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни, шунингдек, суд томонидан муомала лаёқати чекланган фуқароларни уларга таъминот, тарбия ва таълим бериш, шахсий мулкий ҳамда номулкий ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш  шакли сифатида белгиланди.

Васийлик ва ҳомийлик ота-она вафот этганда, улар ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум этилганда, ота-оналик ҳуқуқи чекланганда, ота-она муомалага лаёқатсиз деб топилганда, касал бўлганда, узоқ муддат уйда бўлмаганда, болаларни тарбиялаш ёки уларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишдан бўйин товлаганда, жумладан, ота-она тарбиялаш, даволаш ва аҳолини ижтимоий ҳимоялаш ҳамда шунга ўхшаш бошқа муассасалардаги ўзининг боласини олишдан бош тортганда, болалар ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган бошқа ҳолларда белгиланади. Шунинг­дек, вояга етган, суд томонидан муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган шахсларга нисбатан уларни таъминлаш, тарбиялаш ва таълим бериш мақсадида, шу билан бирга шахсий ва мулкий ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилиш учун васийлик ёки ҳомийлик белгиланади.

Асли болажон халқмиз. “Ўнта бўлса ўрни, қирқта бўлса қилиғи бошқа” деган нақл бекорга айтилмаган. Бугун дунёнинг айрим оловли нуқталарида болаларнинг аянчли аҳволини кўриб, раҳмингиз келади. Юртимизда тинчлик ҳукмрон, болаларнинг шўх-шодон кулгулари жарангламоқда. Ҳаттоки, ота-она қарамоғига муҳтож, етим болаларга давлатимиз томонидан кўрсатилаётган ғамхўрлик ва эътибор туфайли улар билим олиб, ўзи қизиққан соҳа билан шуғулланиш имкониятидан фойдаланишмоқда, жамиятда ўз ўрнини топишмоқда. Буларнинг замирида келажак авлодни комил  фарзанд­лар этиб вояга етказишдек эзгу мақсад мужассам.

…Дилором опа билан хайр­лашгач, таҳририят томон йўл оларканман, у киши сўзлаб берган хуш-нохуш воқеаларни таҳлил қилдим, айрим замондошларимнинг қилмишларидан кўнглим ғашланди. Лекин орамизда ўзидан кўра кўпроқ болажонлар тақдирини устун деб билгувчи Дилором Гулямовадек фидойи инсонлар кўплигидан кўнгил таскин топди.

Дилноза НОМОЗОВА,
“XXI asr” мухбири

ҲАРАКАТЛАР СТРАТЕГИЯСИ – фаолиятимиз дастуриламалига айланади!

 

 

Тошкентда Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партияси Сиёсий Кенгашининг навбатдаги мажлиси бўлиб ўтди.

Унда кун тартибидаги асосий масала – Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг “Ўзбекистон Респуб­ликасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги Фармонидан келиб чиқадиган муҳим вазифалар атрофлича муҳокама қилинди.

Мажлисда мамлакатни ривожлантиришнинг 5 та устувор йўналиши давлат ва жамият қурилишини такомиллаштириш, қонун устуворлигини таъминлаш ва суд-ҳуқуқ тизимини ислоҳ қилиш, иқтисодиётни янада ривожлантириш ва либераллаштириш, ижтимоий соҳани такомиллаштириш, хавфсизлик, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенгликни таъминлаш, чуқур ўйланган, ўзаро манфаатли ва амалий руҳдаги ташқи сиёсат юритиш йўналишларининг ҳар бири алоҳида-алоҳида муҳокама қилинди, бу борада партия ва унинг парламент қуйи палатасидаги фракцияси, депутатлик гуруҳлари олдида турган вазифалар белгилаб олинди.

Кун тартибидаги масала юзасидан O`zLiDeP Сиёсий Кенгаши Ижроия қўмитаси раиси Содиқжон Турдиев сўзга чиқди.

– Жамиятимизда катта мамнуният билан кутиб олинган мазкур ҳаётий Фармоннинг ғоя ва мақсади, мазмун-моҳияти ҳамда аҳамияти давлат ва жамоат ташкилотлари вакиллари, умуман, барча юртдошларимиз томонидан алоҳида қизиқиш билан ўрганилмоқда, – деди С. Турдиев. – Нега? Чунки мазкур ҳужжат ниҳоятда халқчил ва кенг қамровли. У бевосита халқ муҳокамасига қўйилиб, фуқароларнинг мулоҳаза ва таклифлари ўрганиб чиқилди. Зеро, интернет орқали жами 1310 та таклиф-тавсия ва муносабатлар билдирилган бўлса, шундан 215 таси қабул қилинди, 619 тасидан эса маълумот сифатида фойдаланилди. Шунинг ўзиёқ Фармонда инсон манфаатлари тўла акс этганидан далолатдир. Эътиборга молик жиҳати, Ҳаракатлар стратегияси лойиҳаси турли ахборот майдонларига жойлаштирилганлиги, мамлакат фуқароларига ўз муносабати, таклиф ва тавсияларини эркин билдириш учун ҳавола этилганлиги, нафақат халқимиз орасида, шунингдек, хорижий давлатлар дипломатик корпуслари, турли халқаро ташкилотлар,
Ўзбекистонда фаолият юритаётган йирик хорижий инвесторлар вакиллари, чет эллик мутахассис ва экспертларнинг ҳам юқори эътирофига сазовор бўлмоқда.

Мажлисда мазкур Фармоннинг қабул қилиниши давлат ва жамият қурилишини янада такомиллаштиришга қаратилган кенг миқёсли ўзгаришларни сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқиши алоҳида таъкидланди. Хусусан, унда давлатимиз раҳбари томонидан сайлов­олди жараёни, жамоатчилик, ишбилармон доиралар ҳамда давлат органлари вакиллари билан учрашувлар чоғида билдирилган мамлакатни ижтимоий-сиёсий, социал-иқтисодий, маданий-гуманитар ривожлантиришнинг концептуал масалалари киритилгани O`zLiDePнинг барча бўғинидаги партия тузилмалари, хусусан, партиянинг парламентдаги фракцияси ва маҳаллий кенгашлардаги депутатлик гуруҳлари зиммасига ҳам алоҳида масъулият юклаши эътироф этилди.

Партия электоратининг манфаатлари, тадбиркорлар ва фермерлар билан жойларда ўтказилган учрашувларнинг натижаларидан келиб чиқиб, мажлисда Ҳаракатлар стратегия­сининг иқтисодиётни либераллаштириш борасидаги вазифаларига алоҳида эътибор қаратилди. Хусусий мулкни, молия бозорини ҳимоя қилиш, тадбиркорликни ривожлантириш ҳамда хорижий инвесторлар учун инвестициявий жозибадорликни ошириш, қишлоқ хўжалигини модернизациялаш, ташқи иқтисодий алоқаларни кенгайтириш, экспортга мўлжалланган маҳсулот ва материаллар ишлаб чиқариш учун янги технологияларни, банк фаолиятини тартибга солишнинг замонавий принциплари ва механизмларини жорий этишни қамраб оладиган комплекс вазифалар ҳақида фикр-мулоҳазалар билдирилди.

Шунингдек, Ҳаракатлар стратегиясида қонун устуворлиги ва суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини таъминлаш борасида кўзда тутилган чора-тадбирлар партия сайловолди Дастури ва электорати манфаатларига ҳамоҳанг эканлиги айтиб ўтилди. Мазкур устувор йўналишлар, хусусан, суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини таъминлашга оид чора-тадбирлар Конституциямизда мустаҳкамланган кафолатларни ҳаётга тўлақонли татбиқ этиш имконини яратади.  Бундай аниқ чоралар судлар фаолияти самарадорлигини оширади. Муҳими, одил судловнинг дахлсизлиги адолат барқарорлигига, фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликлари таъминланишига хизмат қилади. Қисқача айтганда, ушбу стратегияда белгиланган амалий чора-тадбирлар судлар фаолиятини янада такомиллаштириб, суд-ҳуқуқ тизимини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқади ва аҳолининг одил судловга бўлган ишончини янада мустаҳкамлайди.

– Ҳаракатлар стратегияси ижтимоий соҳа ривожига ҳам ижобий таъсир кўрсатади, – деди Ўзбекистон Нодавлат нотижорат ташкилотлари Миллий ассоциацияси раиси Абдумажит Каримов. – Бу борада аҳоли банд­лигини таъминлаш, фуқароларни ижтимоий муҳофаза қилиш, соғлиқни сақлаш, коммунал хизмат кўрсатиш сифатини яхшилаш ва бошқа масалаларга алоҳида урғу берилмоқда. Мазкур жараёнда O‘zLiDeP, айниқса қишлоқ жойларда, ёшларнинг банд бўлмаган қисмини тадбиркорлик ва оилавий бизнесга жалб этиш масаласига алоҳида эътибор қаратади, албатта. Ана шундай хайрли ишларда нодавлат нотижорат ташкилотлари миллий ассоциацияси ҳам партия ва унинг парламент қуйи палатасидаги фракцияси билан ҳамкорликни янада кучайтирган ҳолда ушбу ишларда фаол иштирок этишга бел боғлаган. Мақсад одамлар орасига чуқурроқ кириб бориш, уларни ўйлантираётган муаммоларга биргаликда ечим топиш, олиб борилаётган кенг кўламли ислоҳотларга  ҳисса қўшишдан иборатдир.

Мажлис иштирокчилари Ҳаракатлар стратегиясининг бешинчи йўналишини муҳокама қилишар экан, жамиятимизда бағрикенглик ва инсонпарварлик, миллатлараро ва фуқаролараро тотувлик муҳитини мустаҳкамлаш, ёш авлодни Ватанга муҳаббат ва садоқат руҳида тарбиялаш давлатимиз сиёсатининг устувор йўналишларидан бири эканини таъкидлашди. Давлатимиз раҳбарининг ушбу фармони мамлакатимизда ҳукм сураётган тинчлик ва барқарорлик, хавфсизлик, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик муҳитини янада мустаҳкамлашга хизмат қилишини мамнуният билан қайд этишди.

Йиғилишда, шунингдек, кун тартибига киритилган иккинчи масала – партиянинг 2017 йилга мўлжалланган комплекс ҳаракат дастури қизғин муҳокама қилинди. Таъкидланганидек, мазкур дастур билан давлат ва жамият бошқаруви тизимини такомиллаштириш, “Кучли давлатдан – кучли фуқаролик жамияти сари” концепциясини ҳаётга татбиқ этиш, қонун устуворлигини таъминлаш ва суд-ҳуқуқ тизимини кенг ислоҳ қилиш, иқтисодий ислоҳотларни янада чуқурлаштириш, макроиқтисодий барқарорлик ва изчил ўсиш суръатларини таъминлаш, кадрлар билан ишлаш тизимини такомиллаштиришга қаратилган ташкилий-партия­вий соҳадаги устувор вазифалар белгилаб олинмоқда. Эътиборга молик жиҳати, партиянинг комплекс ҳаракат дастурида назарда тутилган тадбирларнинг ўтказиш муддатлари, уларнинг мақсади, долзарблиги, умуман олганда, мазкур вазифалар ижросини таъминлашнинг механизмлари аниқ кўрсатилган.

Йиғилишда масаланинг шу ва бошқа жиҳатлари алоҳида тилга олиниб, ушбу вазифаларни бекаму-кўст амалга ошириш учун партия ва унинг парламент қуйи палатасидаги фракцияси, депутатлик гуруҳлари аъзоларидан юксак масъулият, ҳамжиҳатлик ва фаоллик талаб этилиши таъкидланди.

Шунингдек, мажлис якунида Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати –
Ўзбекистон Либерал-демократик партияси Сиёсий Кенгашининг мамлакатимиз тадбиркорлари ва фермерларига Мурожаати қабул қилиниб, Ҳаракатлар стратегиясидаги эзгу мақсадлар амалга оширилишидан аҳолининг барча қатламлари, айниқса, мамлакатимиз иқтисодиётининг “локомотив”и – етакчи кучига айланиб  бораётган тадбиркор ва фермерлар манфаатдор эканлиги алоҳида қайд қилинди, ушбу тарихий ҳужжатда белгилаб берилган вазифаларни улар босқичма-босқич амалга ошириши тавсия этилди.

Кун тартибидаги барча масалалар юзасидан Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партия­си Сиёсий Кенгашининг тегишли қарорлари қабул қилинди.

Акбар МУЗАФФАРОВ,

“XXI asr” мухбири


Адҳам ШОДМОНОВ,
Олий Мажлис Қонунчилик
палатасидаги O`zLiDeP фракцияси аъзоси:

– Мамлакатимизда истиқлолнинг дастлабки йилларидан бошлаб иқтисодиётни либераллаштириш, унда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик улушини кўпайтириб, жадал равнақ топтириш, қулай ишбилармонлик муҳитини шакллантиришга катта эътибор қаратиб келинмоқда.Тадбиркорлик фаолияти эркинлиги, хусусий мулк ҳамда хусусий тадбиркорлик ҳуқуқлари ҳимояси кафолатланиб, мазкур жараён изчил давом эттирилаётир.

Ҳаракатлар стратегиясининг “Иқтисодиётни янада ривожлантириш ва либераллаштириш” деб номланган учинчи йўналишида ҳ?? ам хусусий мулкни, молия бозорини ҳимоя қилишга алоҳида урғу берилгани диққатга сазовордир. Бу –яқин беш йилда мамлакатимизда қулай бизнес муҳитини яратиш, хусусий мулкчиликнинг устуворлигини мустаҳкамлашга йўналтирилган қонун ҳужжатларини такомиллаштириш, тадбиркорликка янада кенг эркинлик беришга қаратилган аниқ чора-тадбирлар изчил давом эттирилишини англатади.

Шунингдек, стратегиянинг мазкур йўналишида кўзда тутилган вазифаларни рўёбга чиқариш учун миллий валюта ва нархларнинг барқарорлигини таъминлаш, валютани тартибга солишнинг замонавий бозор механизмларини босқичма-босқич жорий этиш, маҳаллий бюджетларнинг даромад базасини кенгайтириш, ташқи иқтисодий алоқаларни кенгайтириш, экспортга мўлжалланган маҳсулот ва материаллар ишлаб чиқариш учун замонавий технологияларни жорий этиш, транспорт-логистика инфратузилмасини, тадбиркорликни ривожлантириш ҳамда хорижий инвесторлар учун инвестиция­вий жозибадорликни ошириш, солиқ маъмурчилигини яхшилаш, банк фаолиятини тартибга солишнинг замонавий принцип­лари ва механизмларини жорий этиш, кўп тармоқли фермер хўжаликлари ҳамда туризм индустриясини жадал ривожлантириш назарда тутилмоқда.

Бу каби долзарб масалаларни ҳал этишда алоҳида жонбозлик кўрсатишимиз шарт. Чунки мазкур стратегия O`zLiDePнинг мақсад ва вазифаларига тўла мос келади. Бинобарин, унинг ҳар бир бандида партиямизнинг ҳаракат дастуридаги асосий йўналишлар ўз аксини топган. Бир сўз билан айтганда, мазкур стратегия фаолиятимиз дастуриламалига айланмоғи лозим.

Ойбек ЖУМАЕВ,
Олий Мажлис Қонунчилик
палатасидаги O‘zLiDeP фракцияси аъзоси:

– Ҳаракатлар стратегиясининг “Давлат ва жамият қурилишини такомиллаштириш” деб номланган биринчи йўналиши хусусида гапирадиган бўлсак, унда давлат ҳокимияти тизимида Олий Мажлис ролини кучайтириш, қонун ижодкорлиги фаолияти сифатини тубдан яхшилаш, сиёсий партиялар ролини оширишга доир устувор вазифалар кўзда тутилган. Таъкидлаш жоизки, ушбу йўналиш партиямизнинг давлат ва жамият қурилишини демократлаштириш ва либераллаштириш соҳасидаги вазифаларига тўла мосдир.

Юқоридаги тарихий ҳужжат орқали иқтисодиётда давлат бошқарувини камайтириш, давлат ва хусусий секторлар ҳамкорлигининг замонавий шаклларини, “Электрон ҳукумат” тизимини ривожлантириш бўйича ҳам муҳим чора-тадбирлар  назарда тутилганини алоҳида эътироф этиш жоиз. Бу эса пировардида давлат идоралари ҳамда аҳоли ўртасида мус­таҳкам кўприк бўлиб хизмат қилади, юртдош­ларимиз учун муносиб турмуш шароити яратилишини кафолатлайди.

Таъкидлаш жоизки, мамлакатимизнинг яқин истиқболдаги тараққиёт йўлини белгилаб берувчи мазкур стратегия партиямиз фаоллари ва фракциямиз аъзолари зиммасига улкан масъулият юклайди. Биз, аввало, стратегияда кўзда тутилган мақсад ҳамда вазифалар мазмун-моҳиятини аҳоли кенг қатламига етказишимиз зарур. Бунинг учун партиямизнинг барча бўғинлари ва депутатлар фаолиятини оммавий ахборот воситаларида кенг ёритиб бориш муҳим аҳамият касб этади. Яъни, партиямиз оммавий ахборот воситалари орқали ижтимоий-иқтисодий ҳаётнинг муҳим муаммоларини кўтариб чиқиши, одамларни ўйлантираётган муаммоларни жамоатчилик муҳокамасига ҳавола этиши ва уларни ҳал қилиш бўйича аниқ таклифлар киритиши талаб этилади.

Раҳимжон ҲАКИМОВ,
Олий Мажлис Қонунчилик
палатасидаги O`zLiDeP фракцияси аъзоси:

– Маълумки, инсон ҳуқуқ ва эркинликлари, манфаатларини таъминлаш, жамиятда қонунийлик ва ҳуқуқ-тартиботни мус­таҳкамлаш, фуқаролар ўртасида тинчлик ҳамда тотувликни сақлаш, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтиришда суд ҳокимия­ти алоҳида ўрин тутади. Истиқлолнинг илк йиллариданоқ мамлакатимизда суд ҳокимияти мустақиллигини таъминлаш, уни фуқаролар ҳуқуқ ҳамда эркинликларини ишончли ҳимоя қила оладиган мустақил институтга айлантиришга қаратилган кенг кўламли ислоҳотлар амалга ошириб келинмоқда. Хусусан, ўтган йилларда жиноят-процессуал, фуқаролик-процессуал қонунчилиги ислоҳ этилиб, суд тизими ижро ҳокимияти органлари назорати ва таъсиридан чиқарилди.

Ҳаракатлар стратегия­сида Халқ билан самарали мулоқотни таъминлаш Давлат дастурининг иккинчи йўналишида қонун устуворлигини ва суднинг чинакам мустақиллигини таъминлаш кўзда тутилмоқда. Бунда суд-ҳуқуқ ислоҳотларини айни кун талаби даражасида чуқурлаштириш билан боғлиқ вазифаларга алоҳида эътибор қаратилганини таъкидлаш жоиз. Унга кўра, қарорлар қабул қилишда судлар мустақиллигини таъминлайдиган Олий суд кенгаши тузилади ҳамда профессионал судьялар корпусини шакллантириш, судья­лар ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоялашга доир чора-тадбирлар амалга оширилади.

Маъмурий судларни, хўжалик судлари таркибида минтақавий апелляция судларини тузиш, судья ёрдамчиси лавозимини таъсис этиш орқали келгусида ушбу тизимни ихтисослаштириш ҳамда уларнинг девонини мустаҳкамлаш чоралари ҳам кўрилмоқда.

Бундан ташқари, процессуал қонун ҳужжатларини такомиллаштириш, қуйи инстанция судларининг камчиликларини мустақил бартараф этиш ва узил-кесил қарор қабул қилиш юзасидан юқори суд инстанцияларининг ваколатларини кенгайтириш режалаштирилганки, бу ортиқча оворгарчилик, сансалорликларга ҳамда ишларнинг кўриб чиқилиши судлар томонидан асоссиз чўзиб юборилишига барҳам беради.

Таъкидлаш жоиз, бу каби саъй-ҳаракатлар партиямизнинг қонун устуворлигини таъминлаш, суд-ҳуқуқ тизимини янада либераллаштириш борасидаги  вазифаларига ҳамоҳангдир. Зеро, партия дастурида қайд этилганидек, судлар мустақиллиги ва эркинлигини таъминламасдан туриб, ҳуқуқий давлатни шакллантириш ва жамиятни демократлаштириш, қонун устуворлигига, инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини ишонч­ли ҳимоя қилишга эришиб бўлмайди.

Мавлуда ХОДЖАЕВА,
Олий Мажлис Қонунчилик
палатасидаги O`zLiDeP фракцияси аъзоси:

– Яқиндагина жойларда сайловчилар билан учрашдик, чекка-чекка қишлоқларга кириб бордик. Одамларнинг ҳаёти билан яқиндан танишдик. Уларнинг таклиф,
фикр-мулоҳаза ва муаммоларини тингладик. Очиғи, аҳолининг турмуш тарзини янада яхшилаш, ҳаётдан рози бўлиб яшашини таъминлаш  борасида қилиниши керак бўлган ишлар ҳали ниҳоятда кўп эканлигини теран ҳис этдик.

Ана шулардан келиб чиққан ҳолда, Президентимиз томонидан имзоланган яқин беш йилга мўлжалланган тарихий ҳужжатда инсон манфаатлари, омма учун муносиб турмуш шароити яратиш масаласига устувор аҳамият қаратилди.

Унга мувофиқ қишлоқ жойларда 15 мингта арзон уй-жой, 415 километрли сув таъминоти қувурлари, 316 километрли газ таъминоти қувурлари ва 291 километрли ички йўллар қуриш режалаштирилган. Аҳолига транспорт хизматлари кўрсатиш сифатини яхшилаш мақсадида 86 та янги автобус йўналишини жорий этиш ва 537 та замонавий автобус харид қилиш назарда тутилмоқда.

Мухтасар айтадиган бўлсак, Ҳаракатлар стратегиясида белгиланган устувор вазифалар ижроси мамлакатимизни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, ҳар бир инсоннинг турмуш даражасини янада яхшилаш, ҳудудларда халқимиз учун муносиб шароитларни яратиш учун муҳим қадам бўлади.

Дилором ФАЙЗИЕВА,
Олий Мажлис Қонунчилик
палатасидаги O`zLiDeP фракцияси аъзоси:

– Ҳаракатлар стратегиясининг сўнгги бешинчи йўналиши “Хавфсизлик, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенгликни таъминлаш, чуқур ўйланган, ўзаро манфаатли ва амалий руҳдаги ташқи сиёсат юритиш” деб номланганлигининг ўзиёқ ҳар биримизга жиддий масъулият, жавобгарлик юклайди.

Бинобарин, унда республиканинг конституциявий тузумини, суверенитетини, ҳудудий яхлитлигини ҳимоя қилишга доир чора-тадбирларни рўёбга чиқариш, киберхавфсизлик соҳасида ахборот, норматив-ҳуқуқий асослар тизимини такомиллаштириш, аҳолини фавқулодда вазиятлардан хабардор қилиш тизимини ташкил этиш ва ривожлантириш, Орол фожиасининг оқибатларини юмшатиш, қолаверса, миллатлараро муносабатлар соҳасидаги сиёсатнинг устувор йўналишлари концепциясини ҳамда диний соҳадаги давлат сиёсати концепциясини ишлаб чиқиш назарда тутилмоқда.

Шунингдек, хорижий ҳамкорлар билан сиёсий-дипломатик соҳадаги ҳамкорликни ривожлантириш бўйича “Йўл хариталари” ишлаб чиқилади, ­Ўзбекистоннинг хорижий ҳамкорлар билан 2017 йилга мўлжалланган савдо-иқтисодий, инвестициявий, технологик ҳамда молиявий-техник ҳамкорлигини янада ривожлантириш ва кенгайтириш билан боғлиқ долзарб вазифалар ҳам кўзда тутилмоқда.

ХАЛҚ ДАРДИ БИЛАН ЯШАШНИНГ АМАЛИЙ ИФОДАСИ

 

Тараққиёт ривожининг ҳақиқий кучи аслида халқнинг ислоҳотларга бўлган ишончидир. Чунки айнан ишончгина бугунги фаровон турмушимизни мустаҳкамлаб, эртанги улуғвор режаларимизга муҳим пойдевор бўлади. Президентимиз Шавкат Мирзиёев томонидан 2017 йилнинг “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” деб эълон қилиниши ва шунга монанд равишда чора-тадбирларнинг белгиланиши, мавжуд муаммоларни кабинетдагина ўтириб ҳал қилиш эмас, балки жойларга чиқиб, ўрганиш асносида вазиятга холисона баҳо бериш, камчиликларни бартараф этишда намоён бўлмоқда.

Таъкидлаш жоизки, Олий Мажлис Сенати сенаторлари ва Қонунчилик палатаси депутатларининг мамлакатимиз бўйлаб ҳудудларда аҳоли вакиллари билан юзма-юз мулоқоти давлатимиз раҳбарининг сайловолди учрашувларнинг бирида айтган “Бундан буён ҳар бир туман ва шаҳарга, керак бўлса, чекка-чекка қишлоқ ва овулларгача кириб борамиз. У ерда истиқомат қилаётган одамларнинг дардини эшитамиз, муаммоларини ҳал қилишга қаратилган дастурлар ишлаб чиқамиз ва ижросини қатъий назоратга оламиз”, деган фикрларининг амалдаги ифодасидир. Айни пайтда туманларда бўлиб ўтаётган очиқ, ошкора давра суҳбатлари жараёнида шунга амин бўлдикки, бу каби тадбирлар депутатларимизнинг халқ билан мулоқот этикасини кўрсатиши баробарида юртдошларимизнинг олиб борилаётган давлат сиёсатига хайрихоҳлигининг ёрқин намойиши бўлмоқда.

Тошкент вилояти Қуйи Чирчиқ туманида мутасаддилар томонидан олиб борилаётган ишларга холисона баҳо бериш ва камчилик­ларни ўрганиш, халқ дардини эшитиш ва мурожаатларни жойида ҳал этиш мақсадида Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари ҳамда уч нафар сенатордан ташкил топган Ишчи гуруҳ фаолияти юқоридаги фикрларимизнинг яққол исботидир.

Мазкур Ишчи гуруҳ ҳудуддаги 15 та соҳа йўналишлари фаолиятини танқидий-таҳлилий руҳда ўрганиш билан бир қаторда туман ҳудуди доирасида уйма-уй юриб аҳоли билан мулоқотда бўлмоқда.

Маълумот ўрнида таъкидлаш лозим, туман ҳокимлиги томонидан берилган тақдимномага мувофиқ 2016 йилда Қуйи Чирчиқ туманини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурига асосан, саноат маҳсулотларини ишлаб чиқаришга мўлжалланган қиймати 4 млрд.
29 млн. сўмлик инвестициялар ўзлаштирилиши ҳисобига 18 та лойиҳа амалга оширилиши ҳамда 189 та иш ўринлари яратилиши режалаштирилган бўлиб, амалда жами 18 та саноат лойиҳалари ишга туширилиб, 3 млрд. 636 млн. сўмлик инвестициялар ўзлаштирилган. Натижада, 189 та янги иш ўринлари яратилган.

Рақамлар ҳамма ишлар бинойидек кетаётгандек тасаввур уйғотса-да, ютуқлар қаторида камчиликлар ҳам бор. Булар сирасига товар ва хизматлар экспорти, фермер хўжаликларига етиштирилган пахта учун пул маблағларини ўз вақтида ва тўлиқ тўлаб берилиши, савдо ва маиший хизмат кўрсатиш, аҳоли бандлиги, қишлоқ врачлик пунктлари моддий-техник базаси каби йўналишларни киритиш мумкин.

– Ўрганиш мобайнида “Мустақиллик пахта тозалаш корхонаси” очиқ акциядорлик жамия­тининг 2016 йил пахта ҳосили учун тумандаги 31 нафар фермер хўжаликларидан 786 млн. сўм миқдорида қарздорлиги аниқланди, – дей­ди парламент қуйи палатасидаги  O‘zLiDeP фракцияси раҳбари, Ўзбекистон Фермерлари кенгаши раиси Содиқжон Турдиев. – Шундан сўнг, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатларининг саъй-ҳаракатлари билан жорий йилнинг 4 февраль куни қарздорлик тўлиқ қопланиб, пул маблағлари тегишли фермер хўжаликлари ҳисоб-рақамига ўтказиб берилди.

– Аҳоли билан учрашувлар чоғида айниқса бандлик муаммоси бўйича кўплаб мурожаатлар келиб тушмоқда, – дейди Ишчи гуруҳ раҳбари, Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги Қонунчилик ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси раҳбари Дониёр Абдуқодиров. – Шунингдек, маҳаллаларда яшовчилар ички йўлларнинг жорий таъмири борасида, ичимлик суви, электр таъминотидаги камчиликлар ҳамда нақд ва пластик карточкалар орқали тўловлар амалга оширилганда тафовутлар мавжудлиги бўйича эътирозлар билдиришди.

Шу ўринда ҳақли саволлар туғилади. Ишчи гуруҳнинг вазифаси фақат муаммоларни ўрганишми? Халқ томонидан билдирилаётган мурожаатлар жойида ҳал этилаяптими?

– Мингчинор маҳалласи 34-уйда истиқомат қилувчи фуқаро Г. Тукланбетованинг бир нафар набираси ногирон бўлиб, патронаж хизмати кўрсатилмаётгани ҳақида мурожаат қилди, – дейди Ишчи гуруҳ аъзоси, Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги O‘zLiDeP фракцияси аъзоси Муҳаббат Тўхтаева. – Натижада поликлиника шифокори билан боғланиб, фуқаронинг уйига врач юборилди ва бундан кейин мунтазам равишда профилактика ўтказилиб турилиши белгиланди.

Шу ўринда депутатларимиз томонидан муаммоларни шу жойнинг ўзида ҳал этиш борасида амалга оширган ишларининг баъзиларини қисқача тарзда эътиборингизга ҳавола этсак.

“Шодлик” маҳалласидаги 9 та хонадонга кириб, мавжуд вазият ўрганилганда, чиқиндиларнинг вақтида ташилмагани сабабли ахлат уюми тўпланиб қолгани аниқланди. Дўстобод шаҳри Қизил Шарқ кўчасидаги 3 та чиқиндихона тозаланди. Шунингдек, маҳаллалар кесимида кам таъминланган оилаларга нафақа пули ажратилиши, болалар спорт мактабида жиҳозлар етишмовчилигини бартараф қилиш, коллеж битирувчиларини ишга жойлаштириш бўйича муаммолар ҳал этилди.

Яна бир эътиборли томони, давлатимиз раҳбари томонидан мамлакатимизни 2016 йилда ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг асосий якунлари ва 2017 йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг кенгайтирилган мажлисида белгилаб берилган, ҳар бир хонадоннинг тадбиркорлик борасидаги имкониятларини ўрганиш, молиялаштиришни кенгайтириш билан боғлиқ муаммоларни ҳал этиш, тадбиркорларни ишонтириш ва уларга амалий ёрдам бериш борасида ҳам аҳоли вакилларига тегишли тавсиялар, тушунтиришлар бериб борилмоқда.

Биз юқорида санаб ўтган ижобий ечимлар Ишчи гуруҳ томонидан кўрилаётган чора-тадбирларнинг ўз кўзимиз билан кўрган кунлик лавҳалари, яъни амалга оширилаётган ишларнинг бир қисми, холос. Ҳали ҳудудда  республика даражасида ҳал қилиниши талаб этиладиган бир қатор муаммолар ҳам борки, депутатларимиз уларнинг ҳар бирини  ён дафтарларига алоҳида ёзиб боришмоқда, чунки мазкур қайдлар муаммоларга ечим топиш бўйича келгусида қабул қилинадиган янги қонун лойиҳаларини тайёрлашда устувор ўринни эгаллайди.

Аслиддин АЛМАРДАНОВ,

“XXI asr” мухбири

 

ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ

Парламентимиз қуйи палатасидаги O‘zLiDeP фракцияси аъзоси Зафар Ханиязов Чимбой тумани аҳолиси билан учрашди. Депутат тумандаги “Қизилўзак”, “Қамсариқ” ва “Тазғара” овул фуқаролари йиғинида истиқомат қилаётган аҳолининг шароити билан танишди, уларни қийнаётган муаммоларни бартараф этиш бўйича аниқ таклиф-тавсиялар берди.

Учрашувларда аҳолини ичимлик суви билан таъминлаб келаётган “ЭКОС” кран филиалини қайта таъмирлаш, ҳудуддаги 33-сонли мактабнинг иситиш тизимини яхшилаш, ички асфальт йўлларни қайта таъмирлаш каби муаммолар тегишли мутасадди ташкилотлар билан кенг муҳокама этилди. Шунингдек, “Тазғара” овул фуқаролар йиғини вакили М. Ерниязовнинг ўқувчиларнинг билим олиши учун 5-сонли мактаб­га дарсликлар етишмаслигини ва овулда кутубхона очиш кераклиги тўғрисидаги мурожаати юзасидан мутасадди идора раҳбарларига аниқ таклиф-тавсиялар берилди.

O‘zLiDeP Қорақалпоғистон Республикаси Кенгаши

Матбуот хизмати

ХОРАЗМ

– Президентимиз маърузаларида аҳоли орасига кириб бориб, халқ билан мулоқот қилиш инсон манфаатларини таъминлашнинг асосий омили экани бежиз қайта-қайта таъкидланмаяпти, – деди Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, O‘zLiDeP фракцияси аъзоси Клара Жумамуратова қўшкўпирликлар билан учрашувда. – Бугун бу фикрларнинг исботини яққол кўриб, ҳис қилиб турибмиз.

Таъкидлаш жоиз, Қўшкўпир вилоятдаги энг катта туманлардан бири саналади. Тумандаги 54 та маҳалла фуқаролар йиғинида 30 га яқин миллат вакиллари истиқомат  қилишади. Кейинги йилларда туман иқтисодий жиҳатдан ривожланиб, фермерлик ҳаракати, тадбиркорлик билан шуғулланиш авж олди. Аммо аҳолини ўйлантириб келаётган муаммолар ҳам кам эмас.

– Депутатлардан жуда миннатдормиз, – дейди Қўшкўпир шаҳарчасидаги “Маданият” маҳалла фуқаролар йиғини раиси Гулбаҳор Султонова. – Улар хонадонма-хонадон юриб, аҳолининг яшаш шароити билан яқиндан танишдилар, ҳуқуқий тарғибот олиб бордилар. Тадбиркорликка қизиққанларга кредит олиш, ҳунармандларга берилаётган имкониятлар ҳақида тушунчалар беришди.

Мафтуна РЎЗИМАТОВА

 

БУХОРО

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари ва сенаторлар 170  мингга яқин аҳоли истиқомат қилаётган Шофиркон тумани аҳолиси билан ҳам учрашдилар. Юзма-юз мулоқотларда иқтисодий инфратузилмани ва тадбиркорликни ривожлантириш, молия­-кредит муассасалари фаолиятини самарали ташкил этишни таъминлаш, савдо ва маданий-маиший хизмат кўрсатиш сифатини ошириш, аҳоли бандлигини таъминлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилаяпти. Ечимини кутиб турган муаммоларни жойида ҳал этиш бўйича аниқ чора-тадбирлар белгиланаяпти.

– Депутатлар билан мулоқот чоғида мева-сабзавот қуритиш ва қадоқлаш ускунасини олиб келиб ўрнатишда ёрдам сўрадим, – дейди тумандаги  “Бобур” фермер хўжалиги раҳбари  К. Ашуров. – Ушбу масала ижроси вилоят ва туман мутасаддилари томонидан назоратга олинди. Яқин орада тадбиркорлик фаолиятимни янада кенгайтириш имконига эга бўламан.

Тумандаги “Гамма-дельта” масъулияти чекланган жамияти раиси М. Бафоевнинг муҳим қурилиш ашёси – шлакоблок ишлаб чиқаришга мўлжалланган кичик корхона  барпо этиш учун ер ажратиш, Р. Нуров, С. Бердиев, А. Муҳсинов ва бошқаларнинг иссиқхоналар ташкил этиш, чорвачиликни ривожлантириш мақсадида банк муассасаларидан кредит ажратиш ҳамда Жўйнав сув иншоотини узлуксиз электр энергияси билан таъминлаш борасидаги мурожаатлари юзасидан ҳам аниқ таклифлар берилди.

Асхор  ИСТАМОВ,

“ХХI asr” мухбири

 

НАВОИЙ

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари ва Сенат аъзоларидан таркиб топган гуруҳ томонидан Навоий вилояти Хатирчи туманида аҳоли билан доимий мулоқот ўрнатиш, туманни ривожлантиришнинг муҳим вазифаларини ҳал этиш, одамларни ташвишлантираётган муаммоларни бартараф этиш борасида амалга оширилаётган ишларнинг ҳолати атрофлича ўрганилмоқда.

Аҳолининг олиб борилаётган ислоҳотларга муносабатини аниқлаш ҳамда уларни қийнаб келаётган масалаларни ҳал этишга кўмаклашиш мақсадида тумандаги барча аҳоли пунктлари ва маҳаллаларга, шунинг­дек, тадбиркорлар, фермерлар, хўжалик юритувчи субъектлар раҳбарлари, қишлоқ ва маҳалла фуқаролар йиғинлари раислари ҳамда фаоллари билан учрашувлар ўтказилди.

Хусусан, “Хонақа”, “Пулкан Шоир”, “Боғчакалон”, “Янгирабод”, “Кўксарой”, “Ўзбекистон”, “Олчинобод”, “Саховат” ва “Қорача” қишлоқ фуқаролар йиғинларидаги 481 та хонадоннинг ҳар бир вакили билан мулоқот олиб борилди. Ушбу учрашувлар давомида фуқаролар томонидан 500 га яқин муаммолар кўтарилди.

Жумладан, Хатирчи туманидаги “Учқора” маҳалла фуқаролар йиғинида истиқомат қилувчи фуқаролар Ж. Норқобилов ва Ж. Муродуллаевларга паррандачиликни ривожлантириш учун “Агробанк” АТБ туман филиали томонидан 5,4 млн. сўм миқдорида кредит берилишида амалий ёрдам кўрсатилди. “Бахчижар” маҳалла фуқаролар йиғинида яшовчи фуқаролар Қ. Бойитов ва У. Алиқуловаларнинг январь ойи учун тўланиши лозим бўлган пенсиясини тўлаб берилишидаги узилишлар бўйича мурожаати жойида кўриб чиқилиб, уларга нафақа пуллари тўлаб берилди.

Депутатлар ва сенаторлар томонидан жойлардаги учрашувларда туман аҳолиси томонидан кўтарилган масалаларнинг бартараф этилиши юзасидан мутасадди ташкилотларга тегишли кўрсатмалар берилди. Ишчи гуруҳи аъзолари томонидан фуқаролар кўтараётган қатор масалалар бўйича чуқур ўрганишлар давом этмоқда.

Жўрабек АСЛОНОВ,

O‘zLiDeP Навоий вилоят Кенгаши

Ёшлар билан ишлаш бўлими мудири

 

 

САМАРҚАНД

 

– Иштихон туманидаги “Қўрли” қишлоқ фуқаролар йиғини, “Соҳибкор” маҳалласи, “Тўра” ва “Тинибек” қишлоқларида бўлиб, мактаблардаги шароитлар, аҳоли турмуши тарзи билан танишяпмиз, – дейди самарқандликлар билан учрашган Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Меҳриддин Муҳаммадиев. – Ўрганишлар давомида электр энергияси таъминотидаги узилишлар, суюлтирилган газ баллонларининг ўз вақтида етказиб берилмаётгани, банк пластик карточкаларига оид муаммолар, қишлоқ йўлларининг яроқсиз аҳволга келиб қолганига гувоҳ бўлдик. Шу ўринда айтиш лозимки, электр энергиясидаги узилишлар сабаб ўқувчилар мактабларга келтирилаётган янги компьютерлардан фойдалана олмаяпти. Ҳолбуки, тумандаги 77 ва 69-сонли умумтаълим мактаблари компьютер синф­лари билан тўла жиҳозланган.

Таъкидлаш жоиз, туман аҳолисининг чорвачилик ва паррандачилик йўналишида янги корхоналар ташкил этишга қизиқиши юқори. Бу эса ветеринария соҳасининг талаб даражасида бўлишини тақозо этади, албатта. Аммо, туман ветеринария бўлими фаолияти ўрганилганда, қатор камчилик­лар аниқланди. Жумладан, 32 та пункт бино билан таъминланмаган, ветеринария  врачлари ўз уйларида, мослаштирилмаган жойларда фаолият юритаётганига гувоҳ бўлдик.

Туман миқёсида аниқланган камчилик­ларни бартараф этиш юзасидан тегишли идораларга, туман ва вилоят ҳокимликларига депутатлик сўровлари юборилди.

Муҳаббат РАВШАНОВА,

“ХХI asr” мухбири

 

ЖИЗЗАХ

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати раиси Ниғматулла Йўлдошев, сенатор ва депутатлар Ғаллаорол тумани аҳолиси билан учрашди. Мулоқотлар давомида кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари фаолиятини кенгайтириш, ер ажратиш, кредит олиш ва бошқа масалалар бўйича учраётган айрим муаммолар ҳақида фикр билдирилди. “Марварид нур” кичик корхонаси раҳбари Ихтиёр Холбўтаевнинг кредит олиш, “Олтин бошоқ садоси” фирмаси раҳбари Шавкат Собировнинг нон ишлаб чиқариш корхонаси учун ун фондини кўпайтириб бериш юзасидан қилган мурожаатлари жойида ҳал этилди.

– Президентимизнинг халқ билан мулоқот ўтказишни энг муҳим вазифа сифатида илгари сураётгани муаммоларимизни ҳал этишнинг мақбул йўли эканига яна бир карра амин бўлдим, – дейди “Музбулоқ-Ойбек” фермер хўжалиги раҳбари Абдували Пардаев. – Ишлаб чиқариш корхонаси қуриш учун хўжалигимиз ҳудудидан ер ажратиш бўйича мурожаатимиз кўпдан буён ҳал этилмай келаётган эди. Ушбу учрашувда мурожаатимизни қонуний ҳал этиш юзасидан кадастр хизмати раҳбарларига аниқ вазифа юклатилиб, ижроси вилоят ва туман раҳбарлари томонидан назоратга олинди.

Баҳром МИРЗАҚОБИЛОВ,

“ХХI asr” мухбири

ҚАШҚАДАРЁ

Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги O‘zLiDeP фракцияси аъзолари – Қаҳрамон Эргашев, Гулшана Худоёрова ва Ўткир Бўтаев Чироқчи тумани аҳолиси билан мулоқотда бўлиб, уларнинг турмуш шароитлари билан яқиндан танишдилар. Учрашувлар жараёнида аҳоли банд­лиги ва турмуш фаровонлигини ошириш борасида қилинаётган ишлар, маҳаллий ишлаб чиқаришни ривожлантириш орқали касб-ҳунар коллежларини битираётган йигит-қизларни қамраб олишга доир вазифаларни янада такомиллаштириш ҳақида сўз борди.

Депутатлар тумандаги 626 хонадонда бўлиб, аҳолининг яшаш тарзи, қандай иш билан бандлиги, уларни қийнаётган муаммоларни ўрганишди. Жойларда O‘zLiDeP фракцияси аъзолари билан бўлган суҳбатларда бир қатор камчилик ва нуқсонлар ошкора айтиб ўтилди. Кўтарилган долзарб масалаларнинг бир қисми жойида ҳал этилди, қолганлари бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқилиб, вилоят ва республика даражасида ҳал этилиши белгилаб олинди.

– Муаммоларга ечим топишнинг бу тарздаги усули ўзини тўла оқлаяпти, – дей­ди Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Қаҳрамон Эргашев. – Биз асосий эътиборни аҳолининг бандлигини таъминлаш борасидаги ишларни синчиклаб ўрганишга қаратдик. Чироқчи стоматология бўлимидаги бўш ўринга техник мутахассис, озиқ-овқат бозорига назоратчи, ҳуқуқшунос, фермер хўжаликларига ишчилар ишга жойлаштирилди. Оилавий тадбиркорликни ривожлантириш борасидаги ишларни янада жадаллаштириш мақсадида аҳолига чорва моллари, парранда боқиш, иссиқхона, асаларичилик, кўчатчиликни ривожлантириш мақсадида тижорат банкларидан молиявий кўмак олишларига амалий ёрдам берилди. Мактабларни иситиш учун кўмир таъминоти яхшиланди. Мамлакатимиз ҳудудидан ташқарида таълим олаётган фуқаролар тўлов контрактини тўлашлари учун контрактация масалалари ижобий ҳал этилди. Боқувчисини йўқотган, кам таъминланган оилаларнинг уйларига жиҳозлар олиб берилди. Ҳудуддаги қишлоқ врачлик пунктлари хоналарига қўшимча печлар ўрнатилиб, хоналарни иситиш йўлга қўйилди. Муолажа хоналари 16 хилдаги дори-дармонлар билан тўлдирилиб, рўйхатлар илова қилинди.

Сайфулла ИКРОМОВ,

“XXI asr” мухбири

СУРХОНДАРЁ

Ҳудудларда ижро ҳокимияти, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари, шунингдек, хизмат кўрсатиш идоралари ўз зиммаларига юклатилган вазифаларни қай даражада адо этишяпти? Аҳоли вакилларининг улар фаолиятига муносабати қандай? Фуқароларимиз ўзларини қийнаётган муаммолар ечими доирасида кимга мурожаат қилишмоқда ва мазкур мурожаатларнинг натижаси қандай бўляпти? Олий Мажлис Сенати аъзолари ва Қонунчилик палатаси депутатлари Денов туманини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, аҳоли турмуш даражасини янада яхшилаш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш борасидаги ишлар билан танишиш жараёнида мана шу каби долзарб масалаларда халқ билан мулоқот қилишяпти.

– Маълумотларга кўра, бугунги кунда Денов туманида 5775 та тадбиркорлик субъекти рўйхатдан ўтган бўлиб, улар қишлоқ хўжалиги, савдо, саноат, қурилиш  ва бошқа соҳаларда фаолият кўрсатиб келмоқда. Шу билан бирга айрим тадбиркорлик субъект­лари турли сабабларга кўра тугатилган. Албатта, бу каби муаммоларни чуқур таҳлил қилиб, уларни бартараф этишда аввало ҳудудий ижро органлари, ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари фаоллигини ошириш бугунги муҳим вазифалар қаторига киради, – дейди Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги O‘zliDeP фракцияси аъзоси Абдуқодир Тошқулов.

– Қишлоғимизда аҳолига замонавий хизмат кўрсатишни мўлжаллаб, иккита бино тиклагандик. Аммо, иншоотлардан қайси йўналишда фойдаланишни билмаганимиз, фаолиятни қонуний расмийлаштириш тартиб ва таомилларидан бехабарлигимиз, тўғриси, баъзан айрим идораларда саволларимизга батафсил жавоб ололмаганимиз сабабли иш шу жойда тўхтаб қолганди, – дейди тумандаги Ҳазорбоғ қишлоқ фуқаролар йиғини ҳудудидаги “Жаматак”  маҳалласида яшовчи Каримқул Шодиев. – Мана, депутатларимиз ёрдами, йўл-йўриқлари ва қўллаб-қувватлашлари туфайли куни кеча “Усмонбек Шодиев” оилавий корхонасини тегишли тартибда давлат рўйхатидан ўтказдик. Эндиликда корхонамизда 4 нафар оила аъзоларимиз билан бирга 6 нафар маҳалладошимиз ҳам доимий иш ўрнига эга бўлди.

Денов туманидаги 17-сонли ихтисос­лаштирилган мактаб-интернатида ўқитувчи ва ўқувчилар билан бўлиб ўтган мулоқот чоғида замонавий таълим стандартларини амалиётга татбиқ этиш, педагог кадрларнинг касбий малакаси, муассасада яратилган шарт-шароитлар атрофлича ўрганилди. Ўзаро суҳбатларда мавжуд камчиликлар ва уларни бартараф этиш юзасидан амалий таклифлар билдирилди.

– Мактабимизнинг ўқув биноси, ошхона, ётоқхоналаримиз ҳам  мослаштирилган биноларда фаолият кўрсатяпти. Бу эса таълим стандартлари талабларига зид. Шундан келиб чиқиб, ушбу масалада ёрдам зарурлигини бугун депутатларимизга айт­дик, – дейди мактаб-интернат директори Алимардон Жумаев.

Чиндан ҳам ҳаётимизда, турмушимиз, меҳнат фаолиятимизда бугун катта-кичик муаммолар бор. Ана шундай камчилик, нуқсонлардан холи бўлиб, янаям обод ва фаровон жамият барпо этиш эса жамоатчилик назорати билан боғлиқдир.

Муҳиддин ЖАББОРОВ,

“XXI asr” мухбири

 

СИРДАРЁ

Парламент қуйи палатаси депутатлари иштирокида Сирдарё вилоятининг Боёвут туманида давом этаётган очиқ мулоқотларда давлат идоралари ва уларнинг раҳбарлари аҳоли билан доимий, яқиндан муносабат ўрнатиши ҳудудларни ҳар томонлама ривожлантириш, муаммоли масалаларни жойида ҳал этишга хизмат қилиши бот-бот таъкидланмоқда.

Сенаторлар ва Қонунчилик палатаси депутатлари иштирокида дастлабки куннинг ўзида тумандаги 7 та маҳаллада ўрганишлар ўтказилиб, аҳоли мурожаатлари юзасидан тегишли ташкилотларга кўрсатма, таклифлар берилди.

– Бўлиб ўтаётган учрашувларда нафақат давлат ва жамоат ташкилотлари вакиллари, балки тадбиркорлар, фермерлар, маҳалла фаоллари ўзларининг фаолиятларига тўсиқ бўлаётган масалаларни атрофлича билдириб ўтмоқдалар, – дейди Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Бекзод Артиков. – Бу жараён мулоқотларда ҳозир бўлган давлат идоралари вакиллари билан биргаликда мазкур муаммоларни жойида ҳал этишнинг муҳим омили бўлмоқда.

Норинисо ҚОСИМОВА,

“XXI asr” мухбири

АНДИЖОН

– Давлат ва жамоат ташкилотлари, маҳаллалар, таълим ва тиббиёт муассасалари фаолияти билан танишдик, – дейди Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Тўлқинжон Каримов. – Хонадонларга кириб, аҳоли билан суҳбатлашяпмиз. Хусусан, “Назармаҳрам” қишлоқ фуқаролар йиғинидаги “Қўрғонча” маҳалласида бўлиб, аҳоли билан мулоқот қилдик. Айрим муаммолар, аҳоли турмуш даражасини оширишга тўсиқ бўлаётган камчилик ва нуқсонлар ҳақида фикрлашдик.

– Қонун ижодкорларининг ташрифи шаҳрихонликларни қувонтириб юборди, – дейди “Ҳақиқат” қишлоғида яшовчи ҳунарманд Абдурасул Зокиров. – Ичимлик суви таъминотини яхшилаш, бандлик, ички йўлларни тартибга келтириш масалаларининг ўрганилаётгани,  тиббиёт соҳасини такомиллаштириш юзасидан таклифлар белгилангани одамларнинг дунё­қараши ва ҳаётга муносабатини ўзгартирмоқда.

O‘zLiDeP Андижон вилояти Кенгаши Матбуот хизмати

НАМАНГАН

– Учрашувларни Чуст туманидан бош­ладик, – дейди O‘zliDeP вилоят Кенгаши раиси, Олий Мажлис Сенати аъзоси Солижон Мўминов. – Боғи Эрам, Навбаҳор,  Деҳқонобод ҳамда Хўжаобод маҳалла фуқаролар йиғинларида уйма-уй юриб, 41 та хонадонга кириб бордик, мулоқотлар ўтказдик. Суҳбат давомида коллеж битирувчиларини иш билан таъминлаш, электр,  газ таъминотидаги камчиликлар, ички йўлларни асфальт­лаш, ер участкаси ажратиш, аҳолига сифатли транспорт хизмати кўрсатиш, имтиёзли тиббий ёрдам олиш, қорамол, парранда  харид қилиш, иссиқхона ташкил этиш учун тижорат банклари томонидан берилаётган кредитларни нақд пул тарзида ёки банк пластик карточкасига тушириб берилиши масалаларида мурожаатлар бўлди.

Мулоқот давомида билдирилган бундай  таклифлар юзасидан амалий чоралар кўрилди, 6 та хонадонга қорамол сотиб олиш учун, 7 тасига лимонарий ва бошқа турдаги томорқа иссиқхоналарини ташкил этиш учун кредит олишда “Микрокредитбанк”нинг туман филиали орқали амалий ёрдам кўрсатилди. 21 та хонадон аҳлига тадбиркорлик бўйича тегишли ҳуқуқий маслаҳатлар берилди.

– Мен “Наврўз” МФЙда истиқомат қилувчи 30 та оила соҳиблари билан мулоқот ўтказдим, – дейди Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги O‘zLiDeP фракцияси аъзоси Наргиз Халилова. – Маҳалла аҳлининг таъкидлашича, туман ҳокимининг қарори билан 1995 йилда мактаб қурилиши учун ер майдони ажратилган, қисман қурилиш ишлари ҳам бошланган, бироқ бу иш охирига етказилмаган. Ўқувчиларнинг 3-5 километр йўл юриб, шаҳар марказидаги мактабга қатнаши эса болаларга ва уларнинг оилаларига қийинчилик туғдираётир. Ушбу масала туман ҳокимлигига, халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш бўлимига ижобий ҳал қилиш учун берилди.

– Биз депутатларимизнинг бу мулоқотларидан беҳад мамнун бўлдик, –дейди “Садача” маҳалласида истиқомат қилувчи Эргашали Азизов. – Электр ва ичимлик суви таъминотидаги муаммоларни айтдик. Улар эса шу куннинг ўзида туман ҳокимлигига, коммунал хизмат идораларига тегишли тавсияларни беришди.

– Қишлоғимизга парламентдаги партиямиз вакиллари Раҳимжон Ҳакимов, Наргиз Халилова ва Иброҳим Ҳожиевлар келишди, – дейди “Баймоқ” шаҳарча фуқаролар йиғини раиси Мавлуда Имомова. – Улар “Баймоқ”, “Истиқлол”, “Дам”, “Шўрбулоқ” маҳалла фуқаролар йиғинларида уйма-уй юриб, 55 та хонадон вакиллари билан мулоқот ўтказиб, амалий чоралар кўришди, жумладан, мурожаатлар юзасидан 5 та хонадонга қорамол сотиб олиш, 5 та хонадонга лимонарий ва бошқа турдаги иссиқхоналар ташкил этиш учун кредит олишда “Агробанк”нинг туман филиали орқали амалий ёрдам берилди.

Комилжон ФАЙЗИЕВ,

O‘zLiDeP Наманган вилоят Кенгаши

Матбуот хизмати ходими

БУХОРО ВИЛОЯТИ: ҚВПлардан кўнгил тўлаяпти...МИ?

“...бугун замон ўзгармоқда, одамларнинг талаби ошиб бормоқда. Халқимизнинг тиббий маданияти юксалиб, энг сўнгги усул ва русумларда тиббий хизмат кўрсатилишини истайди. Бизга шу ҳам бўлаверади, деган тушунча энди ўз умрини ўтаб бўлди. Бу барча соҳалар қатори тиббиёт соҳасига ҳам бевосита дахлдор”.

 

Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг 2017 йил 5 январь куни соғликни сақлаш соҳасининг
бир гуруҳ етакчи мутахассислари билан ўтказган учрашувдаги маърузасидан.


 

 

Кейинги йилларда мамлакатимизда аҳолига кўрсатилаётган тиббий хизмат сифатини тубдан яхшилаш, соғлиқни сақлаш соҳасидаги ислоҳотларни чуқурлаштириш, тиббий-профилактика ишларини жаҳон андозалари даражасида ташкил этишга жиддий эътибор қаратилмоқда. Бу, албатта, бежиз эмас. Зеро, инсон саломатлиги ҳеч нарса билан қиёслаб бўлмайдиган бебаҳо бойликдир. Уни кўз қорачиғидек асраш эса, аввало ўзимиздан, шунинг баробарида оқ халатли шифокорлардан катта масъулият талаб этади. Маълумотларга қараганда, бугунги кунда биргина Бухоро вилоятида 4 минг 842 нафар малакали врач, 21 мингдан ортиқ ўрта махсус тиббиёт ходимлари фаолият юритишмоқда.

Бухоро шаҳридаги 1-сон 250 қатновга мўлжалланган оилавий поликлиника


 

Шунга мос равишда вилоятда мавжуд қишлоқ врачлик пунктлари 276 тани ташкил этади. Улар орқали аҳолининг 70,2 фоизига бирламчи тиббий-санитария хизмати кўрсатилаяпти. Биз бугун ана шу хусусда сўз юритмоқчимиз.

Ҳудуддаги қишлоқ врачлик пунктларининг 177 таси ёки 64,1 фоизи янги ва замонавий, 99 таси эса мослаштирилган биноларда жойлашган. Барчаси электр энергия ва тоза ичимлик суви билан таъминланган, 249 та қишлоқ врачлик пункти компьютер интернет тармоғига уланган, 273 тасида GSM мобиль алоқа воситаси ишлаб турибди. Яна бир нарсани алоҳида таъкидлаб ўтмоқ жоиз, мазкур пунктларда замонавий физиотерапия, лаборатория, ЭКГ хизмати, муолажа хоналари ташкил этилган. 136 тасида дорихона шохобчалари, 276 тасида эса фитобарлар фаолият юритмоқда.

Буларнинг ҳаммаси мақтовга лойиқ, албатта. Лекин ҳолва деган билан оғиз чучимайди-да. Хўш, вилоятда яшовчи қишлоқ аҳолисининг барча қатлами замонавий тиббий хизмат билан тўлиқ қамраб олинганми? Бу борада ечимини кутиб турган қандай муаммо ва камчиликлар мавжуд? Уларни бартараф этиш учун нималарга эътибор қаратмоқ лозим?

Фикримизни Жондор туманидан бош­ласак. Ҳудудда 167 минг киши истиқомат қилади. Уларга 1 500 нафар тиббиёт ходими, жумладан, 270 нафар олий маълумотли шифокор хизмат кўрсатади. Тўғри, туманда даволаш-профилактика ишларини йўлга қўйиш, қўшимча тиббиёт муассасалари барпо этиш бўйича тилга олса арзирли ютуқлар оз эмас. Хусусан, туман тиббиёт бирлашмаси қошидаги “Тез ёрдам” бўлими биносининг инвес­тиция дастури доирасида жадал барпо этилгани ва 2017 йил арафасида фойдаланишга топширилгани, “Nissan” русумли янги замонавий хизмат машинаси билан таъминлангани, шунингдек, тезкор даволаш-профилактика тадбирларининг ўтказилаётгани диққатга моликдир.

“Саломатлик – 3” лойиҳасини амалга ошириш вилоят ҳудудий бюросидан хабар қилишларича, биргина шу мақсад учун ўтган йили 2 миллиард сўмдан зиёд маблағ сарфланиб, Вобкент тумани, Когон ва Бухоро шаҳарларидаги кўп тармоқли марказий поликлиникалар халқаро андозаларга мос замонавий рентген ускуналари, қатор тиббиёт муассасалари тегишли даволаш жиҳозлари билан таъминланди. Табиийки, улар орасида Жондор тумани ҳам бор. Айни кунда тумандаги мавжуд 26 та бирламчи тиббий хизмат кўрсатиш пункти зарур дори-дармон ва асбоб-
ускуналар билан тўлиқ таъминланган. Бир қарашда ҳамма иш рисоладагидек кетаётганга ўхшайди.  Аслида-чи?

Коса тагида нимкоса бор. Мана, биз туман марказидан салкам 20 чақирим узоқликда жойлашган Қароли қишлоқ фуқаролар йиғинига қарашли Оғар қиш­лоқ врачлик пунктидамиз. Тўғри, бу ерда асбоб-ускуналар ҳам, тиббиёт ходимлари ҳам етарли.  Бироқ ҳудуддаги Янгибозор, Чандир, Оғар, Кулончи қишлоқларида истиқомат қилувчи 10 мингдан ортиқ кишига атиги битта пункт орқали “тиббий хизмат” кўрсатилмоқдаки, буни тасаввурга сиғдириш маҳол. Ўзингиз ўйланг, зарурат туғилганда беморларни тиббий кўрикдан ўтказиш учун неча кун керак бўлади?  Шу ўринда яна бир мисол. Ромиш қишлоқ фуқаролар йиғинига қарашли Оқтепа, Беклар, Работ, Қозақон, Хушкони  қишлоқлари ҳам туман марказидан 18-20 чақирим олисда жойлашган. Бундай вазиятда қишлоқ фуқароларига, улар орасида  оғир хасталикка чалинган беморлар, ёши улуғ қариялар, ҳомиладор аёллар ҳам бор, ўз вақтида тез тиббий ёрдам кўрсатилишига ишониб бўлмайди. Тўғри, ҳозирда Қароли, Далмун ва Хумдонак қишлоқ фуқаролар йиғинлари “РАФ” русумли транспорт воситалари билан таъминланган, марказий шифохонадаги “Тез ёрдам” шохобчасида замонавий
реономобиль ишлаб турибди.

Соғлиқни сақлаш муассасалари моддий-техник базасини мустаҳкамлаш диққат марказида турган масалалардан биридир. Тиббиёт бирлашмаси янги бинода фаолият юрита бошлади. Туғруқ  мажмуаси, юқумли касалликлар шифохонаси, бир қатор поликлиникалар  мукаммал таъмирдан чиқарилди. Айтишларича, “103” – тез ёрдам хизматига ҳар кеча-кундузда 90-100 га яқин чақириқ қайд этилар экан. Уларга ҳозиржавоблик билан муносабатда  бўлиш, фуқароларнинг мушкулини осонлаштиришга ҳаракат қилинмоқда. Бу яхши, албатта. Бироқ... тиббиёт соҳасидаги айрим камчилик ва нуқсонлар фуқароларнинг ҳақли эътироз­ларига сабаб бўлаётгани ҳам сир эмас.

– Чорзона шаҳарча фуқаролар йиғини раиси сифатида фаолият юритаётганимга салкам бир йил бўлди, – дейди суҳбатдошимиз Ф. Чориев. – Ҳудудимизда  2 минг 705 нафар киши истиқомат қилади. 574 та оиланинг кундалик ташвишлари менинг зиммамга ҳам катта масъулият юклайди. “Қарс икки қўлдан чиқади”, деган гап бор. Бу бежиз айтилмаган. Токи маҳаллий бошқарув органлари, тегишли мутасадди ва жамоат ташкилотлари бир ёқадан бош чиқариб ҳаракат қилишмас экан, муаммолар муаммолигича қолаверади. Қаранг, тўрт мингдан зиёд фуқаро истиқомат қиладиган Мохон, Чорзона, Чандир, Сепатта қишлоқлари ҳудудида биттагина тиббиёт пунктининг хизмат кўрсатаётгани ташвишли ҳол эмасми? Қолаверса, “Тез ёрдам” машиналарининг тиббий чақириқларга ҳар доим ҳам ўз вақтида етиб бормаётгани, айрим қиш­лоқ шифохоналари биносининг ўта таъмирталаб бўлиб қолгани ҳам ачинарли ҳолдир. Сўзимиз исботи сифатида Довуд маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудидаги қишлоқ врачлик пунктини олиб кўрайлик. Мактабгача таълим муассасаларидан бирининг эски, кўримсиз биносига жойлаштирилган ушбу даволаш масканининг ўзи ёрдамга муҳтож. Шундай экан, ким ҳам унга шифо истаб боради?

Мазкур тиббиёт пункти бир йўла 5 та – Яккатут, Хўжа Ҳайрон, Аскарча, Болин, Довуд қишлоқларига хизмат кўрсатади. Таассуфки, 2 минг 270 нафар аҳоли эҳтиёжи учун бирорта ҳам транспорт воситаси  ажратилмаган. Расмий маълумотларда  эса Бухорода  қишлоқ врачлик пунктлари ва тез тиббий ёрдам хизматини йўлга қўйиш, шифокорларнинг билим ва малакасини такомиллаштириш бўйича ўзига хос тажриба шакллангани бот-бот таъкидланади. Майли, бунга ҳеч қандай эътироз йўқ. Фақат ўша ибратли тажриба олис ва чекка ҳудудларда ҳам кенг жорий этилса, нур устига аъло нур  бўларди.

Бинобарин, жойлардаги мавжуд қиш­лоқ шифохоналари билан тўла мақтанишга ҳали эрта. Когон тумани вилоят маркази билан шундоққина ёнма-ён жойлашган. Ҳудуддаги     бирламчи тиббий шифохоналар фаолияти билан яқиндан танишган киши уларнинг хизмат даражаси давр талабидан орқада қолаётганига тўла ишонч ҳосил қилади. Когонлик фаоллардан бири,  “Нуроний” жамғармасининг Хўжа Якшаба қишлоқ фуқаролар йиғини қошидаги жамоатчилик маркази раиси Абдулла Чўлиевнинг куюниб айтишича, 4-5 йил аввал бу ерда  қишлоқ врачлик пункти  ташкил этилган, номаълум  сабабларга кўра унинг фаолияти тўхтатиб қўйилган.

– Мутасадди ташкилот ва муассасаларнинг  раҳбарларига мазкур тиббиёт шохобчасини сақлаб қолиш ҳақида бир неча бор ёзма ва оғзаки мурожаат қилдик. Лекин бирортаси ҳам ижобий натижа бергани йўқ, – дейди Абдулла ака. –  Хўжа Якшаба қишлоқ фуқаролар йиғинига қарашли Нишовур, Туни Ироқ, Ҳавзак тепа, Элоч, Пераста қишлоқларида истиқомат қилувчи уч мингдан зиёд киши ўз ҳудудларидан анча олисда –  Галажўйда  жойлашган ягона Тайтал тиббиёт маркази хизматидан фойдаланишга мажбур бўлаяпти.  Қолаверса, шу яқин атрофдаги  Қуйи Хонзе, Юқори Хонзе, Водекчи, Дегрез, Яғлов, Арабхона қишлоқларида яшовчи одамлар 8-10 чақирим олисда жойлашган Когон қишлоқ фуқаролар йиғинига қарашли Уйрот қишлоқ врачлик пунктига  қатнаб, анча сарсон бўлишмоқда. Турган гапки, ўз дардига даво излаган фуқаролар орасида 80 ёшни қоралаб қолган хонзелик Қурбон Саъдуллаев, водекчилик Холмурод Салимов сингари хаста, нуроний отахонлар ҳам бор.

Афсус... Ваҳоланки, бир пайтлар Хонзе қишлоқ врачлик пункти фаолият юритган тўрт хонали чоғроққина бино ҳамон бўм-бўш турибди. Уни қайта таъмирлаш ва даволаш муассасаси сифатида фойдаланиш ҳеч кимнинг хаёлига келмаётир. Туман марказидан ўттиз чақирим олисда жойлашган Дегрез қишлоғида яшовчилардан ҳам шунга ўхшаш эътирозларни эшитдик.

Ана холос! Кўринадики, бир пайтлар Хонзе қишлоқ врачлик пункти фаолият юритган тўрт хонали чоғроққина бино ҳамон бўм-бўш турибди. Уни қайта таъмирлаш ва даволаш муассасаси сифатида фойдаланиш ҳеч кимнинг эсига келмаётир. (Бинонинг ҳозирги кундаги ички ва ташқи кўриниши).


 

– Уйротдаги тез ёрдам кичик станциясидан қишлоғимизгача бўлган масофа 15 чақирим, – дейди меҳнат фахрийси Қодир ота Зарипов. – Зарурат туғилганда “Тез ёрдам” машинасини соатлаб кутишга тўғри келади. Сабабини сўрасангиз, турли баҳоналарни рўкач қилишади.
Ё бензин, ё малакали шифокор йўқ...

Бу гапларга изоҳнинг ҳожати бўлмаса керак. Тумандаги Уйрот, Тайтал, Сиёзпаён, Мустақиллик қишлоқ врачлик пунктлари томонидан 5 тадан 15 тагача қишлоққа тиббий хизмат кўрсатилади. Гарчи ҳудуддаги Янги ҳаёт, Уйрот, Геофизика, Чуқуркўл сингари “Тез ёрдам” кичик станциялари ихтиёрида тўртта “Дамас” русумли автомашиналар бўлса-да, улардан унумли фойдаланилмаётир. Энг ачинарлиси, мавжуд пунктлар лаборатория-таҳлил воситалари, замонавий диаг­ностика ускуналари билан тўлиқ жиҳозланмаган, уларни ишлатадиган малакали мутахассислар етарли эмас. Қолаверса, ихтисослаштирилган тиббиёт марказлари, хотин-қизлар учун махсус поликлиникалар ташкил этиш масаласи ҳамон пайсалга солинаётганига нима дейсиз?

Тиббиётдаги шу ва шу каби муаммолар инсон манфаатларига тўла дахлдорлиги  давлатимиз раҳбарининг 2017 йил
5 январь куни соғлиқни сақлаш соҳасининг бир гуруҳ етакчи мутахассислари билан ўтказган учрашувида алоҳида тилга олиб ўтилган эди.  Шавкат Мирзиёевнинг Ўзбекистон Республикаси Президенти лавозимига  киришиш тантанали маросимига бағишланган Олий Мажлис палаталарининг қўшма мажлисидаги нутқида баён қилинган қуйидаги фикр-мулоҳазалар ҳам ўз мазмун-моҳияти билан тиббиёт ходимлари фаолиятига тўла тааллуқлидир: “Биз учун бебаҳо бойлик бўлган инсон саломатлигини асраш мақсадида соғлиқни сақлаш соҳаси, энг аввало, унинг бирламчи бўғинидаги бўлинмалари ва қишлоқ врачлик пунктлари фаолиятини тубдан такомиллаштириш, тез тиббий ёрдам ва юқори технологиялар асосида хизмат кўрсатадиган, ихтисослашган махсус марказларни янада ривожлантириш юзасидан чора-тадбирлар комплексини амалга ошириш ҳукуматнинг эътибор марказида бўлиши даркор”.

“Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили”да белгиланган устувор вазифаларнинг амалдаги ижросини таъминлаш ҳар биримиздан катта масъулият талаб этади. Яъни бу борадаги ислоҳотларнинг самараси асосан ўзимизга боғлиқ. Бинобарин, барча бўғиндаги раҳбарлар янгиланиш ва ўзгаришлар моҳиятини теран ҳис этиб, шу асосда иш юритишлари, омманинг мушкулини осон қилиш учун ғайрат ва ташаббускорликни янада оширишлари лозим. O‘zLiDeP  дастурида тиббий хизмат сифати ва маданиятини ошириш масаласига алоҳида ўрин ажратилгани ҳам бежиз эмас. Унутмайлик, соғлом ҳаёт умр зийнати ва бардавомлигини белгилайдиган асосий мезондир.

Асхор ИСТАМОВ,
Носир ТОШЕВ,
“ХХI asr” мухбирлари.


УЛУҒ МАҚСАДЛАРГА ҲАМОҲАНГ

Бир пайтлар истиқлолимизни кўролмайдиган кимсалар Оролбўйи халқи экологик ҳалокат исканжасида қолиб кетишини томошабин бўлиб кузатганида Биринчи Президентимиз Ислом Каримов ва ҳукуматимиз етакчиси Шавкат Мирзиёевнинг денгиз остонасидаги ҳаётга иккинчи нафас бахш этиш, йирик макроиқтисодиётни яратиш, аҳоли турмуш даражасини ошириш борасида қилган беқиёс ишларини бир лаҳза ҳам унутмаймиз.

Таҳликали тўқсонинчи йилларнинг ўрталарида Марказий Осиё давлатлари раҳбарлари икки бора Нукусга йиғилгани, БМТнинг собиқ Бош котиби Пан Ги Мун жанобларининг Мўйноқда бўлиши, Орол бўйича Урганч конференцияси белгилаган чоралар, минтақамизда жаҳон кимё саноатининг гигант корхоналари фаолият бошлагани бу нуқтаи назарнинг нақадар тўғри бўлганини далиллайди.

Шу маънода Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг жойларда ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларнинг бориши, халқимизнинг ҳаёт даражаси ва сифати, бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишлари билан яқиндан танишиш, халқ билан учрашиш ва мулоқот қилиш мақсадида 20 январь куни бизнинг олтин бешигимиз бўлмиш Қорақалпоғистонга ташриф буюргани Аму соҳили аҳлини беҳад қувонтирди, ижтимоий ва иқтисодий турмушимизнинг барча соҳаларида янада юқори шижоат билан ишлашга, саноат, аграр шўъба, кичик бизнесда юксак марраларни эгаллашга руҳлантирди.

Қорақалпоғистон заминида биз саноат, қишлоқ хўжалиги соҳасида, мулкдорларимиз турмушида, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликда, туризм ҳамда бошқа жабҳаларда давлатимиз кўмагида қайсидир даражада қувончли натижаларга эришган бўлсак, барчасида O‘zLiDeP аъзоларининг ҳам муносиб улуши борлиги сир эмас.

Айни пайтда қайси бир йўналишда ишга солинмаган имконият бўлса ёки қайсидир муҳим жабҳа эътибордан четда қолган бўлса, ўзимизнинг, шу жумладан, партиядошларимизнинг ҳам камчилиги деб ўйлайман. Президентимиз Нукус, Хўжайли, Шуманай, Қанликўл ва бошқа ҳудудлардаги учрашувларда  ислоҳотларнинг пировард натижаларини одамлар ўз ҳаётларида ҳис этсин, бирор юртдошимиз ушбу янгиланиш­лардан четда қолмасин, дея таъкидлаб, ҳар биримизнинг олдимизга кечиктириб бўлмайдиган вазифаларни қўйди. Гап оддий болалар боғчаси, мактаб, коллеж, қишлоқ шифокорлик маскани ё гигант корхона бўладими, барчасида келажаги буюк Ўзбекистонга мос ва хос, улуғ мақсадларга ҳамоҳанг саъй-ҳаракатлар қилиш ҳақида бормоқда. Айниқса, бошланғич партия ташкилотлари, партия депутатлик гуруҳлари бу борадаги ишларини тубдан яхшилаши зарурлиги кундуздек равшандир. Давлатимиз раҳбари, парламентимиз, ҳукуматимиз халқ билан очиқ, самимий, фойдали мулоқотга киришган бир паллада партия ҳам бу каби долзарб йўналишларда янада фаолроқ ишлаши лозим.

Сарсенбой СЕЙИТНАЗАРОВ,
Тахтакўпир туманидаги
“Тайимбет” фермер хўжалиги раҳбари,
Ўзбекистон Қаҳрамони


Саҳифа 1 - 138

Joomla