Tuesday, Mar 28th

Last update07:51:18 AM GMT

You are here:

Жамият

МЕҲР-ОҚИБАТ, ФАРОВОНЛИК БАЙРАМИ



Бу йилги Наврўз байрами, муҳтарам Президентимиз таъкидлаганидек, барча шаҳар ва қишлоқларимизда умумхалқ сайиллари тарзида ўтаётгани унга ўзгача файз ва шукуҳ бағишлади.
Наврўз руҳи ва фалсафаси Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йилининг ғоя ва мақсадлари билан уйғун ва ҳамоҳанг равишда намоён бўлди.
Мухбирларимиз жойларда бўлиб, Наврўзи олам муносабати билан мамлакатимизнинг турли нуқталарида ўтказилаётган тадбирлар хусусида хабар берадилар.

АНДИЖОН__________

Вилоятнинг барча шаҳар ва туманларида Наврўз тантаналари давом этмоқда. Байрам қиёфаси акс этган тадбирлар партиямиз ходим ва фаоллари томонидан ўзгача кўтаринкилик билан ўтказилаётгани эътиборга молик.
Асака туманидаги 9-умумтаълим мактабида бўлиб ўтган Наврўз тадбирида  партиянинг вилоят ва Асака туман Кенгашлари томонидан миллий анъана ва қадриятларимизга бағишланган беллашув ташкил этилди. Тумандаги Отиш, Қўрғонолди, Полвон маҳаллалари ҳамда мазкур умумтаълим мактаби жамоалари иштирок этган мусобақада иштирокчилар 5 та шарт бўйича ўз иқтидор ва маҳоратларини намойиш қилдилар. Якуний натижага кўра, 9-умумтаълим мактаби жамоаси ғолиб деб топилди. Совриндорларга ташкилотчиларнинг диплом ва эсдалик совғалари топширилди.
Андижон индустриал педагогика коллежида эса ўқитувчи аёллар ўртасида миллий таом – палов тайёрлаш мусобақаси ташкил этилди. Ғолибликка муносиб кўрилганлар  партия вилоят Кенгаши ҳамда коллеж маъмурияти томонидан фахрий ёрлиқ ва эсдалик совғалари билан тақдирланди.
Қўрғонтепа Мурувват уйида бўлиб ўтган хайрия тадбирида  O‘zLiDeP Андижон вилоят Кенгаши фаолларидан ташқари вилоят ва маҳаллий ҳокимият органлари раҳбар ходимлари ҳам иштирок этиб, бу ердаги кемтик қалбларга малҳам бўлмоққа ҳаракат қилдилар. Андижон ҳарбий гарнизонининг “Ватан” ансамбли томонидан намойиш этилган байрам дастури барчага хуш кайфият бағишлади. Меҳмонлар муассасада болаларга яратилган шарт-шароитлар билан яқиндан танишдилар. Тадбир сўнгида Андижон ҳарбий прокуратураси, ҳарбий гарнизони томонидан тарбияланувчиларга байрам совғалари улашилди.
Зилола РАҲМОНОВА,
“XXI asr” мухбири

БУХОРО__________

Умумхалқ байрами – Наврўзи оламга пешвоз чиққан  1 миллион 850 мингдан кўпроқ киши истиқомат қилувчи Бухоро вилоятининг энг чекка ҳудудларидан бири – Пешку туманининг Жонгелди ҚФЙ аҳолиси ҳамда узоқ–яқиндан келган меҳмонлар иштирокидаги сайилга гувоҳ бўлган ҳар бир юртдошимизнинг қалби шукроналик ҳис-туйғуларига тўлди. Байрам тантаналари доирасида ҳудуддаги 24-умумтаълим мактабида ўтказилган ўзига хос учрашув айниқса мароқли кечди. Унда вилоят ҳокими Ўктам Барноев барчани  муборак айём билан чин қалбдан табриклади. Нуроний кексалар билан самимий мулоқотда бўлди. Шу ернинг ўзида ҳудуддаги 25 нафар кам таъминланган оила аъзоларига ҳомийлик ёрдами кўрсатилди.
Бухоро шаҳрида ташкил этилган халқ сайли Арк қўрғони, “Кўҳна ва боқий Бухоро” маданий маркази, Лабиҳовуз мажмуаси, Марказий истироҳат боғи, ибн Сино номидаги Фавворалар майдонини қамраб олди. Байрам тантаналарида  бухорча лапарлар янгради, миллий-маданий марказлар томонидан тайёрланган ширин-шакар таомлар, пишириқлар, халқ амалий санъати намуналари кўпчиликнинг диққатини ўзига тортди.
– Маҳалламиз аҳолиси билан байрам тантаналарида иштирок этиб, қалбимиз завққа тўлди, – дейди Бухоро шаҳридаги 5-МФЙ раиси, O‘zLiDeP фаоли Асқар Розиқов. – Арқон тортиш, кураш, дорбозлар чиқишларини кўриб, миллий қадриятларимиз нақадар умрбоқий эканлигига яна бир марта амин бўлдик.
Асхор ИСТАМОВ,
“XXI asr” мухбири

НАВОИЙ__________

O‘zLiDeP вилоят Кенгаши томонидан Навоий шаҳридаги Меҳрибонлик уйида “Наврўз – меҳр-оқибат, ҳамжиҳатлик, инсонийлик, бағрикенглик ва бунёдкорлик байрами” шиори остида байрам тадбири ўтказилди.
Муассаса тарбиячилари ва тарбияланувчилари томонидан саҳналаштирилган лапарлар, аскиялар, полвонлар беллашуви ва бошқа миллий ўйинлар барчага манзур бўлди.
* * *
Наврўз айёми муносабати билан  O‘zLiDeP вилоят Кенгаши яна бир тадбир ташаббускори бўлди. Навоий шаҳридаги 1-сонли академик лицейда “Наврўз – меҳр-мурувват ва спорт байрами” шиори остида фахрийлар ўртасида шахмат мусобақаси ташкил этилди. Унда вилоятнинг барча туман ва шаҳарларидан 30 нафардан ортиқ кекса ёшдаги ашаддий шахмат мухлислари иштирок этишди. Ўзига хос мусобақада лицейнинг энг яхши ўқувчиларига истисно тариқасида қатнашишга ижозат ҳам берилди.
Муросасиз кечган “ақл жанги” ғолибларига фахрий ёрлиқ, пул ва қимматбаҳо совғалар топширилди.
Азамат САФАРОВ,
“XXI asr” мухбири

ЖИЗЗАХ__________

Наврўзолди тайёргарлик жараёнида ўтказилган умумхалқ ҳашарида минглаб юртдошларимиз ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш ишларида фаол иштирок этдилар. Умумий уйимиз бўлган Ўзбекистон – қўни-қўнжини тўлдирган сепи билан келаётган фасллар келинчаги – Баҳорни кутиб олишга муносиб гўшага айлантирилди. Энг муҳими,  тинч-осуда ҳаётимизнинг, фаровон турмушимизнинг қадрига етиб, тили-ю дилида шукроналик билан яшаётган халқимизнинг қалбига олам-олам қувонч келтирди, Наврўз. Чунки, доно халқимиз топиб айтганидек, озод ва обод элга байрамлар ярашади-да. Қувонарли томони, ушбу умумхалқ ҳашарида O‘zLiDeP Жиззах вилоят Кенгаши аппарати ходимлари, партия  “Ёшлар қаноти” аъзолари ҳам фаол иштирок этдилар.
Бугунги кундан ризолик, эртанги кунга бўлган ишонч Жиззах шаҳри, Зомин-у Бахмал тоғлари, Янгиобод, Ғаллаорол, Фориш адирлари, Мирзачўл, Дўстлик, Зарбдор, Зафаробод, Пахтакор ҳудудлари, Арнасой кўллари бўйида ташкиллаштирилган умумхалқ байрам сайилларида яққол намоён бўлиб турди. Вилоятда истиқомат қилаётган 30 дан ортиқ миллат вакиллари ўз миллий урф-одатлари ва анъаналари, маданияти, санъатини намойиш этдилар. Дошқозонларда қайнаётган сумалак, норин ва бошқа баҳорий таомлардан баҳраманд бўлдилар. Халқ ўйинлари, айтишувлар, кураш-у кўпкари байрамга ўзгача шавқ бағишлади. Шу билан биргаликда, кекса нуронийлар, ижтимоий ҳимояга муҳтож оилалар ҳолидан хабар олинди. Эрта тонгдан то шомгача давом этган байрам тантаналаридан ҳеч бир маҳалла, ҳеч бир оила аъзолари четда қолмади.
Гарчи, кўклам юртимизга анча олдин ташриф буюрган бўлса-да, айнан Наврўз тантаналарида барча жиззахликлар илк бора асл Баҳорнинг қутлуғ қадамларини чуқур ҳис қилишган бўлса, ажаб эмас.
Баҳром МИРЗАҚОБИЛОВ,
“XXI asr” мухбири
* * *
O‘zLiDeP Жиззах вилоят Кенгаши томонидан байрам муносабати билан боқувчисини йўқотган ва кам таъминланган оилалар ҳолидан хабар олиш, уларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш мақсадида  Пахтакор туманида  “Қарияларимиз – хонадонларимиз файзи-фариштаси” мавзусида тадбир бўлиб ўтди.
Зотан, “Савоб ишни ҳар ким қилиши керак, савоб ишни ҳар куни қилиш керак” эзгу шиори моҳиятида шу даъват ётади. Шу боис партия вилоят Кенгашининг “Аёллар қаноти” фаоллари ва Фермерлар кенгашининг туман бўлими кексаларнинг ҳолидан хабар олиб, уларга ҳамиша эътибор ва эъзоз кўрсатиб келмоқда. Бугунги тадбир шу ва шу каби эзгу ниятларнинг узвий давомидир.
Тадбирда нуроний отахон ва онахонларимиз давлатимиз раҳбарининг кексаларга кўрсатаётган алоҳида эътиборидан хурсанд эканликларини айтиб, юртимизга тинчлик-омонлик тиладилар. Тадбир доирасида фаоллар кам таъминланган оилаларга совға-салом ҳадя этишди .
Шоира ҲАСАНОВА,
O‘zLiDeP Жиззах вилоят
Кенгаши бўлим мудири

 

ҚАШҚАДАРЁ__________

Наврўз сайли Қашқадарё устида қад ростлаган муҳташам Амир Темур кўприги ёнида бунёд этилган соҳил бўйида бошланди. Байрам дастурида маҳаллий санъаткорлар, истеъдодли ёш хонандалар ва фольклор-этнографик жамоаларининг чиқишларига кенг ўрин берилди.
– Буюк соҳибқирон бобомиз номи билан аталувчи, бир пайтлар Қашқадарёнинг икки қирғоғини бирлаштириб, халқаро ижтимоий-иқтисодий алоқаларга воситачи бўлган бу маскан қисқа фурсатда миллийлик ва замонавийликни уйғунлаштирган ҳолда мукаммал таъмирланди, – дейди вилоят Кенгаши депутати Мустафхон Султонов. –  Дарё сувининг тўлиб оқишини таъминлаш учун 3 та сунъий тўғон қурилди. Соҳилнинг икки томони воҳа аҳли ва хорижий меҳмонларнинг сайр қилиб, маданий ҳордиқ чиқаришлари учун обод ва сўлим масканга айлантирилди.
Сайилгоҳ узра саҳналар, ўтов ва кўшклар тайёрланиб, намунали хизмат кўрсатиш учун савдо расталари бунёд этилди. Вилоятнинг турли гўшаларидан келган қиз-жувонлар тонгга қадар Наврўзнинг тансиқ таоми бўлган сумалак пишириб, дас­турхонларга тортдилар. Исмалоқ, ҳалим, ичлики, кўчаош каби ҳар бир туманнинг ўзига хос миллий таомлари танлови, айниқса, қизиқарли бўлди. “Маҳалла” хайрия жамоат фонди бўлинмалари ва шаҳардаги 14 та маҳалла фаоллари томонидан миллий урф-одатларимиз, удумларимиз асосида  байрам дастурлари, “келин салом”, ”мучал тўй”, “ақиқа тўйи” ва бошқа маросимларни ўзида акс эттирган кўргазмали чиқишлар намойиш этилди. Тайёрланган махсус саҳналарда туркман, рус, тожик, татар, корейс, араб миллий маданият марказлари чиқишлари байрамга ўзгача шукуҳ ва файз бағишлади.
Шунингдек, ёш китобхонлар ўртасида ўтказилган китобхонлар кўрик-танлови ёшларда катта қизиқиш уйғотди. Ғолиб­лар вилоят ҳокимлигининг совғалари билан тақдирланди. Билим масканларида ёш ижодкорлар, истеъдодли йигит-қизлар иштирокида турли танловлар, беллашувлар, спорт мусобақалари ташкил этилди.  Вилоят ҳокимлиги ташаббуси билан кам таъминланган оилаларга қорамол, қўй-эчки, паррандалар Наврўз совғаси сифатида берилди. Кекса беморлар, ногиронларнинг ҳолларидан хабар олиниб, бир пиёла чой устида байрам дастурхони ташкил этилди. Вилоятдаги Меҳрибонлик ва Саховат уйларида маҳаллий санъаткорлар иштирокида байрам концертлари уюштирилди.
Сайфулла ИКРОМОВ,
“XXI asr” мухбири
СУРХОНДАРЁнинг барча ҳудудларида, меҳнат жамоаларида, маҳалла ва қишлоқларда ўтказилаётган байрам шодиёналари ранг-баранглиги одамларга бир олам завқ-шавқ улашди. Термиз отчопарида ишқибозлар ўзлари ясаган  камалак ранг варракларини  парвозга шайлаган бўлишса, бир томонда цирк томошалари томошабинларнинг ақлини шоширди.  Баҳорий куй-қўшиқлар, гўзал  рақслар ижро этилди. Йилбоши тантаналарини  барча ҳамжиҳатликда, якдиллик билан нишонладилар. Халқ сайли чин маънода дўстлик, меҳр-оқибат байрамига айланиб кетди.
– Халқимиз турмуш фаровонлиги йил сайин юксалиб бормоқда. Партиямиз мақсади, ғояларига ҳамоҳанг бундай янгиланишлар воҳамизда изчил амалга ошириб борилмоқда, – дейди O‘zLiDeP Сурхондарё вилоят Кенгаши раиси вазифасини вақтинча бажарувчи Алишер Рўзиев. – Масалан, вилоятимизда сўнгги 7 йил давомида 5 минг 795 та намунавий уй-жой барпо этилди. Жорий йилда эса уларнинг сони яна 1009 тага кўпайди. Қолаверса, Наврўз байрами арафасида муҳтарам Президентимизнинг кўрсатмасига биноан янгиланган лойиҳалар асосида 293 та арзон уй-жойлар қурилиши бошлаб юборилди. Шунингдек, 2017 йилда вилоятда саноат, қишлоқ хўжалиги ва хизмат кўрсатиш  соҳаларини ривожлантириш дастури бўйи­ча 1912 та лойиҳани амалга ошириш ва бунинг натижасида 17 минг янги иш ўринлари ташкил этиш кўзда тутилган. Шу кунларда партиямизнинг “Оилавий тадбиркорликдан – мустаҳкам оилага”, “Диплом билан – бизнесга” сингари истиқболли лойиҳалари ўтказилмоқдаки, булар ҳам пировардида вилоят иқтисодиётини янада мустаҳкамлаш, халқимиз турмуш фаровонлигини юксалтиришга хизмат қилади. Мазкур ишларга биз – 26665 нафар партия аъзолари, фаоллар ҳам муносиб ҳисса қўшамиз.
Айни байрам шодиёналарида вилоятнинг барча ҳудудларида хайрия тадбирлари амалга оширилди. Жумладан, Шўрчи туманидаги 50 нафар эҳтиёжманд оила фарзандларининг хатна тўйлари ўтказилиши ҳам байрамнинг юраклардан юракларга кўчган улуғ айём эканлигидан нишонадир.
Муҳиддин ЖАББОРОВ,
“XXI asr” мухбири

СИРДАРЁ__________

Бу йилги Наврўз тантаналари вилоятда ҳам аввалги йилларга қараганда ўзига хос тарзда нишонланди. Халқ сайли шаклида уюштирилган  турли тадбирлар бир-бирини узвий тўлдириб бордики, шубҳасиз,  аҳолининг завқ-шавқи, таассуроти шунга яраша бўлди. Бу борада вилоятда фаолият кўрсатиб турган турли миллат миллий-маданий марказлар вакилларининг тайёргарлиги мамнуният билан эътироф этилди.
Наврўз – саховат ва муруввати билан ҳам қадрлидир. Байрам кунларида кўп­лаб савобли ишлар  амалга оширилиши анъанага айлаган.  Шундай тадбирга кўп ташкилотлар қатори  “Гулистон нефтбазаси” унитар корхонаси мутасаддилари ҳам қўл урдилар. Гулистон маданият ва истироҳат боғида ёзилган дастурхонга нафақат ишчи-ходимлар, балки Болалар шаҳарчасидан жажжи меҳмонлар ҳам таклиф этилди. Корхона маъмурияти ва касаба уюшмаси маблағлари ҳисобидан 17 нафар ўғил боланинг суннат тўйи ўтказилди.
Гулистон шаҳар Маънавият ва маърифат маркази биносида эса O‘zLiDeP Сирдарё вилоят Кенгаши, вилоят ахборот-кутубхона маркази, Маънавият тарғибот маркази ва “Маҳалла” хайрия жамоат фонди вилоят бўлимлари билан ҳамкорликда  “Ўлкамизда Наврўзи олам” мавзусида бадиий кеча ўтказилди. Тадбирга партиянинг фаол хотин-қизлари ва  уй бекалари таклиф қилинди.  Аёлларга эҳтиром тарзида уюштирилган ушбу тадбирга  Муқимий номидаги мусиқали драма театри  актёрлари ўз чиқишлари билан ўзгача завқ бағишлади.
Норинисо ҚОСИМОВА,
“XXI asr” мухбири

ЭЗГУ АМАЛ ВА ФАЗИЛАТЛАР ЭЛЧИСИ



Шукуҳли фаслнинг ана шундай фараҳбахш ўйлари ила пойтахтимиздаги 2-Республика тиббиёт коллежига кириб борар эканмиз, ҳовли саҳнида миллий либосларга бурканган ўқувчи йигит-қизлар, ўқитувчи-мураббийлар ва қадами тетик фахрийларимиз сийратида ана шундай байрамоналик ва меҳрангиз чизгиларини кўрдик.
– Айни пайтда коллежимизда 2 706 нафар ўқувчи ҳамширалик иши, фармацевтика ҳамда тиббий профилактика йўналишларида таҳсил олишмоқда. Билимли, салоҳиятли ёшлар химия, биология фанларидан ўтказилган ҳудудий фан олимпиадаларида мунтазам совриндор бўлиб келишаяпти. Айниқса, спорт соҳасида мақтансак арзийди. Ўқувчиларимиз нафақат республикамиз, балки Осиёда ҳам эътироф этиляпти, – дейди маънавият ва маърифат ишлари бўйича директор ўринбосари Мухтабар Салихова.
Мухтабар опа билан бирга шўх-шодон қўшиқ таралаётган жойга – фаоллар залига ошиқдик. Ҳақиқий байрамоналик оғушидаги муҳташам зал қарийб 600 га яқин иштирокчи билан лиқ тўла эди.
Маълумки, Наврўз умумхалқ байрами Шарқ халқларида алоҳида эътибор билан нишонланиб, меҳр-мурувват ва саховат палласи ҳамдир. Шу муносабат билан мазкур тадбирга бир гуруҳ меҳнат фахрийлари ҳам таклиф этилганининг гувоҳи бўлдик. Эътиборли томони, уларнинг аксарияти мазкур таълим даргоҳига заҳмати сингган, ҳозирда эса кексалик гаштини сураётган отахон ва онахонлардир.
– Коллеж жамоасидан беҳад миннатдормиз, барака топишсин, қайси бир байрам бўлмасин, таклиф этишади, тез-тез ҳолимиздан хабар олишади, – дейди Сайёрахон ая. – Мен қирқ, ёнимда ўтирган устоз педагог – Аҳад Ташхаджаев ярим асрдан ортиқ вақт мобайнида битта жойда, мана шу таълим масканида бўлғуси тиббиётчиларга сабоқ бердик. Биласиз, дарахт бир жойда кўкаради. Мен бу нақлни дарахт нафақат бир жойда кўкаради, балки эъзоз топади, эҳтиром ҳам кўради, деб давом эттирган бўлар эдим. Чунки, мен ана шундай ғамхўрликнинг бевосита иштирокчиси, гувоҳиман.
“Ассалом Наврўз” деб номланган байрам тадбири жаннатмонанд диёримиз ва баҳорни  тараннум этувчи қўшиқлар, ранг-баранг саҳна кўринишлари, спорт чиқишларига бой тарзда ўтди. Шунингдек, йигит-қизлар томонидан турли миллат вакилларининг миллий рақслари намойиши томошабинларда  катта таассурот қолдирди. Айниқса, тадбир мобайнида ўқувчиларнинг саҳнадаги тенгдошларини кўтаринки кайфиятда қўллаб-қувватлаши бу жамоанинг иноқ ва тотув эканига яна бир ишора бўлди.
Шундан сўнг кам таъминланган оилалар фарзандлари, кексалар ва ёрдамга муҳтож, эҳтиёжманд кишилар учун байрам дастурхони ёзилиб, ош тарқатилди.
Ҳа, бугун диёримизнинг қай бир гўшасидан ўтманг, кўнглидаги пок туйғуларини амалига нисор этган, турмушидан рози, эртанги фаровон куни учун ёниб яшаётган олижаноб одамларни учратасиз. Байрамлари байрамларга уланаётган бу азим юрт, бу азамат халқнинг аслияти ҳам аслида шунда...
Аслиддин АЛМАРДАНОВ,
Солижон ЗОИРОВ (сурат)
“XXI asr” мухбирлари

МУНОСАБАТ МУСТАҲКАМ БЎЛСА...

Аввал хабар берганимиздек, депутатлар ва сенаторлар жойларда сайловчилар билан бевосита мулоқотда бўлишди. Парламент қуйи палатасидаги O‘zLiDeP фракцияси аъзолари ҳам мазкур қизғин жараённинг фаол иштирокчисига айланишди.

ҚАШҚАДАРЁ

Депутатларимиз вилоятнинг Яккабоғ туманидаги ҳар бир маҳалла, қишлоқларда бўлиб, у ерда истиқомат қилаётган аҳолининг дардини тинглашди, муаммоларини ҳал қилишга кўмаклашишди.
Таъкидлаш жоизки, бугун туманда тадбиркорлик кенг кўламда ривож­ланиб, замонавий лойиҳалар асосида янги ишлаб чиқариш объектлари ишга туширилаяпти. Бу, ўз навбатида, аҳоли бандлиги ва фаровонлигини таъминлашга хизмат қилмоқда. Хусусан, энг илғор технологиялар асосида мева-сабзавотни қайта ишлаш, қуритиш, қадоқлаш, мевани сифатли сақлашга мўлжалланган совутгичлар, цитрус мевалар етиштириладиган иссиқхоналар сони йил сайин кўпаймоқда.
Мулоқотлар давомида паррандачилик, балиқчилик, иссиқхона ташкил этиш, қуёнчилик, чорвачилик ва тикувчилик йўналишларида ўз тадбиркорлигини йўлга қўймоқчи бўлган оилаларга тижорат банкларидан кредит олишга ёрдамлашилди.
– Тўғри, айни пайтда туман иқтисодиётини ривожлантириш, янги иш ўринлари яратиш борасида бир қатор ишлар амалга оширилаяпти, – дейди парламент қуйи палатасидаги O‘zLiDeP фракцияси аъзоси Қаҳрамон Эргашев. – Аммо ҳали ечимини кутиб турган муаммолар бор. Бунга учрашувлар давомида гувоҳ бўлдик. Масалан, “Яккабоғ дон маҳсулотлари” масъулияти чекланган жамиятида биргина тегирмон ишлар экан. Илгари мазкур корхонада 500 га яқин ишчи-хизматчи ишлаган бўлса, ҳозирда уларнинг сафи кескин қисқарган. Шу боис корхонани тўлиқ ишга тушириш масаласи туман кенгаши сессиясига киритилди.
Умуман олганда, мазкур туман аҳли хонадонларига ташрифлар чоғида фуқаролар томонидан 450 дан ортиқ масалалар кўтарилди. Одамларни ўйлантираётган айрим муаммоларни ўз жойида ҳал этилиши юзасидан амалий ёрдам кўрсатилди.

НАМАНГАН

Парламент вакилларининг Уйчи туманидаги ҳолатни ўрганиш бўйича олиб борган бу галги фаолиятида асосий эътибор соғлиқни сақлаш тизимига қаратилди. Халқ депутатлари туман кенгашининг аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш, дори воситалари таъминотини янада яхшилаш, соҳада самарали назоратни амалга ошириш бўйича комиссиялари томонидан жойлардаги тиббиёт бирлашмалари, қишлоқ врачлик пунктлари ҳамда дорихоналарнинг фаолияти ўрганилиб, камчиликлар бўйича таклифлар тайёрланди.
Шунингдек, аҳолини қийнаётган айрим масалалар, хусусан, қонунийликни таъминлаш, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, фуқароларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ифода этишда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва бошқа идоралар фаолиятига ҳам алоҳида эътибор қаратилиб, уларни янада жонлантириш юзасидан амалий тавсиялар берилди.
Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги партиямиз фракцияси аъзоси Наргиз Халилова ҳам аҳоли билан очиқ мулоқот давомида уйчиликлар дуч келаётган баъзи муаммоларни ижобий ҳал этишга кўмак берди.
– Биринчи куни Уйчи туманидаги Ровот шаҳарча фуқаролар йиғинидаги Ҳожиобод, Янги ер маҳаллаларидаги 40 та хонадонга кириб, аҳоли билан мулоқот ўтказдим, – дейди депутат. – Одамлар томонидан кўтарилган 50 дан зиёд муаммонинг 15 тасини  жойида ҳал этдик, 5 таси назоратга олинди, 13 таси бўйича тушунтиришлар бердик. 30 нафардан ортиқ фуқарога кичик бизнес ва тадбиркорлик фао­лияти билан шуғулланиш, банклардан имтиёзли кредит олиб, иссиқхона қуриш, парранда боқиш, лимон ва ёнғоқ кўчатларини экиш орқали қўшимча даромадга эга бўлишлари мумкинлигини тушунтирдик.
Фракциямиз аъзолари мамлакатимизда амалга оширилаётган демократик ислоҳотларнинг мазмун-моҳиятини кенг тарғиб қилишга ҳам эътибор қаратишди. Кейинги йилларда юртимиз иқтисодиётини ривожлантириш, халқимиз фаровонлигини ошириш бўйича қилинаётган ишлар, эришилаётган натижалар алоҳида қайд этилди. Хусусан, сайловчилар билан учрашувлар давомида Президентимиз Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналишлари бўйича Ҳаракатлар стратегиясининг ҳаётимизга татбиқ этилиши мамлакатимизнинг янада равнақ топиши ҳамда юртдошларимизнинг тинч ва осуда ҳаёт кечиришида муҳим ўрин тутишини айтиб ўтишди.
Умуман олганда, бундай юзма-юз  мулоқотлар республикамизнинг барча ҳудудларида қизғин ва кўтаринки руҳда ўтказилмоқда. Эътиборга молик жиҳати, сайловчи фақатгина ўзининг шахсий ҳаёти билан боғлиқ муаммоларнигина эмас,  маҳалла, туман, умуман, кўпчиликни ўйлантираётган масалалар ҳақида таклиф билдирмоқда. Депутатлар эса ўз ваколатидан келиб чиқиб, барча масалага атрофлича ва қонуний нуқтаи назардан ёндашишмоқда. Натижада катта-кичик муаммолар бирин-кетин ўз ечимини топмоқда.  Бу эса, энг аввало, депутатни, қолаверса, сиё­сий пар­тия ва унинг парламент қуйи палатасидаги фракция­сини аҳоли юрагига қулоқ солиш муҳимлигини англатмоқда.
Вилоят мухбирлари хабарлари асосида
Акбар МУЗАФФАРОВ тайёрлади

ИМКОНИЯТЛАРИМИЗ ЯНАДА КЕНГАЯДИ



Ҳабибулло ЁРМАТОВ,
O‘zLiDeP Сиёсий Кенгаши аъзоси
__________________________

Президентимиз Шавкат Мирзиёев 2017 йил 7 февралда имзолаган “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги фармонни ўқиб, тўлқинланиб кетдим. Айниқса, унинг иқтисодиётни янада ривожлантириш ва либераллаштириш йўналишида кўзда тутилган вазифалар биз тадбиркорларга қанот бағишлаб, келгуси фаолиятимизга кенг йўл очади.

Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, ҳар қандай тадбиркор ўз фаолиятини йўлга қўяр экан, биринчи галда кўпроқ даромад олиш ва шу орқали эл-юрт фаровонлигига ҳисса қўшишни дилига тугади. Айни эзгу мақсад йўлида кунни тунга, тунни кунга улаб меҳнат қилади. Шу маънода Ҳаракатлар стратегиясининг юқорида тилга олинган йўналишидаги миллий валюта ва нархларнинг барқарорлигини таъминлаш, ташқи иқтисодий алоқаларни кенгайтириш, экспортга мўлжалланган маҳсулот ва материаллар ишлаб чиқариш учун замонавий технологияларни жорий этиш, тадбиркорликни ривожлантириш ҳамда хорижий инвесторлар учун инвестициявий жозибадорликни ошириш, солиқ маъмурчилигини яхшилаш, кўп тармоқли фермер хўжаликларини ривожлантириш вазифалари бизни янада улкан муваффақиятлар сари руҳлантирди. Энди тадбиркордан фақат ва фақат меҳнат, интилиш, ғайрат-шижоат талаб қилинади холос.
Шу ўринда юқоридаги фикрларимни ўз туманимиз ва фаолиятимиз мисолида давом эттирмоқчиман. Ҳукуматимиз томонидан яратилган кенг имкониятлар самараси ўлароқ, бизнинг олис Сўх туманида 132 та деҳқон ва 303 та фермер хўжаликлари, 859 та якка тартибдаги тадбиркорлар, 1 минг 168 та кичик корхона ҳамда бошқа тадбиркорлик субъектлари фаолият юритмоқда. Фермер хўжаликларининг 80 таси кўп тармоқлиликка асосланган. Айни пайтда иш билан банд бўлган аҳолининг 22 минг 200 нафари ёки 81,2 фоизи кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик соҳасида меҳнат қилаётир. Ўтган  йилда туманимизда 14 минг 957 тонна мева, 7 минг 336 тонна сабзавот, 25 минг 721 тонна картошка етиштирилиб, шундан 304 тоннаси экспортга йўналтирилди.
Келгуси беш йилда Сўхда фермерлик ҳаракатини ривожлантириш, айниқса, кўп тармоқли фермер хўжаликларини кўпайтириш, иқлим шароитига мос янги боғларни барпо этиш, замонавий технология ва ускуналар билан жиҳозланган мева-сабзавотларни қайта ишловчи корхоналар қуриш ва шу орқали янги иш ўринлари яратиш ҳамда экспорт салоҳиятини юксалтириш режалаштирилмоқда. Қолаверса, 2017-2021 йилларда 350 та 53 миллиард сўмлик инвестициявий лойиҳалар амалга оширилиши кўзда тутилган.
Бизнинг “Сўх – Чашма” ишлаб чиқариш корхонамиз ҳам юртимизда яратилган қулай ишбилармонлик муҳитидан баҳра олган ҳолда фаолият юритмоқда. Корхонамиз ташкил этилган – мустақиллигимизнинг дастлабки йилларида аввалига қишлоқ хўжалик маҳсулотларини қайта ишлашни, сўнг банкнинг молиявий кўмаги туфайли инсон саломатлигига фойдали ҳамда таркибининг тозалиги жиҳатидан жаҳонда иккинчи ўринда турадиган “Чашма” булоқ сувини қадоқлашни йўлга қўйгандик. Кейинчалик корхонамиз таъсисчилигида “Сўх – Дон” масъулияти чекланган жамияти ташкил этилди. Бугунги кунда ҳар иккала субъектда кўплаб қишлоқ ёшлари, хусусан, коллеж битирувчилари доимий иш билан таъминланган. Жорий йилдаги энг муҳим режамиз эса яна янги иш ўринлари яратиш ва маҳсулотларимизни экспортга йўналтиришдир. Натижада валюта тушуми кўпайиб, маҳаллий бюджет даромадларига, иқтисодиётимиз равнақига қўшадиган улушимиз ортиши шубҳасиз.
Бундан ташқари, ҳам партия Сиёсий Кенгаши аъзоси, ҳам туман Кенгаши раиси ва депутат сифатида зиммамизда Ҳаракатлар стратегиясининг мазмун-моҳия­тини, унинг биз учун нақадар қулай имкониятлар яратишини юртдошларимизга, шу жумладан, тадбиркорларга тушунтириш ва тарғиб қилиш масъулияти ҳам бор. Бинобарин, туман ҳокимлиги, прокуратура, солиқ инспекцияси, молия, тижорат банклари, партиямиз фаоллари ва бошқа идоралар вакиллари билан ҳамкорликда  кенг кўламдаги тарғибот тадбирларини ташкил этаяпмиз. Зеро, ҳукуматимиз яратаётган бундай бемисл шарт-шароитлар ютуқларимизга бош омил бўлиб хизмат қилади.

БАРЧАМИЗ МАНФААТДОРМИЗ

Президентимизнинг “Ўзбекис­тон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги фармони билан танишиб, шунга амин бўлдимки,  тадбиркорлар учун янада кенг имкониятлар эшиги очилди. Рости, баъзида янги лойиҳалар устида иш бошлашга иккиланиб, ўйланиб қолардик. Чунки фаолиятимизда ўзимизга боғлиқ бўлмаган муаммолар, тўсиқларга кўп дуч келаётгандик.

Ёғочсозлик йўналишида тадбиркорлик фаолиятимни бошлаганимга 24 йилдан ошди.
Ҳаракатлар стратегиясида “... кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик ривожини рағбатлантириш, ҳудудлар, туман ва шаҳарларни комплекс ва мутаносиб ҳолда ижтимоий-иқтисодий тараққий эттириш...”га ҳам катта эътибор қаратилиши белгиланган. Чиндан ҳам, ҳар бир ҳудуднинг ўзига хос имкониятлари инобатга олиниб, шунга мос равишда тадбиркорлик йўналишларининг ривожлантирилиши юқори самара беради. Ҳаракат стратегияси орқали мустаҳкамланган мазкур имкониятдан фойдаланиб, биз кичик корхонамиз қошида чорвачилик бўйича қиймати 500 миллион сўмлик лойиҳани амалга оширишга киришдик. Бу лойиҳага кўра, ёрдамчи хўжалигимизда ҳисори қўйларни кўпайтиришни мўлжаллаганмиз. Тўғриси, бу биргина менинг фаолиятимда қисқа муддатда, 2-3 ой мобайнида бўй кўрсатаётган ўзгариш, янгиланишлардан мисол. Эътиборга молик жиҳати, Ҳаракатлар стратегиясида тадбиркорлар билан биргаликда аҳолининг барча қатламлари, давлат, жамоат ташкилотлари,  оммавий ахборот воситалари, ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари билан боғлиқ устувор масалалар ўз ифодасини топган. Шундай экан, галдаги вазифаларни амалга оширишга барчамиз, шу эл, шу юрт фарзанди сифатида қўлидан иш келадиган ҳамма масъул. Зеро, янгиланишларнинг самарасидан ҳам ҳаммамиз манфаатдормиз.
Ёқуб Тўрақулов,
Бойсун туманидаги “Хуршид”
кичик корхонаси раҳбари

ЯНГИЛАНИШ, ФАРОВОНЛИК АЙЁМИ



Қадим манбаларда, хусусан, улуғ боболаримиз Маҳмуд Қошғарийдан тортиб, Беруний ёхуд Алишер Навоий ва Амир Темур даврида битилган асарлар, солномаларда ҳам Наврўз байрами – Йилбошининг ўтиш тартиби, бу муборак айём билан боғлиқ урф-одатлар, халқона ўйинлар ниҳоятда гўзал тасвирланган. Уларнинг қай бирини санашни билмаймиз. Энг асосийси, ана шу китоб­ларнинг аксариятида бу қутлуғ байрам катта-катта майдонларда, сайлгоҳларда чинакамига халқ тантанаси тарзида нишонланганлиги маълум.

Шарқ халқлари орасида Наврўзи оламнинг номланиши турлича, яъни, янги кун,  янги фасл, янги йил бўлса-да, мазмун-моҳияти бир хил: яшариш, янгиланиш, тозариш байрами сифатида талқин этилаверади. Шу маънода Президентимизнинг жорий йил 28 февралда имзолаган “2017 йилги Наврўз умумхалқ байрамига тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш тўғрисида”ги қарори халқимизни руҳлантириб юборди. Ана шу ҳужжатда Наврўзи оламни диёримизнинг барча шаҳару қишлоқлари, овул ва маҳаллаларида кенг миқёсда, умумхалқ сайиллари тарзида  нишонланиши юртдошларимизга ўзгача кайфият бағишлади.
Энг ардоқли байрамимизни муносиб ўтказиш учун асос бўлиб хизмат қилаётган мазкур қарорда халқ сайилларига алоҳида урғу берилгани бежиз эмас. Аҳамиятли жиҳати шундаки, шу куни ҳар қайси инсон нафақат ўз оила аъзолари, қадрдонлари ва таниш-билишларини, балки барчани, миллати-элати, диний эътиқодидан қатъи назар, ҳаммани қутлаб, чин дилдан соғлик-омонлик, бахт ва омад тилайди. Қолаверса, айни шу дамларда халқимизга хос бўлган бағрикенглик ва меҳрибонлик, кексаларнинг дуосини олиш, муҳтож ва кўнгли ярим одамларга беминнат ёрдам бериш каби юксак фазилатлар яққол намоён бўлади. Энг муҳими, ҳар бир ватандошимиз бу кунда мамлакатимиздаги тинчлик-осойишталик, халқларимиз ўртасидаги ҳамжиҳатлик, тотувлик, аҳиллик тобора мустаҳкамланишини, осмонимиз ҳамиша мусаффо бўлишини Яратгандан тилайди.  Шунинг учун ҳам бу байрам айни истиқлол йилларига келиб Ватанимизда яшаётган барча халқлар интиқиб кутадиган, том маънодаги умумхалқ тантанасига айланиб қолди.
Бу йилги Наврўз айёмида, эътибор берадиган бўлсак, Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йилининг улуғвор мақсадлари ҳам ўз аксини топаётир. Яъни, давлатимиз раҳбари томонидан мамлакатимизда янги босқичда олиб борилаётган изчил ислоҳотлар, хайрли саъй-ҳаракатлар моҳиятида, энг аввало, юртдошларимизнинг яшаш тарзини сифат жиҳатидан янада кўтариш, энг асосийси, ҳар бир фуқарони ҳаётдан рози бўлиб яшашини таъминлашдек эзгу ниятлар мужассам.
Бир сўз билан айтганда, юрти тинч, кўнгли хотиржам халққа байрамлар татийди. Қолаверса, тинч­лик, осойишталик, тотувлик барқарор бўлган давлатда инсон буюк ва олижаноб орзуларини кўнглига тугиши ҳамда уларнинг ушалишидан қалби қувончга тўлиб,  ўз иқтидори,  қобилияти ва салоҳиятини Ватан, халқ равнақи учун сафарбар этаверади. Демак, Наврўз ҳам ҳар биримизнинг қалбимизда, тафаккур ва руҳиятимизда ўзгача уйғониш, ўзгариш ясашига ишонамиз.
Эркин ХОЛБЎТАЕВ,
Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги
O`zLiDeP фракцияси аъзоси

ЮРАГИМДАГИ БОҒ



Алиқул   ХОНИМҚУЛОВ,
Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист
___________________________________________

...Шамол тинай  демасди.  Қаёқ-қаёқлардандир  қуму  тупроқ  зарраларини  келтириб,  очиқ  далада  ишлаётган  кишиларнинг  юз-кўзларига  урар,  гўё  шу  йўл  билан  уларнинг ишдан  ҳафсаласини  пир  қилмоқчидай  туюларди.  Бироқ  ёнимдагиларнинг  биронтаси  ҳам  бундай  хаёлга  бормас,  боришни  ҳатто  хаёлларига  ҳам  келтиришмасди  назаримда.
Биз  фақат  чошгоҳлик  ва    тушлик  қилиб  олиш  учунгина  қўлимиздаги  кетмону  белкурак­ларни  бир  четга  қўйиб,  ариқ  уватига  ёнбошлагунча  нон  тишлаб,  қайноқ  чой  ҳўплардик. Кўчатлар  оралиғини  ўлчашга  керак  бўлаётган  оқ  тусдаги  пишиқ  сунъий  иплар  ингичка  илонларга  ўхшаб,  шамолда   билтанг-билтанг  қиларди.
Ниҳоят  бир  ҳафта  деганда   минг  туп  мевали  ниҳолдан   иборат  янги  боғ  барпо  этилди.  Ёрдамчиларим   юзларидаги  чанг  ва  терларни  арта-арта,  мен  билан  хайр-хўшлашди.  Бу кишилардан  беадад  миннатдор  эдим.  Негаки  улар   илк  кунлардан  то  боғ  яратилгунга  қадар    мен  билан  бирга  бўлишди.
Тўртбурчак  чуқурчалар  ковланди.  Ярим  челакдан  сув  қуйилди.  Чуқурчага  кўчат ўтқазилгач, унинг  атрофи  майин  тупроқ  билан  тўлғазилди.  Томирлар  шамоллаб  қолмаслиги,  наму  тупроқ  билан  тиллашиб,  ҳаёт  остонасидан  ичкарига беҳадик  ҳатлаши   учун  этигу  туфлилар  билан  яхшилаб  шиббаланди.
Мен  минг  туп  ниҳол  билан  ҳайҳотдек  далада  бир  ўзим  қолдим.  Ниҳолларни  эркалаб,  уларнинг  ҳали  нимжон  таналарини  силаб-сийпалаб  қўярдим. Шундай  қилсам,  бироз  бўлсаям,  уларнинг  вужудларига  қувват   энади,  дея  ўйлаган  бўлсам  керак-да! Ҳар  куни  қош  қорайгунча  янги  боғда  айланиб  юрардим.  Бу  боғ  орзу  умидларим  гуллаб- яшнайдиган  масканга  ўхшаб  туюларди, гўё.
Орадан  икки  ҳафталар  ўтгач,  ниҳолларнинг  гоҳ  унисида,  гоҳ  бунисида    куртаклар  бўрта   бошлади.  Мартда  бўртган шу  куртаклардан  ўзим  айланай, деб  юбордим.  Қувончларим  дарё  бўлди.  Шодликларим  денгиз бўлди.  Энтиккандан  энтикиб  қўябердим.  Олдинда  шу  боғ туфайли  ва  бошқа  сабабларга  кўра  мени     қандай кўргуликлар  кутиб   турганини эса  ҳали билмас  ва  хаёлимга  ҳам  келтирмасдим.
...Гулистон  давлат  университети  ўқитувчиси, техника  фанлари  номзоди,  доцент  Мамарайим  Тўрақулов  Янгиобод   туманининг  Юқори  Сармич  қишлоғида  тўрт  гектарлик   боғ  барпо  этганида,  айрим  ғаламислар  унга  қовоқаридай  ёпишди.
Ҳужжати  йўқ,  дейишди. Ҳаққи  йўқ,  дейишди.  Боғни  қишлоқнинг  подаси  ўтлайдиган  жойда,  подаси  тушда  ётадиган  манзилда  яратган,  дея   тўнларини  тескари  кийиб олишди.  Чор-атрофда  эса  юз-юз  гектарлаб  яйловлар  ястаниб  ётарди. Бироқ  ичиқораларга  баҳона  керак  экан.  Уларнинг  дарду хаёли   қишлоқда  бошланган  ташаббусни  туғилишдаёқ  бўғиб  ташлаш  эди...
Мамарайим  Тўрақулов    кафтлари  билан  икки  кўзию  қулоқларини  ёпиб,  ўзини  кўрмаганга,  эшитмаганга  солди.  Оғир  тошни  сув ололмаслигини  у  биларди.  Ғаламислар боғдаги  юзлаб  кўчатларни суғуриб олиб, Сармичсойга  ирғитиб  юбордилар. Тўрақулов  боғига янги  кўчатлар  ўтқазаверди.
Ғаламислар  гижингларди. Ичи қоралар   ўтиргани  жой  тополмасди.  Ҳасадгўйлар  аламу  ҳасаддан  мисоли  оққуврайдай  лов-лов  ёнарди.   Улар  қишлоқ  подасини  янги  боғ  майдонида  боқа  бошлашди.   Қишлоқ  четида  ўнлаб  садақайрағочлар  сояси  бўлатуриб,   сигиру  таналарни  тушда  тин  олдиргани  боғ  ўрнига  ҳайдаб  келишни  одат  қилиб  олдилар.
– Нима  бўлди  сенларга,  ҳў  иймонсизлар! –  дея  ҳайқирди  қишлоқнинг  уч-тўрт  оқсоқоллари  ҳалигиларга – Боғ  яратиш  кони  савоб-ку,  ахир... Юракларинг  қозоннинг  қурумидай  бўлиб  кетибди  ўзиям!
Ҳайқирган  оқсоқоллар  ҳақ  эди. Ғаламисларнинг юраклари  мисоли  ойсиз  қора  тун  эди.
...Орадан  ойлар  ўтди.  Орадан  йиллар  ўтди.  Боғ  қад  ростлади.  Боғ  мевага  кирди.  Боғ  ғаламисларни  уялтирди.  Уларни  шармандаю  шармисор  қилди.  Гуллаб  шарманда  қилди.
Болдан  ширин  мевалари  билан  шармисор  айлади.  Мамарайим  Тўрақулов  боғнинг  номини  “ Мустақилликнинг  бир  йиллиги”  деб  атади. Ноку  олмалар,  ёнғоғу  ўриклар, анору  узумлар бу  дунёда  ҳали-ҳамон  ғаламислар  борлигини  гўё  унутиб  юборгандек,  янги давр  одамларига  беминнат  хизмат  қила  бошлади.
...Ўзимизнинг боққа  қайтамиз. Бу боққа ҳам  кўкдаги бобо қуёш мурувват  кўрсатди.  Шамолу  шаббодалар мурувват  айлади. Қиш изғиринларию  саратон  жазирамаси   боғни  мурувват  шарбатлари  билан  сийлади.  Ниҳоллар  дуркун  ўсди.  Ўғирланган,  синдириб  кетилган  кўчатлар  ўрнига  янгиларини   ўтқаздим. Ниҳолларнинг  тагини  юмшатдим.  Нур  ва  шамолни  бемалол  эмсин,  бемалол  баҳра  олсин,  деган  хаёлда дарахт  шохларига  дўппи  мисол   шакл   бердим.  Қиш  узатган  оёғини  йиғмасдан “ дўппи”  ичига  қараб  ўсган  шохлардан  воз  кечдим.  Ҳосилдор  шохлар  узунлигини  икки  қаричдан   оширмадим.  Бу  қоида  ҳар  йилги   урфга  айланди, юмушга  айланди.
Боғ  боғлар  сафига  киргунига қадар  уч  йил  ўтди.
...Ўзини  кўрсатмоқчи,  дейишди.  Болалари  юртга  сочилиб  кетган,  боғни  нима  қилади,  дейишди. Қариганда  оёғини  чўзиб  ётса  бўлмайдими,  дейишди.
Беозор  кимсаларнинг  гапидай  туюлади  бу  гаплар. Аслида  эса  ўша  гапларнинг  қўйнида  ҳасаднинг  сассиқ  алафлари  бўй  таратиб  турганлигини  мен   яхши    билардим.
Маҳалла  аҳли  билан  бир  бўлиб,  эту  тирноқ  бўлиб, қишлоқдаги  кўплаб  йўлларга  шағал  ётқаздик.  Ариғу  кўприкларни  созладик.   Тунлари-ку  майли,  ҳатто кундузлари  ҳам    ваҳима  қўзғайдиган  қабристонлар  орасталик  тўнларини  кийди.  Етим-есирлар,  ночор  биродарларнинг  дардига  баҳоли қудрат  дармон   бўлдик.  Кимки  кўмакка  муҳтож  бўлса,  барига  қурбимиз етгунича  ҳиммат  эшикларини  очдик.
Ҳасаднинг  онаси  ҳам,  дояси  ҳам   ожизликдир.  Зўр  одам,  ўзини  зўр  билган  одам  ҳасад  қудуғидан  ўла  қолса  сув  ичмайди.  Бу  қудуқдан  сув  ичишни  ўзи  учун  ор  билади.
Отимизнинг  марра  кўра  бошлагани  кимнидир,  бора-бора  эса  кимларнингдир  дилига  оғир  ботди.  Улар  қўлларига  тош  олишди.
Қилаётган  ишларимиз  халқ  учун,  эл  учун  эканлигини  билатуриб,  миш-мишу,  деди-дедиларга  зўр  беришди.   Туҳмату  иғволарни  баландпарвоз  гапларнинг  ялтироқ  қоғозларига  ўраб,  тақиллатмаган  дарвозаси,  бормаган  идораси  қолмади.   Бир  неча  ой,  бир  неча  йил  умримиз  текширувчи  кутиб,  текширувчи  кузатиш  билан  ўтди.
Эл  ичида  яшаб,  элакка  илашмаган  кўнгли  қоралар  шу элнинг  кўнглига  гумон  уруғини,  шубҳа  уруғини  сочишга  улгурдилар.  Хайрли  ишларнинг  айримлари  адоғига  етмай  қолди.
...Нуқул  боққа  кетаман.  Нуқул  дарахтлар  билан  гаплашаман.   Ғийбатлардан  безган  кўнгил  ҳасад  нелигини,  ичиқоралик  нималигини  билмайдиган  боғларни  тусаркан.
Боғлар  турланишни,  тусланишни  умуман  билмайди.  Улар таъмаю  таъналардан  холи  яшайди.
Улар   ўз  ўтовларини туҳмату  иғволардан  анча  нарига  қуришади.
...“ Биз  кишилар  дастурхонини  гўшт,  сут,  тухум,  мева-чева   каби  ноз-неъматлар  билан  тўлдириб  юборамиз... Мактаб  ўқувчилари  ҳар  кунги  нонуштада  қайноқ  сут  ичишиб, сўнгра  дарсга    киришади...” дейишди  улар  кўкракларига  муштлаганча.
Ёлғоннинг  умри  бир  кун,  дейишади  баъзилар.  Икки  кун  яшаган  ёлғон  ўлади,  дейишади  айримлар.  Кошкийди  шу  гаплар  рост  бўлса!  Кошкийди  уйинг  куйгур  ёлғонлар  бетоб  бўлиб,  кўрпа-тўшак  қилиб  ётиб  олса!  Кошкийди  бу  ёлғонларни  энг  зўр  табиблар  ҳам  тузатаолишмаса!  Кошкийди...
Сохта  тадбиркорларга  давлат  ишонди. Уларга  юзлаб  гектар  ер  ажратилди.  Уларга  банк  томонидан  миллион-миллион сўм  маблағ  берилди. Орадан  йиллар  ўтди.  Аммо  ваъда  қилинган  тонна-тонна  сутдан,  тонна-тонна  гўштдан  дарак  йўқ  эди. Ҳар  гал  қишлоққа  хусусий  фермаларни  текширадиган ташкилотлардан  мутахассислар  келишса,  сохта  ишбилармонлар оддий  одамларга  қарашли  сигир-бузоқларни  икки-уч   кунга  ўз  биноларига  ҳайдаб  келишиб,  кўзбўямачилик  аталмиш  шармандалик  тушунчасига  “ҳайкал”  ўрнатишарди.
Етиштирилиши  лозим  бўлган  миллион-миллион  дона  тухумларнинг  атиги  бир  донаси  бўлса-да,  дастурхон  юзини  кўрмади.  Олмаю  нок­лар,  шафтолию  ўриклар... Бари-бариси  ёлғон  эди. Ўша  бари-бари  ёлғонлар  қоғоз   юзида  қолиб   кетди.  Қанийди  бу  ҳолдан  уларнинг  бироз  бўлса-да  виждонлари  қийналса!
Қаёқда! Виждон  бўлса  қийналади-да...  Улар  ўзлари  тўқиган ёлғонлардан   олисларга  қочиб  кетишолмайди.   Ўқувчи  болаларини  кўришга  келган  меҳмон  ота-оналарга,  дея  давлат  ҳисобидан  қурилган   уйларда  эса  бугунги  кунда  сох­та  тадбиркорларнинг  фарзандлари  истиқомат  қилишмоқда.
Тухум  етиштирамиз,  дея  олиб  келинган  тонна-тонна  темир  асбоб-ускуналари  бинолар  ичида  занг  босиб  ётибди.  Давлатдан  олинган  миллион-миллион  сўмлар  эса  қай  тариқа  ёпилганлигини  фақат  ўзларию  Яратган  эгам  билади,  холос!
Баъзи  бировлари  ҳатто  ўз  манфаатлари  йўлида  одамлар  қатнаб  турган  йўлларни  ёпмоқчи,  кишилар  сув  ичиб  турган    кранларни  тортиб  ҳам  олмоқчи  бўлишди.
Андиша  нима,  андишасизлик  надур,  деган  саволлар  ҳеч  қачон  бу  одамларни  қийнамаган. Дунёда  бундан  ортиқ  разолат, бундан  ортиқ  тубанлик  бормикин?
Бас,  улар  ҳақида  бошқа  гапирмайман!  Улар   тўғрисида  бўлак  ёзмайман! Уларга  қоғозу  қалам  ҳайф!   Мен  далаларимга  қайтаман.  Боғларим  ҳақида  ўйлайман.    Эртанги  ва  кечки  олмаларим,  олхўриларим,  кўксултонларим,  осмонга  тиргак  бўлиб  турган  теракларим  тўғрисида  ўй  сураман.
...Мана  бундай  бўлди.  Ўтган  йилнинг  авгус­тида  боққа  болаларни  олиб  бордим.   Ўзимнинг неваралариму  қўни-қўшниларимнинг  жужуқлари  қийқирган  кўйи боғни  оралаб кетишди. Бир пиёла чой  ичгулик вақт ўтмасдан  уларнинг  юзларию  томоқларини,  майкаю  кўйлакларини қорамтир  шира  қоплади.  Қоринлари  тўйгач,  болалар  ўзлари  билан   олиб  келган  елим  халталарига   пишган  ва  пишиб  ўта  бошлаган мевалардан  сола  бошладилар.
Улар  бақир-чақир  қилардилар.  Уларнинг қийқириқлари  олис-олислардан  ҳам  эшитилиб  турарди.   Мен  шодмон  эдим. Хурсандлигимнинг  гўё  чекки-чегараси  йўқдай  эди. Боғим  борлигидан,  бу  боғдан беҳишт ислари келаётганлигидан, янада аниқроқ  айтгудек  бўлсам, шу  боғнинг адоғидан  эҳтимол  жаннат  йўлаклари  бошланади,  деган  ўйдан  юрагим  ёрилгудек  бўлар,  болалар  эса  менинг  ўй-хаёлларимдан  бехабар ҳолда  боғни  бошларига  кўтаришиб,  тинмай  шовқин-сурон  солишарди...
Сирдарё вилояти

ҲУҚУҚИЙ ЮКСАЛИШНИНГ ИККИ ҚАНОТИ















Жаҳонгир ҚУРБОНОВ,
Жиззах вилояти Шароф Рашидов туманидаги
13-умумтаълим мактаби ўқитувчиси
_________________________________

Маълумки, ҳар қандай давлат, жамиятда ҳуқуқий онг, ҳуқуқий маданият ўз ўзидан шаклланиб қолмайди, яъни мазкур икки асос ислоҳотлар негизида намоён бўлади ва фуқароларнинг иштироки билан босқичма-босқич ривожланиб боради. Айниқса, таълим масканлари бу борада муҳим бўғин ҳисобланади ва алоҳида ўрин тутади.

Шу ўринда биз сўз юритаётган икки муҳим тушунчага таъриф бериб ўтсак. Ҳуқуқий онг – инсоннинг маърифат ва маънавият даражасига таяниб, жамиятда амал қилаётган ҳуқуқий талаб-нормаларнинг мазмунини тушуниши, моҳиятини англашдир. Демак, жамият аъзоларининг ҳуқуқий онги юқори бўлиши учун улар маърифатли ва маънавият эгаси бўлишлари зарур. Яъни, ҳуқуқий маданият шаклланган бўлиши керак. Шахснинг ҳуқуқий маданияти деганда эса фуқаронинг ҳақ-ҳуқуқларни ҳуқуқий онгидан келиб чиқиб, манфаатига зид келмайдиган тарзда амалга ошириши тушунилади. Булар – ҳуқуқий билимларни муттасил ошириб бориш, амалдаги қонунчилик ҳужжатларидан хабардор бўлиш, фаолиятда аждодларимиздан бизга мерос бўлиб келган ижтимоий қоидаларни ҳам эътиборга ола билишлик кабиларда юзага чиқади. Шунингдек, ҳокимият органларининг функцияларини билиш ва улар билан ўзаро муносабатларга кириша олишлик, ҳуқуқ-тартибот соҳасининг жамиятдаги ўрнини тўғри идрок қилиш ва уларнинг вазифаларини тўғри англаши билан ҳам амалга ошади.

Юксак ҳуқуқий маданиятга эга инсонни тарбия­лашда ҳуқуқий таълим ва маърифатни кучайтириш, тарғиботни янада яхшилаш каби воситалар чуқур таъсир кўрсатади. Бу борада ёшларнинг юридик адабиётларга қизиқишини янада орттириш, айниқса муҳимдир. Биламизки, китобга меҳр қўйиш, уни авайлаб сақлаш, лўнда қилиб айтганда,  китобхонлик халқ маънавий камолотида етакчи роль ўйнайди. Чунки киши ўзини ўзи тарбиялашида нафақат билим манбаидан баҳраманд бўлади, ўз навбатида ҳис қилиш, таққослаш, тақлид қилиш, мунозара юритиш, баҳслашиш – мулоқотга киришиш каби кўникмаларни ҳам ривожлантиради. Яна бир эътиборли жиҳат шуки, қонун ва қонуности ҳужжатлар билан танишиш ва ўқишга даъват этиш инсоннинг ўз устида ишлаш имкониятларини пайдо бўлишига муносиб улуш қўшади. Айниқса, ҳуқуқий билимлар тарғиботини янада кучайтириш йўналишида оммавий ахборот воситаларининг ўрни беқиёс. Чунончи, ҳуқуқ соҳасига оид эълон қилинадиган ҳар бир янгилик фуқароларнинг ҳуқуқий онг ва маданиятини ўсишига хизмат қилади.

Шу ўринда доимо ёдда тутишимиз лозимки, юртимизда ўсиб келаётган ёшларнинг ҳуқуқий онг ва маданиятини юксак даражада шакллантириш бизнинг биринчи даражали устувор вазифаларимиздан биридир. Зеро, эртанги кунимизни, келажагимизни белгилаб берадиган қудратли куч – шулар.

“КИЧИК” МУАММОНИНГ КАТТА САВОЛИ
























Қўқонлик Зафар Турсунов тадбиркорликнинг бошини тутганига йигирма йилдан ошди. Бунча вақт, айниқса, катта таваккалчилик ҳисобланган бу соҳада чикка ёки пукка  бўлишга етиб ортади?! Қаҳрамонимизда эса унисиям бўлмади, бунисиям... Орттиргани “закўнчи” деган ном  бўлди, холос. Нега?

ҲОЛАТ. Аслида Зафар Турсуновнинг катта номга ҳам, нонга ҳам даъвоси йўқ. Нари борса, ўн беш-йигирма нафар хўранда сиғадиган ошхонаси бор. Шу жойдан ўзидан ташқари яна икки-уч инсоннинг қора қозони қайнаб турса, бас. Мўъжазгина ошхона биносини қонунан ўзига тегишли эканини исботлагунча она сути оғзига келганди. Бироқ бу ғурбатлар кейинги воқеликлар олдида ҳолва бўлиб чиқди...
ВОҚЕА. 2009 йилнинг 14 декабрь куни Қўқон шаҳрининг ўша пайтдаги ҳокими Ш. Ў. Собировнинг 467-сонли қарори чиқди. Унга кўра,  шаҳардаги қатор бино ва иншоотлар қатори Зафар Турсуновга қарашли Сарбоз кўчаси 45-уйда жойлашган, умумий майдони 357,00 кв.м. бўлган ошхона биноси ҳам бузиладиган бўлди. Майли, ҳоким қарорида таъкидланганидек, “давлат ва жамият эҳтиёжи учун” шу ер керак бўлса, бош устига. Бироқ давлат ҳам, жамият ҳам фуқаронинг ҳуқуқини бузиш эвазига эҳтиёжини қопламайди-да. Аксинча, нимаики иш қилинмасин, унинг замирида фуқаро манфаати ётади. Мавжуд қонун-у қоидалар айни шу тамойил асосида қабул қилинган-ку!..
ХУДДИ ШУНДАЙ. Масала айни шу мезонлар асосида ўрганилганда аён бўлдики, шаҳар ҳокими, жуда юмшоқ айтганда, шошибди... Ҳужжатларнинг тилсиз шоҳидлигига кўра, бу жойга давлат-у жамиятнинг эҳтиёжи йўқ экан. Зафар Турсунов шугинани мутасаддиларга тушунтиришга обдон уринди. Бироқ мутасаддилар “тушуниб етгунларича” бино-иншоотлар чангини чиқариб бузиб ташланди.
ЭНДИ НИМА ҚИЛСИН? Аввалига З. Турсунов бир нечта идораларга шикоят битди, умид билан не-не даргоҳлар остонасига бош урди. Натижа чиқмагач, бор-е, деб... судга мурожаат қилди. Судлашиш узоқ давом этадиган жараён экани маълум. Бунинг учун асаб темирдан, ирода метиндан бўлиши керак. Судлашишнинг ўзига салкам тўрт йил вақт кетди. Қаҳрамонимиз “закўнчи” номини бежиз олмаган экан: барибир мақсадига эришди,  қойилмисиз?!..
АЛҚИССА. 2009 йилнинг охирида бошланган можарога 2016 йилнинг январь ойида суд қонуний нуқта қўйди. Фуқаролик ишлари бўйича Қўқон туманлараро судининг ҳал қилув қарорида шаҳар ҳокимининг ўша, 467-сонли қарорининг З. Турсуновга қарашли иншоотни бузиш қисми ноқонунийлиги эътироф этилиб, бунинг натижасида етказилган моддий ва маънавий зарарни қоплаш учун шаҳар ҳокимлигидан жами 281 миллион сўм ундириш белгиланди.
МОҲИЯТ. Бу нафақат З. Турсунов, балки жамият учун ҳам қувонарли ҳолат аслида. Жамиятда ҳуқуқий онг, ҳуқуқий маданият шаклланаётганининг амалий ифодаси шу эмасми? Суд-ҳуқуқ соҳасида ўтказилаётган улкан ислоҳотлар шу каби воқеликларда яққол кўзга ташланмайдими? Соҳадаги ислоҳотлардан пировард мақсад ҳам фуқаролар ҳақ-ҳуқуқини самарали ҳимоя қилиш, жамиятда қонун устуворлигини таъмин этишдан иборат.
ҲОЛАТ. Мана, суднинг ҳал қилув қарори чиқиб, қонуний кучга кирганига ҳам  бир йилдан ошди. Бироқ  ижроси ҳамон “дам еб”  ётгани юқорида бироз баланд оҳангда ёзилган эътирофларга соя солади. Ижросиз суд қарори ҳақида нима дейиш мумкин? Суд ҳужжатлари ижроси – мажбурий ҳисобланади. Шу сабабки, суд қарори ижросига турли шаклда тўсқинлик қилиш наинки маъмурий, ҳатто жиноий жавобгарликкача бўлган чоралар қўлланишига олиб келиши қонунларда алоҳида қайд этилган. Хўш, унда муаммо нимада?
МУАММО. Бир қарашда суд қарори ижроси масаласида суд ижрочилари барча чораларини кўришгандай... Яъни, ижрога оид иш қўзғатилган, шаҳар ҳокимлигининг Ғазначилик бўлинмасининг барча чиқиш ҳисоб-рақамларига банд солинди... тамом. Бу ёғи эса, жайдари тилда айтганда, маҳаллий бюджетда товон учун тўлов кўрсатилмаган экан, то керакли пул топилгунча, кутасиз, узр...
АСЛИДА-ЧИ? Аслида  вазият унчалар мураккаб эмас. Тўлов учун маълум миқдорда маблағни ҳам, унинг  манбасини ҳам ўтган йилиёқ Фарғона вилоят молия бошқармаси топиб берган. Яъни,  ўтган йили Қўқон шаҳар маҳаллий бюджетнинг даромадлар режаси  оширилиб бажарилиши ҳисобига тўқсон миллион сўмдан ортиқ маблағ йиғилган. Ушбу пулни фуқаро ҳисобига ўтказиб беринг-да, қолган қисмини қоп­лаш учун бизга асослантирилган  хат билан чиқинг. Бу, вилоят молия бош­қармасининг Қўқон шаҳар ҳокимига ёзган  хатининг бир парчаси мазмуни. Ўша хатда яна  маҳаллий бюджетдан   товон учун чиқиб кетаётган шу-унча маблағнинг ўрнини  айбдорлардан ундириш ҳисобига қоплаш  масаласида керак чора-тадбир қўллаш ҳам кўндаланг қўйилганди...  Бироқ ҳоким томонидан  амалда на униси бажарилди, на буниси! Фақат З. Турсунов ҳисобига “овози ўчиб” туриши-ю суд қарори гўёки ижро этилаётгандек таассурот қолдириш учун жами  саккиз миллон сўм ўтказиб берилди, холос...  Икки ўртада суд қарори муаллақ, тадбиркор ҳамон сарсон...
САВОЛ. Кўринадики, масала ечими – боши берк кўчада эмас. Суд қарори ижросига илож ҳам, имконият ҳам бор,  хоҳиш  йўқ, холос. Модомики, шундай экан, суд ижрочиларига нисбатан савол туғилади: оддий фуқаронинг, дейлик, коммунал тўловлардан қарзи бўлса, дарҳол чопиб келинади. Таъкид этиладиган гап ҳам битта: беш кунда тўлов амалга оширилмаса, энг кам иш ҳақининг беш баробари миқдорида жарима солинади!  Тўғри таъкид, тўғри талаб. Мабодо, муддат ўтказилиб юборилса, қарздор ҳақли равишда жаримага тортилади, камига қарздорликни қоплаш учун ижро – унинг мулкига қаратилади... Нега энди шу қонун талаби ҳокимга келганда “кучини йўқотмоқда”?.. Профессионал салоҳият, профессионал холислик қани?
ОҒРИҚ. Яқин-яқингача оддий фуқаро ёки тадбиркорнинг ҳоким ёки вазирни судга бериши –  эртакдай гап эди. Бугун бу реал воқеликка айланди, ортиқча ажабланишга ҳожат йўқ. Бу реаллик замирида, қайд этилганидек, мамлакатимизда ўтказилаётган суд-ҳуқуқ ислоҳотлари ётибди. Ислоҳот – ислоҳот учун эмас, ислоҳот – инсон учун, деган эзгу мақсад ҳам шунда мужассам. Суд ҳужжатлар ижросини сунъий музлатиш, шу орқали амалдорларни “сувдан қуруқ чиқишига” имконият яратиш ислоҳот йўлига тўғаноқдан бошқа нарса эмас. Муаммони бўрттиришда айб­лашга шошманг... Кимлар учундир кичкина туюлаётган бу муаммо ортида катта савол бор, аслида.  Саволки, йиллар мобайнида судлашиб, топгани бир парча қоғоз бўлган одамнинг наинки маҳаллий ҳокимиятга, балки суд ҳокимиятига нисбатан ҳам ишончига путур етиши эҳтимоли юзага  келмайдими?  Бирники – мингга, мингники туманга, деб бежиз айтилмаган, ахир?! Масаланинг оғриқли жиҳати ана шунда!
Турсунали АКБАРОВ,
“ХХI asr” мухбири

ҲАЁТ ҲАҚИҚАТЛАРИ



Хуршид ДЎСТМУҲАММАД,
ёзувчи, “Эътироф” мукофоти соҳиби
__________________________________

– Инсон ҳаёти ўрганишдан иборат. Туғилганидан то умрининг сўнгги лаҳзасигача бирон дақиқа бўлсин, ўрганишдан тўхтамайди одам. Бу жараён гоҳ ихтиёрий, гоҳ ихтиёрсиз суръатда давом этади. Шу мақсад, шу ниятда у ўзидаги бор имкониятни сафарбар этади: кўзи, қулоғи, фаҳм-фаросати, илми-билими, хотираси, заковати, истеъдоди, эпчиллиги, уддабуронлиги, бойлиги… яна аллақанча “воситалари” ҳам ялписига унинг ўрганиши йўлида тиним билмай хизмат қилади. Етти қават самога парвоз қилишидан, етти қават замин қаърига тушишидан, баҳри муҳитнинг туб-тубини ўз кўзи билан кўрмагунича тиниб-тинчимасликдан кўзлаган муроди ҳам битта – ЎРГАНИШ!

Одам қанча иши, юмуши кўп бўлса, шунча кўп имконият, куч-қувват топаркан. Мен тиним билмайман, бўш ўтиришни тасаввур қилолмайман. Сир сифатида айтадиган бўлсам, ёзиш учун алоҳида шоҳона шарт-шароит, кайфият, махсус ҳолат талаб қилмайман – ёзавераман.

Ёшларимиз орасида вақтни беҳуда совуриш касаллиги менга жуда оғир ботади. “Ҳа-а, бекорчилик, юрибма-ан…”, деган оҳангдаги гапни эшитсам, фиғоним фалакка чиқиб кетади. Ҳой, оғайни, ҳозир бекор юрадиган пайтми! Ишла, бошингни кўтармай, тунлари уйқунг келмай ишла!..

...Ўрни келганда айтсам, Жиззахнинг Форишидаги чекка тоғ қишлоқларидан бирида оддий ўқитувчи билан гаплашиб, у кишининг адабиётдан хабардорлигини кўриб, ҳавасим келди, ҳатто уялган жойларим ҳам бўлди. Китобхонлик мутахассис учунгина эмас, миллатни миллат қиладиган, халқнинг умумий диди, савиясини тарбиялайдиган, янгидан-янги инсоний турмуш даражалари мақомига олиб чиқадиган боқий мўъжиза!

ХХ аср ўзбек адабиёти ўз даврининг бадиий тафаккури сифатида тарихда қолади. Улкан адабий мактаб яратилди. Адабиёт қандай бўлиши керак ва қандай бўлмаслиги керак, деган саволга истаганча жавоб бера оладиган академияга айланди…

Дунёни бадиий идрок этишнинг чеки-чегараси йўқ. Замонавий бадиий тафаккур анча илгарилаб кетди. Ҳозирги жаҳон адабий жараёни ҳали биз кўриб, биз эшитмаган, биз “топиб” кўрмаган усулларни қўлламоқда, ИНСОННИ ўрганмоқда! Инсон бор экан, имкониятлар тугамайди, унинг адоғига етиш амримаҳол.

Адабиёт бўлмаса инсоният қандай яшар эди, деб сўрашади. Дунёни бадиий идрок этиш тўхтаса, дунё ғоятда ғариблашиб қолади. Бунинг иложи йўқ. Адабиёт йўқ дегани – ҳаёт тўхтади дегани!

Касалдан турган бемор ўзини шифокор ҳисоблайди.

* * *

Бир донодан бир доно етишгунича, юз нодондан минг нодон урчиб улгуради.

* * *

Кўп нарсани билсанг қариб қоласан, дейишади, йўқ, кўп нарсага ақли етган одам қариб улгурмайди…

* * *

Дарёлар, океанлар, осмонўпар тоғлар на номини билади, на ўзига битилган мақтовларни тушунади – лекин яшайверади, камайиб қолмайди.

* * *

Тор хонада ўтирсанг ҳам дунёқарашинг кенг бўлиши мумкин.

* * *

Йилнинг янгилангани яхши, одам эскилигича қолгани чатоқ.

* * *

Йўлда роман ўқиб юрма, ҳаётга туртиниб кетасан.

* * *

Ақлли иш қилиш учун ақлнинг ўзи ожизлик қилади.

* * *

Янги одамлар билан эски йўлдан юргунча, эски одамлар билан янги йўлдан юриш афзалроқ.

* * *

Елкамга қоқиб қўйишди деб бошим осмонга етган эди, билсам – чангимни қоқишган экан.

* * *

Маъқул кўрган китобингни дуч келган одамга айтаверма – кимлигингни билдириб қўясан.

* * *

Саҳнадан тушмай ўйналаётган майнавозчиликни комедия деб аташганидан кулгинг қистайди.

* * *

Ота-бобонгиздан қолган тошойнага разм солинг – улар сизга қараб турган бўлишади.

* * *

Табиат адолатсизлик қилмайди, адолатсизлик табиатнинг табиатини тушунмасликдан келиб чиқади.

* * *

Танқидий мулоҳаза айтиш учун бор жасоратингизни сарфлаб қўйманг, чунки танқид эшитиш учун ҳам жасорат керак бўлади.

* * *

Тасодифий омад ҳам бойга кулиб боқади.

* * *

Яхши одам бўлгунча, керак одам бўл.

* * *

Қонунни яхши билган одамнинг дўсти – қонун.

* * *

Ақлли одамни алдаш осон.

ЧОРРАҲАДА ЧАЛҒИМАНГ!

15 мартдан кузатув камералари ишга тушади


Пойтахтимиз йўлларида ҳаракатланиш хавфсизлиги борасидаги ишлар самарадорлигини янада такомиллаштириш мақсадида ўтган йили Тошкент шаҳридаги 115 та чорраҳага видео кузатув мосламалари ўрнатилган эди. Шунингдек, онлайн тизимида кузатувни амалга оширадиган ушбу янги техник мосламалар ёрдамида қоидабузарларга нисбатан жарима қўллаш механизми қачон тўлиқ ишга тушиши ҳақида ОАВда эълон қилиниши хабар қилинган эди. Ниҳоят, ўша кун ҳам етиб келди – 15 мартдан бошлаб мазкур видеокамералар ёрдамида қайд этилган қоидабузарликлар учун ҳайдовчиларни жаримага тортиш механизми синов тариқасида ишга туширилади. Биз мазкур янгиликнинг барча тафсилотларидан муштарийларимизни хабардор қилиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Ички Ишлар вазирлиги Йўл ҳаракати хавфсизлиги Бош бош­қармаси бошлиғи Холматжон Сайдалиев билан суҳбатлашдик.

– Холматжон Аҳмедович, юқорида қайд этилган тизимнинг синов тариқасида фаолиятини бошлагани ва уни жорий этишдан кўзланган мақсад, бир сўз билан айтганда, тизимнинг самарадорлиги тўғрисида маълумот берсангиз?
– Дастлаб камералар нима учун синов тариқасида ишга туширилиши ҳақида айтиш керак. Маълумки, бу янгилик бизда илк бор қўлланилаяпти. Шу боис уни ўзига хос тажриба десак, тўғри бўлади. Яъни, 15 март кунидан бошлаб  қоидабузарликлар учун жарима солиш тўғрисидаги қарор транспорт воситасининг эгасига жўнатила бошланади. Айнан мана шу жараён мобайнида ўрнатилган техникаларнинг ишлашини назоратдан ўтказамиз. Юзага келадиган муаммолар ва камчиликларни бартараф этиш чораларини кўрамиз. Шу сабабли ҳам синов тариқасида, деб айтилаяпти.
Энди кейинги саволингиз – асосий мақсадга келсак, бу Тошкент шаҳри кўчаларида йўл ҳаракати хавфсизлигини замонавий технологиялар ёрдамида таъминлашдан иборатдир. Шунингдек, ушбу янгилик йўл ҳаракати қатнашчиларининг йўл-транспорт ҳодисаларидан ҳимояланганлик даражасини ошириш, пойтахт кўчаларининг юқори ҳаракат жадаллиги шароитида йўл ҳаракатини назорат қилиш, қоидабузарликларни автоматик тарзда аниқлаш, қайд этиш ҳамда профилактика қилиш ишларини такомиллаштиришга қаратилган. Бунинг учун назорат қилинадиган ҳар бир объект, яъни чорраҳа ҳаракатни назорат қилувчи, қоидабузарликларни автоматик тарзда аниқловчи замонавий техник воситалар, интеллектуал детекторлар, контроллерлар, видеокамералар билан жиҳозланди.
Янги тизимнинг ишлаш тартиби қандай?
– Чорраҳалардан олинган барча маълумотлар Марказий диспетчерлик хизматига узатилади ва бу ердаги электрон табло ҳамда видеомониторларга чиқарилади.
Қулайлик жиҳати шундаки, чорраҳалардаги тизимга киритилган светофорлар детекторлардан олинган ҳаракат оқими тўғрисидаги маълумотларни қайта ишлаш орқали автоматик тарзда бошқарилади.
Бунинг натижасида светофорлар фаолияти оптималлашади, йўлларнинг ўтказувчанлик қобилияти оширилади. Энг асосийси, транспорт воситаларининг чорраҳалар олдида тўхтаб туриши 20-25 фоизга, двигателлардан чиқаётган заҳарли газлар 5-10 фоизга, ёнилғи сарфи эса 5-15 фоизга камайиши ҳисобига шаҳардаги экологик ҳолат ҳам анча  яхшиланади.
Яна бир муҳим янгилик бор: чорраҳалардаги вазиятни масофадан туриб узлуксиз кузатиб бориш ортидан видеокамералар ҳамда фуқаролар учун махсус, жумладан, ички ишлар, тез тиббий ёрдам, ёнғин хавфсизлиги хизматларини  чақириш учун тегишли воситалар ўрнатилди.

– Айтинг-чи, қонун билан амалдаги Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга махсус автоматлаштирилган фото ва видео техника воситалари орқали қайд этилган йўл ҳаракати қоидаларини бузганлик учун маъмурий жавобгарликнинг киритилишидан кўзланган мақсад нима?
– Ўзгартиришлар асосан транспорт воситаси ҳайдовчиларининг масъулиятини ошириш, автомобиль йўлларида ҳуқуқбузарликлар ва йўл-транспорт ҳодисаларининг олдини олиш, кўчаларимизда юзага келаётган тирбандликларни бартараф этиш, энг муҳими, йўл ҳаракати иштирокчиларининг хавфсизлигини таъминлашга қаратилган.

– Суҳбатга тайёргарлик кўриш асносида Олий Мажлис Сенати томонидан 2015 йил 6 августда маъқулланган ва 10 августда қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Қонун матни билан яна бир карра танишган эдим. Унда Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодекс соҳага оид 2 та янги модда билан тўлдирилгани ҳамда 13 та моддага қўшимча ва ўзгартиришлар киритилганини кўришимиз мумкин.
– Тўғри, Кодекс 171-модда билан тўлдирилди. Мазмуни махсус автоматлаштирилган фото ва видео қайд этиш техника воситалари орқали қайд этилган йўл ҳаракати қоидаларини бузганлик учун шахсларнинг маъмурий жавобгарлиги ҳақида. Демак, унга кўра, махсус техника воситалари орқали йўл ҳаракати қоидалари бузилганлик ҳолати қайд этилганда, маъмурий жавобгарликка транспорт воситасининг мулкдори тортилиши белгиланган. Шунингдек, юридик шахсга тегишли транспорт воситасидан фойдаланганда содир этиладиган йўл ҳаракати қоидалари бузилганлиги махсус техника воситалари орқали қайд этилган тақдирда, маъмурий жавобгарликка юридик шахснинг транспорт воситасидан фойдаланиш учун масъул бўлган шахси тортилиши белгилаб берилди.
Иккинчи янгилик – кодексга киритилган 3091 ‑модда. Бунда фото ва видео техника воситалари орқали қайд этилган йўл ҳаракати қоидабузарлик­ларига нисбатан жарима солиш тартиби белгиланган. Унга кўра, махсус автоматлаштирилган фото ва видео қайд этиш техника воситалари орқали қайд этилган йўл ҳаракати қоидабузарлиги бўйича жарима солиш тўғрисидаги қарор маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этган шахснинг иштирокисиз чиқарилади. Жарима солиш тўғрисидаги қарорнинг кўчирма нусхаси фото ва видео қайд этиш техника воситалардан олинган материалларни илова қилган ҳолда қарор чиқарилган кундан эътиборан уч кун ичида буюртма почта жўнатмаси орқали ҳуқуқбузарга юборилади.

– Шу ўринда шахсан ўзимни қизиқтираётган савол. Қоидабузарлик содир этилган вақтда транспорт воситасининг эгаси ўрнига бошқа шахс ишончнома билан бошқарган бўлиши мумкин-ку! Бундай ҳолатда қандай чора кўрилади?
– Қонунда масаланинг бу томони ҳам инобатга олинган. Агар маъмурий жавобгарликка тортиш тўғрисидаги қарор устидан берилган шикоятни кўриб чиқиш жараёнида тегишли транспорт воситасига ҳуқуқбузарлик қайд этилган пайтда эгалик қилган шахс аниқланса ёхуд мазкур транспорт воситаси бошқа шахсларнинг ғайриҳуқуқий хатти-ҳаракатлари натижасида транспорт воситаси мулкдорининг эгалигидан чиқиб кетганлиги аниқланса, транспорт воситасининг эгаси ўзига тегишли транспорт воситасидан фойдаланиб содир этилган йўл ҳаракати қоидабузарлиги учун маъмурий жавобгарликдан озод этилади. Бу қоидабузарликларнинг олдини олишда жуда ҳам муҳим. Сабаби, эндиликда мулк эгаси ҳам ҳайдовчини қоидабузарлик қилмасликка чақириб, қоидаларга амал қилиш зарурлигини эслатиб туради. Айниқса, бир неча транспорт воситаларини ижара шартномаси асосида ёки ишонч қоғози билан бошқаришга берган мулкдорларнинг масъ­улияти ошади. Уларнинг ўзлари ҳам қоидабузарликларга қарши курашишади. Ҳайдовчиларини доимий назорат қилишади. Шунинг ўзи ҳам қоидабузарликлар сони сезиларли даражада камайишига хизмат қилади. Ҳаракатланиш хавфсизлигини таъминлаш самарадорлиги ортади. Қисқача айтганда, йўл-транспорт ҳодисаларининг сони ўз-ўзидан камаяди.

– Махсус автоматлаштирилган фото ва видео қайд этиш техника воситаларидан олинган маълумотлар далил сифатида ўтадими?
– Ҳа, албатта. Кодекснинг 276-моддасига киритилган ўзгартиришда айнан шу масала кўзда тутилган. Унга мувофиқ автоматлаштирилган тизим орқали олинган маълумотлар маъмурий иш бўйича далил сифатида қабул қилиниши белгилаб қўйилди. Шунингдек, ҳужжатлар электрон шаклда расмийлаштирилиши сабабли махсус техника воситалари орқали қайд этилган ҳуқуқбузарлик учун маъмурий баённома тузилмаслиги ҳақида ҳам Кодекснинг 283-моддаси тўртинчи қисмида белгилаб қўйилган.

– Қоидабузарлик содир этган ҳайдовчи жаримани қанча муддатда тўлайди?
– Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодекснинг 36-моддасига киритилган ўзгартиришларга кўра, маъмурий жазо қўллаш муддатлари икки ойдан бир йилга қадар узайтирилди. Бундан ташқари, Кодекснинг 332-моддаси иккинчи қисм билан тўлдирилиб, махсус автоматлаштирилган фото ва видео қайд этиш техника воситалари орқали қайд этилган йўл ҳаракати қоидаларини бузганлик учун солинган жаримани ҳуқуқбузар жарима солиш тўғрисидаги қарор чиқарилган кундан бошлаб 60 кундан кечиктирмай, бундай қарор хусусида шикоят берилган ёки протест билдирилган тақдирда эса, шикоят ёки протест қаноатлантирилмаганлиги тўғрисида хабар берилган кундан эътиборан ўттиз кундан кечиктирмай тўлаши лозимлиги ҳақидаги норма белгилаб берилди.

– Агар кўрсатилган ушбу муддатларда ҳам жарима тўланмаса, қандай чора кўрилади?
– Кодекснинг 291-моддаси иккинчи қисмига кўра, жарима солиш тўғрисида қарор чиқарган ваколатли орган раҳбари жарима солиш ҳақидаги қарор чиқарилган кундан эътиборан олтмиш кун ўтгач, қарорнинг ижроси юзасидан иш юритиш тугагунига қадар транспорт воситасини вақтинчалик жарима майдонида ушлаб туриш тўғрисида ёзма кўрсатма бериши ҳақидаги қоида белгилаб берилди.

– Маълум бир сабабларга кўра қарор бекор қилинса-чи, унда қандай йўл тутилади?
– Айнан шу мазмунда Кодекснинг 321-моддаси учинчи қисм билан тўлдирилди, яъни махсус автоматлаштирилган фото ва видео қайд этиш техника воситалари орқали қайд этилган йўл ҳаракати қоидалари бузилганлиги бўйича иш янгидан кўриб чиқиш учун юборилиб, қарор бекор қилинган тақдирда, мазкур иш маъмурий ҳуқуқбузарликни содир этган шахсга нисбатан у илгари содир этган ҳуқуқбузарликларнинг такрорийлигини инобатга олган ҳолда умумий асосларда кўриб чиқилиши лозимлиги мустаҳкамлаб қўйилди.

– Жарималар қоидабузарликларнинг такрорийлигига қараб белгиланиши ҳақида айтдингиз. Махсус автоматлаштирилган фото ва видео воситалари орқали қайд этилган қоидабузарликларга ҳам шу тарзда чора кўриладими?
– Қонун қабул қилингунга қадар транспорт воситалари ҳайдовчиларининг белгиланган ҳаракат тезлигини соатига 40 километрдан ортиқ катталикда ошириб юборишлари аниқланган тақдирда маъмурий иш ваколат доирасида кўриб чиқиш учун суд идораларига юборилиши лозим эди. Эндиликда бу турдаги ҳуқуқбузарлик алоҳида 1283-модданинг 3-қисми сифатида ажратилиб, энг кам ойлик иш ҳақининг етти баравари миқдорида жарима солиниши белгиланди ва чора кўриш ваколати Давлат йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати мансабдор шахсларига берилди, учинчи ва тўртинчи қисмлар мос равишда тўртинчи ва бешинчи  қисмлар деб ҳисобланиб, суд идоралари ваколати доирасида кўриб чиқилиши белгиланди.

Таъкидлаб ўтмоқчиманки, махсус автоматлаштирилган фото ва видео қайд этиш техника воситалари орқали қайд этилган йўл ҳаракати қоидабузарлик­лари юзасидан тўғридан-тўғри жарима солиш тўғрисидаги қарор чиқарилади. Бунда қоидабузарликнинг такрорийлиги инобатга олинмайди.
Агарда чиқарилган қарор юзасидан шикоятни кўриб чиқиш жараёнида ушбу ҳуқуқбузарлик бошқа шахс томонидан содир этилганлиги аниқланганда, қарор бекор қилинади ва транспорт воситасини бошқариб, қоидабузарликни содир этган шахсга нисбатан маъмурий баённома расмийлаштирилади. Бунда қоидабузарликнинг такрорийлиги инобатга олинади. Қисқа қилиб айтганда,  жарима солиш тўғрисидаги қарорга эътироз билдирилмаса, қоидабузарликнинг такрорийлиги инобатга олинмайди, мазкур ишни қайта кўриб чиқиш пайтида бошқа шахсга маъмурий баённома расмийлаштирилса, такрорийлик инобатга олинади.

– Сўнгги савол: бошқарма томонидан ушбу янгиликларни ҳаётга жорий этиш, ҳаракат иштирокчиларига тушунтириш бўйича қандай чора-тадбирлар кўрилаяпти?
– Қонун қабул қилинган кундан эътиборан оммавий ахборот воситалари имкониятларидан кенг фойдаланган ҳолда тарғибот ишлари олиб борилмоқда. Бундан ташқари маҳаллаларда, меҳнат жамоаларида ўтказилаётган учрашув ва амалий мулоқотлар чоғида ҳам янги тизимнинг афзалликлари, киритилган қўшимча, ўзгартиришлар ҳақида тушунтириб борилаяпти. Фурсатдан фойдаланиб, ҳаракат иштирокчиларига мурожаатимиз шуки, қонунлар кимнидир жазолаш учун эмас, балки йўлларимизда хавфсизликни таъминлаш мақсадида қабул қилинади. Унинг ижроси эса ўзимизга боғлиқ.
“XXI asr” мухбири
Аслиддин АЛМАРДАНОВ ёзиб олди.

Саҳифа 1 - 140

Joomla